Σε θρίλερ εξελίσσονται οι συζητήσεις της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, με τις διαφωνίες για τον επόμενο προϋπολογισμό να παραμένουν έντονες.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, την ίδια ώρα, δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε συμφωνία για το ζήτημα της ενέργειας.
Οι συνομιλίες για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) δεν οδήγησαν σε συμφωνία επί των αναθεωρημένων συμπερασμάτων, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της ΕΕ που βρίσκονται στις διαβουλεύσεις.
Ως αποτέλεσμα, η προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου ακυρώθηκε, ενώ η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε χωρίς να υπάρξει συμφωνία επί των συμπερασμάτων για το κρίσιμο ζήτημα της ενέργειας.
Όπως ανέφερε ένας αξιωματούχος της ΕΕ στο Politico, οι ηγέτες θα συναντηθούν σε έκτακτη σύνοδο κορυφής στις 26 Νοεμβρίου, για να συνεχίσουν τη συζήτηση αναφορικά με τον προϋπολογισμό.
Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, οι ηγέτες συζήτησαν τα βασικά στοιχεία που απαιτούνται για την επίτευξη ενός ισορροπημένου συμβιβασμού, με βάση την επικαιροποιημένη διαπραγματευτική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας. Παράλληλα, κάλεσαν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, ώστε να ολοκληρωθεί η απαραίτητη νομοθετική διαδικασία εντός του 2027 και να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρηματοδότηση των δικαιούχων από τον Ιανουάριο του 2028.
Σε ανάρτησή του στο X, ο Αντόνιο Κόστα αναφέρθηκε στην ολοκλήρωση της πρώτης ημέρας της Συνόδου, επισημαίνοντας ότι η τελευταία συζήτηση επικεντρώθηκε στη στρατηγική διεύρυνσης της ΕΕ και στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. Όπως σημείωσε, αυτή την εβδομάδα πραγματοποιήθηκαν διακυβερνητικές διασκέψεις με το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αλβανία, τονίζοντας ότι η ενταξιακή διαδικασία προχωρά με κινητήρια δύναμη τις μεταρρυθμίσεις.
Η προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου δεν πραγματοποιήθηκε λόγω της καθυστέρησης στις συζητήσεις, όπως ενημερώθηκαν οι δημοσιογράφοι.
«Χάος», διακοπή και εκνευρισμός στις Βρυξέλλες
Η αντιπαράθεση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) έχει περιπλακεί τόσο πολύ ώστε ανάγκασε τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να διακόψει την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου και να αναβάλει τις περαιτέρω συνομιλίες, καθώς οι διαπραγματεύσεις έχουν μετατραπεί σε ένα «χάος», δήλωσαν στο Politico τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
O Kόστα ξεκαθάρισε πως το θέμα του προϋπολογισμού πρέπει να έχει τελειώσει μέχρι το τέλος της χρονιάς, τονίζοντας πως δεν είναι «μόνο απαραίτητο, αλλά και εφικτό».
Οι Γερμανοί την ίδια ώρα εκφράζουν όλο και μεγαλύτερη οργή γι' αυτό που θεωρούν «ιταλική αδιαλλαξία».
Οι έντονες διαπραγματεύσεις φέρνουν αντιμέτωπο έναν συνασπισμό αποτελούμενο από τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία, τις σκανδιναβικές χώρες και την Ολλανδία με το μπλοκ της Ιταλίας και των τεσσάρων χωρών του Βίσεγκραντ, οι οποίες δεν υποχωρούν και εμμένουν στη θέση τους σχετικά με το ETS2.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δεσμεύτηκε να εξετάσει τις προτεινόμενες από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο φορολογικές επιβαρύνσεις στις εταιρείες κρυπτονομισμάτων, στον διαδικτυακό τζόγο και στους τεχνολογικούς κολοσσούς, με στόχο τη χρηματοδότηση του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ, σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες που είχαν ενημερωθεί για τις συνομιλίες.
Στις καταληκτικές του δηλώσεις προς τους ηγέτες, ο Κόστα ανέφερε ότι θα εξετάσει και άλλες επιλογές πέρα από τους πέντε φόρους που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι οποίοι είναι επίσης γνωστοί ως «ίδιοι πόροι» της ΕΕ, προκειμένου να ξεπεραστεί το αδιέξοδο.
Κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων που διαρκούν περισσότερο από έναν χρόνο, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών της ΕΕ έχουν αντιταχθεί στις φορολογικές επιβαρύνσεις της Επιτροπής, καθώς αυτές επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις εθνικές τους βιομηχανίες.
Η ελληνική πρόταση που εξετάζεται
Ο Κόστα δήλωσε ότι θα εξετάσει τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και την ελληνική πρόταση, σύμφωνα με την οποία τα μελλοντικά έσοδα από τις εθνικές πωλήσεις φάσματος για τις κινητές επικοινωνίες 6G θα διοχετεύονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Οι προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν έχουν συμπεριληφθεί στην αναθεωρημένη πρόταση της Ιρλανδίας για τον προϋπολογισμό, η οποία παρουσιάστηκε την περασμένη εβδομάδα.
Μέτσολα: «Δεν μπορούμε να συμφωνούμε και μετά να περικόπτουμε»
Στο ζήτημα των διαθέσιμων πόρων για την υλοποίηση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων παρενέβη η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, ασκώντας κριτική στους Ευρωπαίους ηγέτες.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να συμφωνεί σε φιλόδοξους στόχους και στη συνέχεια να περιορίζει τους πόρους που απαιτούνται για την υλοποίησή τους.
«Δεν μπορούμε να συμφωνούμε και μετά να περικόπτουμε» ανέφερε χαρακτηριστικά, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις διαφωνούν για το συνολικό ύψος του επόμενου προϋπολογισμού και τις επιμέρους χρηματοδοτήσεις.
Ιταλία και Σουηδία σε αντίθετες πλευρές για το ενεργειακό ζήτημα
Η ενέργεια αναδείχθηκε σε εξίσου αμφιλεγόμενο ζήτημα της συνόδου, με τις διαφωνίες να εμποδίζουν την επίτευξη κοινής γραμμής.
Έπειτα από περίπου τρεις ώρες συζητήσεων, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πέρασαν στο ζήτημα του προϋπολογισμού της Ένωσης. Ωστόσο, οι διπλωματικές διαβουλεύσεις για τη διαμόρφωση των συμπερασμάτων συνεχίστηκαν, με την Ιταλία και τη Σουηδία να βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες που μίλησαν στο Euronews.
Η Ρώμη συντάσσεται με τις τέσσερις χώρες του Βίζεγκραντ, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία, την Τσεχία και την Πολωνία, οι οποίες ζητούν να αναβληθεί έως το 2030 η εφαρμογή του ETS2.
Οι χώρες αυτές υποστηρίζουν ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες είχε προγραμματιστεί η εισαγωγή του συστήματος το 2028 έχουν μεταβληθεί εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Από την άλλη πλευρά, η Γερμανία και ορισμένες χώρες που συμμερίζονται τις θέσεις της κατέθεσαν συμβιβαστική πρόταση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, ενώ ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή περαιτέρω αναβολή του ζητήματος.
Όπως ανέφερε, είναι πιθανό να μην υπάρξουν συμπεράσματα για την ενέργεια στη συγκεκριμένη σύνοδο, διευκρινίζοντας ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν αποδεκτό για τη γερμανική πλευρά, καθώς άλλες χώρες είναι εκείνες που πιέζουν για την έκδοση συμπερασμάτων.
Σύμφωνα με τρίτο διπλωμάτη που μίλησε στο Politico, υπάρχει ο κίνδυνος η σύνοδος να ολοκληρωθεί χωρίς να εγκριθούν κοινά συμπεράσματα για ένα από τα πιο πολιτικά ευαίσθητα ζητήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μητσοτάκης: Το προσχέδιο συμπερασμάτων δεν ανταποκρίνεται στην επείγουσα κατάσταση με τις τιμές ενέργειας
Στο πλαίσιο των συζητήσεων για το ενεργειακό κόστος, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν επιδοτήσεις εξοικονόμησης ενέργειας.
Σύμφωνα με το γραφείο Τύπου του πρωθυπουργού, η ελληνική πρόταση προβλέπει τη χρήση πόρων που προκύπτουν από τα αυξημένα έσοδα λόγω του υψηλού πληθωρισμού.
Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη εντάσσεται στη συζήτηση για το κατά πόσον οι υφιστάμενοι δημοσιονομικοί περιορισμοί επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να στηρίξουν αποτελεσματικότερα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις απέναντι στις υψηλές τιμές της ενέργειας, χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική τους ισορροπία.
Η ελληνική πλευρά έχει επισημάνει ότι το προσχέδιο των συμπερασμάτων δεν ανταποκρίνεται στην επείγουσα κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με τις τιμές της ενέργειας, ζητώντας μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας.
Η πρόταση της Φον ντερ Λάιεν για τα στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να εξετάσουν τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εν μέσω των αυξανόμενων κινδύνων για τον ενεργειακό εφοδιασμό κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Την πρόταση μετέφεραν τρεις διπλωμάτες και ένας αξιωματούχος της ΕΕ, οι οποίοι μίλησαν στο Politico.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, καθώς οι υψηλές τιμές που διαμορφώθηκαν στις αγορές το καλοκαίρι, υπό την επίδραση του πολέμου στο Ιράν, περιόρισαν τα κίνητρα για την αναπλήρωσή τους. Ως αποτέλεσμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να εισέλθει στον χειμώνα με ανεπαρκή αποθέματα για την κάλυψη των αναγκών της.
Σύμφωνα με έγγραφα που περιήλθαν σε γνώση του Politico και περιγράφουν τα σχέδια για την αναμόρφωση του ευρωπαϊκού πλαισίου ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου τον Νοέμβριο, εξετάζεται η παροχή κινήτρων στις εταιρείες ενέργειας, ώστε να διατηρούν μεγαλύτερα αποθέματα.
Ωστόσο, τα σχέδια δεν προβλέπουν ρητά τη δημιουργία κρατικών στρατηγικών αποθεμάτων, τα οποία οι κυβερνήσεις θα υποχρεούνται να διατηρούν σε προκαθορισμένα επίπεδα, ανεξάρτητα από τις συνθήκες της αγοράς, για την κάλυψη ενδεχόμενων ελλείψεων στον εφοδιασμό.
Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί η ακριβής μορφή που θα μπορούσαν να έχουν τα αποθέματα που πρότεινε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ τα περιέγραψε ως ένα μακροπρόθεσμο μέτρο προστασίας της Ένωσης από μελλοντικές διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, αντίστοιχο με τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων που διατηρούν ήδη τα κράτη.
Χωρισμένη στα δύο η ΕΕ για τον προϋπολογισμό
Την ίδια ώρα, οι διαφωνίες για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν έντονες, με τις χώρες-μέλη να διαφωνούν τόσο για το συνολικό ύψος του όσο και για την κατανομή των κονδυλίων.
Οι διαπραγματεύσεις επικεντρώνονται στην πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας για περικοπές ύψους 141 δισ. ευρώ. Οι μειώσεις αφορούν κυρίως κονδύλια για την έρευνα, την τεχνολογία, την κλιματική δράση, την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική, ενώ προβλέπεται να διατηρηθούν σε μεγάλο βαθμό οι χρηματοδοτήσεις για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής.
Οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες (Αυστρία, Δανία, Γερμανία, Φινλανδία, Ολλανδία και Σουηδία) ζητούν ακόμη μεγαλύτερες περικοπές, οι οποίες θα εφαρμοστούν οριζόντια σε διάφορους τομείς του προϋπολογισμού.
«Είναι μια ζώνη απαγόρευσης» δήλωσε το πρωί της Πέμπτης ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, υπογραμμίζοντας την αντίθεση της χώρας του σε ορισμένες από τις προτεινόμενες δαπάνες.
Στον αντίποδα, οι 17 χώρες που συγκροτούν την ομάδα των «Φίλων της Συνοχής» (Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Τσεχία, Εσθονία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία και Ισπανία) αντιτίθενται σε τόσο μεγάλες μειώσεις, επιδιώκοντας να προστατεύσουν τη χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής.
«Δεν είναι αποδεκτό» δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, αναφερόμενος στις προτεινόμενες περικοπές.
Οι διαφωνίες μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν, ενώ η επίτευξη ομόφωνης συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο.
Τελεσίγραφο Μακρόν: Δεν υπάρχει περιθώριο συμφωνίας μετά τον Ιανουάριο
Πιέσεις για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του έτους άσκησε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποιώντας τους Ευρωπαίους ομολόγους του ότι δεν θα έχει την απαραίτητη πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία όσο πλησιάζουν οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, τον Απρίλιο του 2027.
Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις, ο Μακρόν έθεσε το ζήτημα κατά τη διάρκεια κλειστής συνεδρίασης το βράδυ της Πέμπτης.
«Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας δήλωσε ότι, αρχής γενομένης από τον Ιανουάριο, δεν θα υπάρχει πολιτικό περιθώριο» ανέφερε ένας από τους διπλωμάτες, μεταφέροντας τα λόγια του Γάλλου προέδρου.
Η παρέμβαση Μακρόν αυξάνει την πίεση προς τους Ευρωπαίους ηγέτες να ξεπεράσουν τις διαφωνίες τους και να καταλήξουν σε συμφωνία κατά τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, πιέζει επίσης για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως τότε, προτού οι εκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία το 2027 επηρεάσουν τις συνομιλίες.
Ωστόσο, ορισμένες κυβερνήσεις και αξιωματούχοι της ΕΕ εκτιμούν ότι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα είναι εξαιρετικά δύσκολο να τηρηθεί.
Ένας διπλωμάτης της ΕΕ χαρακτήρισε την παρέμβαση του Μακρόν «απειλή ότι δεν θα στηρίξει την προθεσμία του Δεκεμβρίου που προωθεί ο Κόστα», προσθέτοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει εάν λάμβανε υπόψη όλες τις εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις.
Μερτς: Περικοπές στις περιφερειακές πληρωμές για τη γεωργία
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποστήριξε περικοπές στις περιφερειακές πληρωμές για τη γεωργία, με στόχο τη μείωση του συνολικού μεγέθους του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης κεκλεισμένων των θυρών, ο Μερτς επανέλαβε τις εκκλήσεις για σημαντική μείωση του συνολικού προϋπολογισμού, ώστε να περιοριστούν οι συνεισφορές των Γερμανών φορολογουμένων, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.
Παράλληλα, προειδοποίησε για τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές περικοπές σε νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, όπως η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλεια.
Ο Γερμανός καγκελάριος υπέδειξε τις πληρωμές προς τις φτωχότερες περιφέρειες, οι οποίες εντάσσονται στην πολιτική συνοχής, ως βασικό πεδίο για την αναζήτηση περικοπών.
Η συγκεκριμένη θέση προκαλεί ανησυχία στις γερμανικές περιφέρειες, γνωστές ως Länder, οι οποίες έχουν προειδοποιήσει για τις επιπτώσεις των μειώσεων στη χρηματοδότηση.
Χριστοδουλίδης: Ο προϋπολογισμός μπορεί να είναι μικρότερος κατά 10% έως 11%
Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εκτίμησε ότι ο τελικός προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να είναι κατά περίπου 10% έως 11% μικρότερος από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ.
Σε συνέντευξή του στο Politico, στο περιθώριο της συνόδου, ο Κύπριος πρόεδρος ανέφερε ότι οι περικοπές ενδέχεται να φτάσουν σε διψήφιο ποσοστό.
Η εκτίμηση αυτή έρχεται ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και οι χώρες-μέλη εξακολουθούν να διαφωνούν για το μέγεθος των περικοπών και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών.