Οι αστροναύτες της NASA έκαναν τον γύρο της Σελήνης αλλά δεν κατέβηκαν και το BBC εξηγεί τη δυσκολία του εγχειρήματος της προσελήνωσης.
Η απορία που δημιουργήθηκε στους περισσότερους στο άκουσμα της αποστολής Artemis II της NASA, είναι γιατί δεν επιχειρήθηκε προσελήνωση των αστροναυτών, εφόσον αυτή είχε επιτευχθεί το μακρινό 1969.
Το διαστημικό σκάφος Orion λειτούργησε άψογα και οι εικόνες που κατέγραψαν οι αστροναύτες δημιούργησαν εκ νέου προσδοκίες στην ανθρωπότητα για τις διαστημικές δυνατότητες.
Όμως τα παιδιά που ενθουσιάστηκαν τώρα, θα μπορούν να ζήσουν και να εργαστούν στη Σελήνη κατά τη διάρκεια της ζωής τους; Το ερώτημα θέτει ο επιστημονικός συντάκτης του BBC, Πάλαμπ Γκος.
«Μπορεί να ακούγεται σκληρό, αλλά η περιφορά γύρω από τη Σελήνη ήταν σχετικά εύκολη. Το πραγματικά δύσκολο μέρος βρίσκεται μπροστά μας, οπότε η απάντηση είναι 'ίσως, ίσως όχι'», συμπληρώνει ο ίδιος.
Άλλος ο στόχος μιας προσελήνωσης από αυτή του Άρμοστρονγκ το 1969
Όταν ο Νιλ Άρμστρονγκ και ο Μπαζ Άλντριν έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που πάτησαν στη Σελήνη τον Ιούλιο του 1969, πολλοί θεώρησαν ότι αυτό ήταν μόνο η αρχή και ότι σύντομα οι άνθρωποι θα ζούσαν και θα εργάζονταν στο διάστημα.
Αυτό δεν συνέβη επειδή το πρόγραμμα «Apollo» δεν γεννήθηκε από την αγάπη για την εξερεύνηση, αλλά από τον Ψυχρό Πόλεμο, για να αποδείξει την υπεροχή των ΗΠΑ έναντι της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτό ήταν το ζητούμενο και κατέστη εφικτό με το «μικρό βήμα» του Άρμστρονγκ έξω από τη σεληνάκατο.
Λίγα χρόνια αφού έβαλε την αμερικανική σημαία στην επιφάνεια της Σελήνης, τα τηλεοπτικά νούμερα για τις επόμενες αποστολές έπεσαν κατακόρυφα και οι μελλοντικές αποστολές «Apollo» ακυρώθηκαν.
Αυτή τη φορά, ο δηλωμένος στόχος της NASA είναι διαφορετικός. Ο διευθυντής Τζάρετ Άιζακμαν έχει παρουσιάσει σχέδια για μία επανδρωμένη προσελήνωση ετησίως, ξεκινώντας από το 2028, με την πέμπτη αποστολή «Artemis» - που έχει προγραμματιστεί για αργότερα εκείνη την χρονιά - να σηματοδοτεί την έναρξη αυτού που ο οργανισμός αποκαλεί «σεληνιακή βάση» του.
«Η οικονομία της Σελήνης θα αναπτυχθεί»
Ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία, αλλά αυτά είναι τα λόγια ενός σοβαρού παράγοντα του διαστημικού τομέα που ασχολείται με επιστημονικά δεδομένα: «Η οικονομία της Σελήνης θα αναπτυχθεί», είπε στον Γκος ο Τζόζεφ Άσμπαχερ, γενικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).
«Θα χρειαστεί χρόνος για να τεθούν σε εφαρμογή τα διάφορα στοιχεία, αλλά θα αναπτυχθεί», πρόσθεσε. Ωστόσο, όπως είπε ο διοικητής του Apollo 13 όταν το διαστημικό σκάφος του παρουσίασε βλάβη καθ' οδόν προς τη Σελήνη: «Χιούστον, έχουμε πρόβλημα…»
Μασκ και Μπέζος έχουν μείνει εκτός προγράμματος στις παραγγελίες της NASA
Για να πατήσει άνθρωπος στην επιφάνεια της Σελήνης, η NASA χρειάζεται ένα σκάφος προσελήνωσης. Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία έχει αναθέσει την κατασκευή του σε δύο ιδιωτικές εταιρείες: την SpaceX του Έλον Μασκ και την Βlue Origin του Τζέφ Μπέζος.
Η «σεληνιακή» έκδοση του πυραύλου Starship της SpaceX θα έχει ύψος 35 μέτρα ενώ το πρότζεκτ Blue Moon Mark 2 του Μπέζος είναι πιο συμπαγές αλλά εξίσου φιλόδοξο. Και τα δύο σχέδια έχουν μείνει πολύ πίσω από το χρονοδιάγραμμα.
Το γραφείο του γενικού επιθεωρητή της NASA παρουσίασε την κατάσταση με σαφήνεια σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 10 Μαρτίου. Το σεληνιακό Starship της SpaceX έχει καθυστερήσει τουλάχιστον δύο χρόνια σε σχέση με την αρχική ημερομηνία παράδοσης, ενώ αναμένονται περαιτέρω καθυστερήσεις. Το Blue Moon της Blue Origin έχει καθυστερήσει τουλάχιστον οκτώ μήνες, με σχεδόν τα μισά από τα προβλήματα που επισημάνθηκαν σε μια αναθεώρηση του σχεδιασμού το 2024 να παραμένουν άλυτα περισσότερο από ένα χρόνο αργότερα.
Οι διαφορές με την κάψουλα των Άρμστρονγκ και Άλντριν
Αυτά τα σκάφη προσελήνωσης διαφέρουν σημαντικά από το συμπαγές σκάφος Eagle που μετέφερε τους Άρμστρονγκ και Άλντριν στην επιφάνεια το 1969 και το οποίο ήταν τόσο μικρό που μπορούσε απλά να μεταφέρει δύο ανθρώπους, ώστε να συλλέξουν μερικά πετρώματα και να επιστρέψουν.
Τα νέα σκάφη προσελήνωσης πρέπει να μεταφέρουν εξοπλισμό, οχήματα εξερεύνησης υπό πίεση, τα πρώτα στοιχεία μιας βάσης. Και η μεταφορά αυτής της μάζας απαιτεί τεράστιες ποσότητες καυσίμου, πολύ περισσότερες από όσες μπορούν να εκτοξευθούν με έναν μόνο πύραυλο.
Δύσκολο αλλά απαραίτητο, ένα διαστημικό «βενζινάδικο»
Το πρόγραμμα Artemis σκοπεύει να αποθηκεύσει όλο αυτό το προωθητικό υλικό σε έναν σταθμό ανεφοδιασμού, ο οποίος θα βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τη Γη και θα ανεφοδιάζεται από περισσότερες από 10 ξεχωριστές πτήσεις ανεφοδιασμού, οι οποίες θα εκτοξεύονται σε τακτά χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια αρκετών μηνών. Το σχέδιο φαίνεται υπέροχο, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο.
Η διατήρηση της σταθερότητας του υπερψυχρού υγρού οξυγόνου και μεθανίου στο κενό του διαστήματος και στη συνέχεια η μεταφορά του μεταξύ διαστημικών σκαφών, αποτελεί μία από τις πιο απαιτητικές τεχνικές προκλήσεις του προγράμματος.
«Από άποψη φυσικής, έχει νόημα», λέει ο Δρ. Σίμεον Μπάρμπερ, διαστημικός επιστήμονας από το Open University. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η εκτόξευση του Artemis II καθυστέρησε δύο φορές φέτος, ακριβώς γιατί το ζήτημα του ανεφοδιασμού δυσκόλευε τους ειδικούς. «Αν είναι δύσκολο να γίνει στην εξέδρα εκτόξευσης, θα είναι πολύ πιο δύσκολο να γίνει σε τροχιά», σημειώνει ο ίδιος.
Η επόμενη αποστολή Artemis – η Artemis III – έχει σχεδιαστεί για να δοκιμάσει τον τρόπο με τον οποίο η κάψουλα πληρώματος Orion μπαίνει σε τροχιά γύρω από τη Γη με έναν ή και τους δύο προσεληνωτές. Έχει προγραμματιστεί για τα μέσα του 2027.