Το Ιράν έχει προχωρήσει τις τελευταίες εβδομάδες σε οχύρωση των εγκαταστάσεων όπου φυλάσσεται το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκτησής του.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του CNN, που επικαλείται πέντε πηγές με γνώση πληροφοριών των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, οι ιρανικές Αρχές έχουν σφραγίσει τις υπόγειες σήραγγες όπου εκτιμάται ότι βρίσκεται αποθηκευμένος σχεδόν μισός τόνος ουρανίου εμπλουτισμένου κοντά σε επίπεδα κατάλληλα για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, ενώ παράλληλα έχουν τοποθετήσει εκρηκτικές νάρκες στις εισόδους των εγκαταστάσεων.
Οι ίδιες πηγές του αμερικανικού δικτύου υποστηρίζουν ότι η πρόσβαση στο συγκεκριμένο υλικό είναι πλέον «πολύ πιο δύσκολη, επικίνδυνη και χρονοβόρα» σε σχέση με έναν μήνα πριν, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο να διατάξει τον αμερικανικό στρατό να προχωρήσει στην κατάσχεσή του.
Οι ΗΠΑ εξέταζαν χερσαία επιχείρηση στο Ιράν
Σύμφωνα με το CNN, στα μέσα Μαΐου οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις είχαν προετοιμαστεί ακόμη και για επιχείρηση κατάληψης του πυρηνικού υλικού επί ιρανικού εδάφους. Ωστόσο, το σχέδιο κρίθηκε τελικά υπερβολικά επικίνδυνο και δεν προχώρησε.
Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος βρίσκεται σήμερα σε σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν, που έχουν καταρρεύσει, ενώ μικρότερες ποσότητες φέρεται να φυλάσσονται και σε άλλες τοποθεσίες.
Το σχέδιο που τελικά «πάγωσε» ο Τραμπ
Ο ίδιος ο Τραμπ είχε αναφερθεί δημόσια στις δυσκολίες μιας επιχείρησης ανάκτησης του ουρανίου. Σε συνέντευξή του στο Fox News τον Μάιο είχε εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο το Ιράν θα μπορούσε να μετακινήσει το υλικό αυτό χωρίς να γίνει αντιληπτό από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
«Γνωρίζουμε ακριβώς τι συμβαίνει. Κανείς δεν έχει καν πλησιάσει εκεί», είχε δηλώσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ στον παρουσιαστή Σον Χάνιτι.
Δύο από τις πηγές που μίλησαν στο CNN εκτιμούν μάλιστα ότι οι δημόσιες αναφορές του Τραμπ στο συγκεκριμένο απόθεμα ενδέχεται να ώθησαν την Τεχεράνη να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τα μέτρα προστασίας του.
Οι διαπραγματεύσεις και τα εμπόδια για την απομάκρυνση του ουρανίου της Τεχεράνης
Οι νέες οχυρώσεις προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα δυσκολίας στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η διασφάλιση και καταστροφή του συγκεκριμένου πυρηνικού υλικού αποτελεί βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ στο πλαίσιο των συνομιλιών που αποσκοπούν στον τερματισμό της κρίσης και στην επαναλειτουργία των θαλάσσιων μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης ανέφερε την Παρασκευή σε δημοσιογράφους ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά σε μια συμφωνία, η οποία θα προβλέπει την παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τον ίδιο, το υλικό θα καταστραφεί επί τόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνθεί από τη χώρα.
Ωστόσο, οι δημόσιες τοποθετήσεις Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων διαφέρουν σημαντικά ως προς το περιεχόμενο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας, ενώ οι ακριβείς όροι της παραμένουν ασαφείς.
Οι κινήσεις του Ιράν «θα περιπλέξουν σημαντικά την ανάκτηση του εμπλουτισμένου ουρανίου»
Ειδικοί στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας εκτιμούν ότι τα νέα μέτρα του Ιράν δημιουργούν σοβαρά τεχνικά προβλήματα ακόμη και σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας.
«Αν οι πληροφορίες αυτές είναι ακριβείς, τότε σίγουρα θα περιπλέξουν την ανάκτηση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού», δήλωσε ο Σκοτ Ρέκερ, επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικών Υλικών της Εθνικής Υπηρεσίας Πυρηνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ την περίοδο 2017-2021.
Όπως εξήγησε, για την πρόσβαση στο υλικό θα απαιτηθούν βαριά μηχανήματα εκσκαφής αλλά και εκτεταμένες επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης, διαδικασίες που χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα δύσκολες και επικίνδυνες.
Ο Ρέκερ προειδοποίησε επίσης ότι η κατάσταση μπορεί να δημιουργήσει περιθώρια αμφισβήτησης της συμμόρφωσης της Τεχεράνης στις δεσμεύσεις της. «Αν οι διαπραγματευτές απαιτήσουν από το Ιράν να μεταφέρει ολόκληρο το απόθεμα σε ένα κεντρικό σημείο για επαλήθευση και τελικά για απομάκρυνση ή αραίωση του υλικού, τότε η ευθύνη θα βαρύνει την Τεχεράνη να αποκτήσει πρόσβαση και να παραδώσει πλήρη καταγραφή των αποθεμάτων», σημείωσε.
Ο ίδιος εξέφρασε, ωστόσο, επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο το Ιράν να επικαλεστεί αδυναμία πρόσβασης σε μέρος του υλικού. «Σε αυτό το σενάριο θα ανησυχούσα ότι το Ιράν θα υποστήριζε πως ένα τμήμα του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού δεν μπορεί να ανακτηθεί. Δεν θα είχαμε πλήρη βεβαιότητα ότι δεν θα μπορούσε να αποκτήσει ξανά πρόσβαση σε αυτό στο μέλλον», τόνισε.
Οι τεχνικές προκλήσεις της επόμενης ημέρας
Ακόμη και αν η συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης υπογραφεί μέσα στις επόμενες ημέρες, αναμένεται να ακολουθήσουν πολύμηνες τεχνικές διαπραγματεύσεις για τον τρόπο διαχείρισης του ιρανικού πυρηνικού αποθέματος.
Σύμφωνα με το CNN, η απομάκρυνση του ουρανίου πιθανότατα θα απαιτήσει τη λειτουργία ειδικής κινητής εγκατάστασης επεξεργασίας υπό την εποπτεία της Εθνικής Υπηρεσίας Πυρηνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ.
Παράλληλα, ακόμη και οι πλέον εξειδικευμένες ομάδες πυρηνικής απορρύπανσης θα χρειαστούν σημαντικό χρόνο για να ολοκληρώσουν την αποστολή. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει εκτιμήσει ότι μόνο η διαδικασία απομάκρυνσης του υλικού θα απαιτήσει τουλάχιστον δύο εβδομάδες εργασιών.