Ένας ιός για τον οποίο δεν υπάρχει εμβόλιο, μια περιοχή την οποία λυμαίνονται ένοπλοι και ένας πληθυσμός γεμάτος δυσπιστία. Ο Έμπολα επανεμφανίστηκε.
Από τα μέσα Μαΐου ο Έμπολα εμφανίστηκε σε περιοχές της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό που συνορεύουν με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν. Έκτοτε οι υγειονομικές αρχές έχουν ξεκινήσει έναν αγώνα ενάντια στον χρόνο σε μια προσπάθεια να θέσουν υπό έλεγχο την επιδημία.
17η επιδημία Έμπολα στο Κονγκό
Στις 15 Μαΐου η ΛΔ Κονγκό κήρυξε τη 17η επιδημία Έμπολα. Την προηγουμένη, τεστ που διενεργήθηκαν σε εργαστήριο στην πρωτεύουσα Κινσάσα είχαν επιβεβαιώσει την παρουσία του ιού.
Το επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται στην Ιτούρι, μια επαρχία στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας όπου μαίνονται συγκρούσεις, ενώ υπάρχει μεγάλη κινητικότητα του πληθυσμού λόγω της μεταλλευτικής δραστηριότητας.
Ήδη στις 15 Μαΐου είχαν ανακοινωθεί στην Ιτούρι 246 ύποπτα κρούσματα και 80 θάνατοι.
Την ίδια ημέρα η Ουγκάντα ανακοίνωσε τον θάνατο ενός ανθρώπου λόγω του Έμπολα. Επρόκειτο για έναν Κονγκολέζο ο οποίος βρέθηκε στην πρωτεύουσα Καμπάλα. Οι Αρχές της Ουγκάντας υπογράμμισαν ότι ήταν «εισαγόμενο» κρούσμα. Μέχρι στιγμής στη χώρα έχουν καταγραφεί 19 επιβεβαιωμένα κρούσματα, εκ των οποίων δύο θανατηφόρα, ενώ οι Αρχές έκλεισαν τα σύνορα με τη ΛΔ Κονγκό.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία παγκόσμιας εμβέλειας και προειδοποίησε για «την κλίμακα και την ταχύτητα» μιας επιδημίας που θα διαρκέσει, αναμφίβολα, δύο μήνες.
Τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (Africa CDC) εκτίμησαν από την πλευρά τους ότι δέκα αφρικανικές χώρες στην περιοχή απειλούνται.
Ο Έμπολα, που προκαλεί αιμορραγικό πυρετό και μεταδίδεται μέσω της επαφής με τα σωματικά υγρά ασθενών, έχει σκοτώσει περισσότερους από 15.000 ανθρώπους στην Αφρική τα τελευταία 50 χρόνια. Η πιο φονική επιδημία στη ΛΔ Κονγκό σκότωσε σχεδόν 2.300 ανθρώπους σε σύνολο 3.500 κρουσμάτων την περίοδο 2018-2020.
Το στέλεχος Bundibugyo του ιού
Στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο υπουργός Υγείας της ΛΔ Κονγκό, Ρότζερ Κάμπα, προειδοποίησε ότι για το στέλεχος Bundibugyo του ιού που ευθύνεται για την τρέχουσα επιδημία «δεν υπάρχουν εμβόλια ούτε συγκεκριμένη θεραπεία».
Τα υπάρχοντα εμβόλια είναι αποτελεσματικά μόνο για το στέλεχος Ζαΐρ, το οποίο έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες επιδημίες Έμπολα στο παρελθόν. Η υγειονομική αντιμετώπιση θα βασιστεί, επομένως, κυρίως στην απομόνωση των ασθενών και στην ιχνηλάτηση των επαφών τους.
Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε ανησυχία πέρα από τα σύνορα της ΛΔ Κονγκό και οδήγησε τις ΗΠΑ να περιορίσουν την έκδοση βίζας για αλλοδαπούς που έχουν ταξιδέψει σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Σε ανάρτησή του στο Χ ο πρόεδρος της ΛΔ Κονγκό, Φέλιξ Τσισεκέντι, ζήτησε να επικρατήσει «ηρεμία» και διαβεβαίωσε ότι οι Αρχές έχουν υιοθετήσει «όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ενίσχυση της υγειονομικής αντίδρασης».
Μία εβδομάδα μετά την κήρυξη της επιδημίας, ο αριθμός των θανάτων που πιστεύεται ότι προκλήθηκαν από τον ιό έφτασε τους 204 σε σύνολο 867 ύποπτων κρουσμάτων.
Οι Αρχές της ΛΔ Κονγκό ανέστειλαν για ένα διάστημα τις πτήσεις προς και από την Μπούνια, την πρωτεύουσα της επαρχίας Ιτούρι, παρότι το αεροδρόμιό της είναι ζωτικής σημασίας για τη μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας και προσωπικού στο επίκεντρο της επιδημίας.
Ο επικεφαλής του Africa CDC, Ζαν Κεσέγια, υποσχέθηκε ένα εμβόλιο κατά του Bundibugyo μέχρι το τέλος του έτους, ενώ κλινικές δοκιμές βρίσκονται σε εξέλιξη.
Οι γιατροί μπερδεύτηκαν
Ο ιός εξαπλώθηκε ραγδαία και η ικανότητα των Αρχών της ΛΔ Κονγκό να διεξάγουν τεστ είναι περιορισμένη. Δύο εβδομάδες μετά την κήρυξη της επιδημίας είχαν αναφερθεί σχεδόν 1.140 ύποπτα κρούσματα, συμπεριλαμβανομένων 246 θανάτων που πιστεύεται ότι προκλήθηκαν από την ασθένεια.
Στην Μπούνια δημοσιογράφοι του AFP έγιναν μάρτυρες σοκαριστικών σκηνών: ασθενείς που υποφέρουν από αιμορραγία φτάνουν στα κέντρα υγείας βιαστικά, συχνά με μοτοσικλέτες-ταξί. Τις περισσότερες φορές ούτε οι επιβάτες ούτε οι οδηγοί φορούν προστατευτικό εξοπλισμό.
Στην Ιτούρι η υγειονομική αντίδραση άργησε να οργανωθεί, την ώρα που κάτοικοι έκαναν λόγο για ανεξήγητους θανάτους σε ραγδαίο ρυθμό από τον Μάρτιο. Στις κοινότητες κυκλοφορούσε η φήμη ότι εξαπλωνόταν μια «μυστικιστική ασθένεια».
Εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές υπηρεσίες και επιστήμονες κατήγγειλαν ότι οι Αρχές καθυστέρησαν να εντοπίσουν το ξέσπασμα του ιού και εξέφρασαν την ανησυχία τους για την αργή αντίδραση.
Τα αιμορραγικά σημάδια εμφανίζονται αργά με το στέλεχος Bundibugyo, το οποίο αρχικά δίνει συμπτώματα που μοιάζουν με απλή ελονοσία. «Οι γιατροί μπερδεύτηκαν», εξήγησε ο Κονγκολέζος λοιμωξιολόγος Ζαν-Ζακ Μουγέμπε, ένας από τους επιστήμονες που ανακάλυψαν τον ιό Έμπολα.
Ο ΠΟΥ είχε λάβει ήδη από τις 5 Μαΐου ειδοποίηση σχετικά με μια άγνωστη, υψηλής θνησιμότητας ασθένεια που είχε εμφανιστεί στο Μονγκμπουάλου, μια πόλη της ΛΔ Κονγκό με περίπου 130.000 κατοίκους, όπου τέσσερις εργαζόμενοι στον τομέα Υγείας είχαν πεθάνει σε τέσσερις ημέρες.
Ωστόσο, τα τεστ που πραγματοποιήθηκαν στην Μπούνια βγήκαν αρνητικά για τον Έμπολα: Το τοπικό εργαστήριο είχε αντιδραστήρια για τον ιό του Ζαΐρ, αλλά όχι για τον Μπουντιμπούγκιο, εξήγησε ο υπουργός Υγείας, Σάμιουελ Ρότζερ Κάμπα.
«Σταματήστε αυτό το πράγμα»
Στο Ιτούρι, όπου ένα μέρος του πληθυσμού βρίσκεται στο έλεος της βίας ένοπλων ομάδων που διαπράττουν τακτικά σφαγές, το κράτος απουσιάζει εδώ και χρόνια και οι εργαζόμενοι στον τομέα της Υγείας αντιμετωπίζουν δυσπιστία από τις κοινότητες.
Διάφορα περιστατικά έχουν αναφερθεί σε ορισμένα νοσοκομεία, κυρίως λόγω οργισμένων κατοίκων που απαιτούν τις σορούς συγγενών τους που πέθαναν από τον ιό.
Στα τέλη Μαΐου ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, επισκέφθηκε την Κινσάσα και στη συνέχεια την Μπούνια. «Παρόλο που η κατάσταση είναι περίπλοκη, νομίζω ότι μπορούμε να το σταματήσουμε αυτό», υποστήριξε.
Η κυβέρνηση της ΛΔ Κονγκό κατήγγειλε «τις πανικόβλητες φωνές» υποστηρίζοντας ότι η κατάσταση δεν είναι «όπως γίνεται αντιληπτή διεθνώς».
Από την πλευρά της, η μη κυβερνητική οργάνωση «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» (MSF), που δραστηριοποιείται επί τόπου, επεσήμανε ότι τα επίσημα στοιχεία «πιθανώς αντικατοπτρίζουν μόνο ένα μέρος της πραγματικότητας». Αρκετές άλλες ΜΚΟ που βρίσκονται επίσης επί του πεδίου εξέφρασαν την ανησυχία τους για σοβαρές ελλείψεις στην οργάνωση της αντίδρασης.
Επιστήμονες, εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές υπηρεσίες και οι διεθνείς υγειονομικές αρχές εκτιμούν σε αυτό το στάδιο ότι το πραγματικό εύρος της επιδημίας, που έχει εξαπλωθεί σε τρεις επαρχίας της ΛΔ Κονγκό και στην Ουγκάντα, δεν είναι ακόμη γνωστό.
Σύμφωνα με τον πιο πρόσφατο απολογισμό, μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 875 κρούσματα και 202 θάνατοι.
ΕΜ
© ΑΠΕ-ΜΠΕ