Ο πρόεδρος της Πολωνίας αποφάσισε να αφαιρέσει από τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την ανώτατη τιμητική διάκριση της χώρας, ένα διπλωματικό επεισόδιο με ιστορικές αναφορές.
Ο Ζελένκσι προκάλεσε οργή στη Βαρσοβία μετονομάζοντας μια στρατιωτική μονάδα με το όνομα του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA), της εθνικιστικής οργάνωσης που εμπλέκεται σε σφαγές Πολωνών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η απόφαση του Πολωνού προέδρου, Κάρολ Ναβρότσκι, είναι πιθανό να πυροδοτήσει μια σοβαρή διπλωματική κρίση μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών, λίγες μόλις ημέρες πριν από τη διάσκεψη για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας που θα φιλοξενηθεί στο Γκντανσκ.
Διπλωματικό επεισόδιο Κιέβου-Βαρσοβίας για τίτλο του Ζελένσκι
«Υπό το πρίσμα της συγκατάθεσης του προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να ονομάσει μία από τις μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας "Ήρωες του UPA" (...) αποφάσισα να ανακαλέσω το Τάγμα του Λευκού Αετού από τον πρόεδρο της Ουκρανίας», ανέφερε ο Ναβρότσκι.
Πριν ακόμη αναλάβει την πολωνική προεδρία, επί διακυβέρνησης του υπερεθνικιστικού, υπερσυντηρητικού Κόμματος του Δικαίου και της Δικαιοσύνης (PiS), ο Ναβρότσκι δεν είχε κρύψει τα αρνητικά του συναισθήματα προς το Κίεβο και την εχθρότητά του για την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Χθες το βράδυ διαβεβαίωσε ότι η απόφασή του «δεν κατευθύνεται εναντίον του ουκρανικού λαού.
Η ιστορία που προκαλεί του Πολωνούς
Ορισμένοι Ουκρανοί θεωρούν τον UPA και τα μέλη του ως ήρωες για την αντίσταση που πρόβαλαν ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και τη Ναζιστική Γερμανία, και ως σύμβολα του αγώνα του Κιέβου για ανεξαρτησία από τη Μόσχα. Ωστόσο, ο UPA ενεπλάκη επίσης στις σφαγές της Βολυνίας, μια σειρά δολοφονιών από το 1943 έως το 1945, κατά τις οποίες η Πολωνία εκτιμά ότι περίπου 100.000 Πολωνοί σκοτώθηκαν από Ουκρανούς εθνικιστές. Χιλιάδες Ουκρανοί έχασαν επίσης τη ζωή τους σε δολοφονίες αντιποίνων.
Τον Απρίλιο του 2023, η απόδοση αυτής της τιμής στον Ζελένσκι από τον τότε πρόεδρο της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα, είχε θεωρηθεί ως η ανώτατη έκφραση αλληλεγγύης μεταξύ των δύο χωρών.
Από την πλευρά της, η Ουκρανία διαβεβαιώνει ότι η επιλογή του ονόματος της στρατιωτικής μονάδας δεν είχε ως στόχο την Πολωνία.
Ο UPA ήταν το στρατιωτικό σκέλος ενός αυτονομιστικού ουκρανικού κινήματος που πολέμησε τον Κόκκινο Στρατό, όμως ταυτόχρονα συγκρούστηκε με την πολωνική αντίσταση και σκότωσε Πολωνούς και Εβραίους πολίτες. Κάποιες φορές συνεργάστηκε με τους Ναζί. Στην Ουκρανία τιμάται ως κίνημα που αγωνίστηκε για την ανεξαρτησία της χώρας εναντίον της ΕΣΣΔ, κυρίως μετά τη ρωσική εισβολή του 2022.
Τον Μάιο, η Ουκρανία επαναπάτρισε και ενταφίασε στο «Πάνθεον Εθνικών Ηρώων», παρουσία του προέδρου Ζελένσκι, τα λείψανα του εθνικιστή ηγέτη Αντρίι Μέλνικ, ο οποίος ήταν επικεφαλής ενός παρακλαδιού της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN) του Στεπάν Μπαντέρα, οργάνωσης που μαχόταν τους Σοβιετικούς για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας αλλά συνεργάστηκε με τη ναζιστική Γερμανία και είχε συμμετοχή στο Ολοκαύτωμα. Στρατιωτικός βραχίονας της OUN ήταν ο UPA.
Ουκρανοί αξιωματούχοι επιστρέφουν τις πολωνικές τους διακρίσεις σε ένδειξη διαμαρτυρίας
Πολλοί Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν ανακοινώσει από χθες ότι θα επιστρέψουν τις πολωνικές τιμητικές διακρίσεις σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Ήδη χθες το βράδυ, ο υπουργός Εξωτερικών, Ανρίι Σιμπίχα, ανακοίνωσε ότι θα επιστρέψει στην Πολωνία το Τάγμα της Αξίας της Πολωνικής Δημοκρατίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση του Ναβρότσκι.
«Λυπούμαστε που το θυμικό υπερίσχυσε στη Βαρσοβία και ώθησε Πολωνούς πολιτικούς αξιωματούχους να λάβουν αδικαιολόγητα, παρορμητικά και απαξιωτικά μέτρα», έγραψε σε ανάρτησή του στο Facebook επικρίνοντας την αχρείαστη κλιμάκωση στις σχέσεις των δύο χωρών.
Σήμερα το πρωί, ο επικεφαλής των υπηρεσιών της ουκρανικής προεδρίας και πρώην αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών, Κιρίλο Μπουντάνοφ, ανακοίνωσε, επίσης μέσω του Χ, ότι επιστρέφει το Τάγμα της Αξίας της Πολωνικής Δημοκρατίας.
Η απόφαση του Κάρολ Ναβρότσκι αποτελεί «δώρο προς τον επιτιθέμενο Μοσχοβίτη, που δεν θα χάσει ευκαιρία για να το χρησιμοποιήσει κατά των δύο χωρών μας», έγραψε.
Ταυτόχρονα, ο πρεσβευτής της Ουκρανίας στην Πολωνία, Βαζίλ Μποντνάρ, ανακοίνωσε επίσης ότι επιστρέφει τη δική του διάκριση, το Τάγμα της Αξίας της Πολωνικής Δημοκρατίας.
«Δεν μπορώ να αγνοήσω μία απόφαση που θεωρώ ιστορικά άδικη. Κατανοώντας τα συναισθήματα που κυριαρχούν στην Πολωνία, δεν μπορώ να δεχθώ ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας (...) στερείται την ύψιστη πολωνική διάκριση».