Περί τα 150 δισ. ευρώ ετησίως, για την επόμενη δεκαετία, δηλαδή συνολικά γύρω στο 1,5 τρισ. ευρώ, υπολογίζεται ότι απαιτείται για να καλυφθούν οι στεγαστικές ανάγκες στην Ευρώπη!
Οι εκτιμήσεις της Κομισιόν αν μη τι άλλο προκαλούν σοκ, πόσο μάλλον όταν δεν συνοδεύονται από ανάλογα χρηματοδοτικά “εργαλεία”, ειδικά Ταμεία ή έστω ενδείξεις ότι εξετάζεται η ενεργοποίηση κάποιας ρήτρας διαφυγής, προκειμένου να διευκολυνθούν οι κυβερνήσεις και να μη νιώθουν στο λαιμό τους τη θηλιά των δημοσιονομικών κανόνων.
Κι όλα αυτά ενώ έχει ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για την ενεργοποίηση των αυστηρότερων κανόνων, που σχετίζονται με τις εκπομπές ρύπων από τα κτίρια και υποχρεώνουν εκατομμύρια νοικοκυριά να καλύψουν τα υπέρογκα κόστη για ενεργειακές αναβαθμίσεις και τη μετάπτωση από τα ορυκτά καύσιμα (καυστήρες πετρελαίου και φυσικού αερίου) στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Η πρόταση για φόρο στα «κενά» ακίνητα και η «ντρίπλα» με τα Airbnb
Ενδιαφέρον αν μη τι άλλο προκαλεί η... κομψή “στροφή” των Βρυξελλών στις πιο εύκολες λύσεις για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών, ήτοι στις ανακαινίσεις υφιστάμενων κατοικιών αντί της κατασκευής νέων. Συγκεκριμένα, μεταξύ των προτεραιοτήτων, η Κομισιόν συστήνει να δοθεί προτεραιότητα στην ανακαίνιση έναντι της περιττής κατεδάφισης και των νέων κατασκευών, να προωθηθεί η προσιτή και η κοινωνική στέγαση, αποφεύγοντας, κατά το δυνατόν, την αστική εξάπλωση και τη χωρική συγκέντρωση της φτώχειας, να χαρτογραφηθούν και να ενθαρρυνθούν οι μετατροπές κενών και υποαξιοποιημένων κτιρίων.
Αυτό που αναμένεται, δε, να προκαλέσει έντονες συζητήσεις και αντιδράσεις, είναι η πρόταση/σύσταση των Ευρωπαίων τεχνοκρατών, για τη θεσμοθέτηση ειδικού φόρου σε ακίνητα που μένουν αναξιοποίητα και εκτός αγοράς. “Η φορολόγηση των κενών κτιρίων, όταν στηρίζεται σε σαφείς ορισμούς και μεθόδους ανίχνευσης, αποτελεί ένα παράδειγμα αυτού, συμβάλλοντας στην ενεργοποίηση των κενών κτιρίων”, αναφέρει χαρακτηριστικά στο 13 σελίδων κείμενο συστάσεων της η Κομισιόν.
Όσο για το μείζον θέμα των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η Κομισιόν αποφεύγει να πάρει θέση και να νομοθετήσει, πετώντας το... μπαλάκι στις κυβερνήσεις για εθνικές ρυθμίσεις, με την υπόμνηση, όμως, ότι πριν από κάθε περιορισμό, θα πρέπει να αποδείξουν ότι η δραστηριότητα βραχυχρόνιας μίσθωσης είχε σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομική προσιτότητα ή τη διαθεσιμότητα της στέγασης για τουλάχιστον τρία έτη και ότι λιγότερο περιοριστικά μέτρα δεν θα ήταν εξίσου αποτελεσματικά.
Ο δεκάλογος της Κομισιόν
- Ένα σχέδιο επιτάχυνσης της στέγασης θα πρέπει να βασίζεται σε σχετικά στοιχεία και να λαμβάνει υπόψη τις τοπικές ελλείψεις στέγασης και τις εδαφικές ανισότητες στην προσφορά στέγασης, συμπεριλαμβανομένης της στέγασης σε τιμές χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς και της στέγασης για νέους, συμπεριλαμβανομένων φοιτητών και μαθητευομένων. Θα πρέπει, επίσης, να καλύπτει όχι μόνο την περιοχή που αντιμετωπίζει στεγαστική πίεση, αλλά και τις ζώνες μετακίνησης προς και από την εργασία καθώς και τις λειτουργικές αστικές περιοχές, όπου αυτό είναι σκόπιμο, ώστε να συμπεριλάβει κατοικίες που δεν αξιοποιούνται πλήρως και οι οποίες μπορούν να καταστούν πιο βιώσιμες και ελκυστικές
- Σε περιοχές που αντιμετωπίζουν στεγαστική πίεση, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στις διαδικασίες έγκρισης για προσιτή και κοινωνική στέγαση, στις διαδικασίες έγκρισης για ανακαινίσεις, ιδίως για βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης, προσαρμογή, επέκταση και αλλαγή χρήσης υφιστάμενων κτιρίων προς οικιστική χρήση, καθώς και για υποδιαίρεση οικοπέδων, μεταξύ άλλων επιτρέποντας παρεκκλίσεις από τους τοπικούς κανόνες χωροταξίας, όταν αυτές συμμορφώνονται με τα ουσιαστικά πρότυπα, την ποιότητα και τη βιωσιμότητα των κτιρίων και των γειτονιών
- Στις περιοχές που αντιμετωπίζουν στεγαστικά προβλήματα και στις γύρω περιοχές, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα, ιδίως με τη δημιουργία καινοτόμων μοντέλων για κατοικίες σε τιμές χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς, για παράδειγμα μοντέλα μακροπρόθεσμης δημόσιας μίσθωσης, στα οποία οι αρμόδιοι φορείς διατηρούν την κυριότητα της γης, ενώ οι πάροχοι προσιτών και κοινωνικών κατοικιών χρηματοδοτούν, κατασκευάζουν και διαχειρίζονται τις κατοικίες
- Στις περιοχές που αντιμετωπίζουν στεγαστική πίεση και στις γύρω περιοχές, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αναλύουν και εάν χρειαστεί, να αναθεωρούν τα ισχύοντα οικοδομικά κανονιστικά πλαίσια, πρότυπα και πολιτικές χρήσης γης και χωροταξίας, ώστε να επιτρέπουν, να διευκολύνουν και να παρέχουν κίνητρα για ανακαινίσεις, βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης, προσαρμογές, αλλαγή χρήσης, αύξηση της πυκνότητας, συμπεριλαμβανομένων των επεκτάσεων, και υποδιαίρεση κατοικιών, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια, την ποιότητα, την προσβασιμότητα και τη βιωσιμότητα των κτιρίων και των γειτονιών
- Οι αρχές θα πρέπει να αναλύουν και να αναθεωρούν, όταν είναι αναγκαίο, τα φορολογικά συστήματα και τη νομοθεσία περί ενοικίων, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος, για παράδειγμα μέσω της παροχής κινήτρων για τη μακροπρόθεσμη οικιστική χρήση κενών κτιρίων σε περιοχές που αντιμετωπίζουν στεγαστική πίεση
- Οι αρχές θα πρέπει να αναλύουν και να αναθεωρούν, όταν είναι αναγκαίο, τη νομοθεσία περί συγκυριότητας, προκειμένου να διευκολυνθεί η λήψη αποφάσεων για ανακαινίσεις, αλλαγή χρήσης, επεκτάσεις ή μετατροπή σε κατοικίες
- Όπου η αγορά ενοικίασης είναι ανεπαρκώς ανεπτυγμένη, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να ενθαρρύνουν τις ιδιωτικές ενοικιάσεις σε τιμές αγοράς και την ανάπτυξη κατοικιών με σκοπό την ενοικίαση, με κατάλληλες διασφαλίσεις, για παράδειγμα μειώνοντας τις φορολογικές στρεβλώσεις μεταξύ ιδιοκατοικούμενων και ενοικιαζόμενων κατοικιών ή αναπτύσσοντας μοντέλα δημόσιας μίσθωσης, στα οποία οι αρμόδιες αρχές διατηρούν την ιδιοκτησία της γης, ενώ οι φορείς διαχείρισης κατοικιών χρηματοδοτούν, κατασκευάζουν και διαχειρίζονται τις κατοικίες.
- Προκειμένου να ανταποκριθούν στις μεταβαλλόμενες ανάγκες στέγασης, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η νομοθεσία περί ενοικιάσεων και φορολογίας διευκολύνει την εκμίσθωση δωματίων, ιδίως σε νέους, και συγκεκριμένα σε φοιτητές και μαθητευόμενους
- Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να ιδρύουν δημόσιους οργανισμούς διαχείρισης γης, τράπεζες γης ή εταιρείες ανάπτυξης και να συνεργάζονται σε εθελοντική, διαπραγματευτική βάση με άλλους δημόσιους ιδιοκτήτες γης, προκειμένου να προβαίνουν στις απαραίτητες αγορές, περιβαλλοντική αποκατάσταση ή αλλαγή χρήσης, καθώς και στην αποδέσμευση γης
- Όταν οι αρμόδιες αρχές διαθέτουν σε κατασκευαστές κατοικιών ή παρόχους στέγασης τα οικόπεδα και τα κτίρια που τους ανήκουν, θα πρέπει να διατηρούν την κυριότητα μέσω μέσων όπως μακροπρόθεσμες μισθώσεις οικοπέδων και κτιρίων ή ο διαχωρισμός της κυριότητας του οικοπέδου από εκείνη του κτιρίου.