Η Βουλγαρία υιοθέτησε επισήμως από τα μεσάνυχτα της Τετάρτης το ευρώ, εγκαταλείποντας το λεβ –το εθνικό της νόμισμα από τα τέλη του 19ου αιώνα.
Έτσι η Βουλγαρία έγινε η 21η χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εντάσσεται στην ευρωζώνη. Η μετάβαση πραγματοποιείται σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, το 2007.
Η αλλαγή νομίσματος σηματοδοτεί ένα κομβικό βήμα στην ευρωπαϊκή πορεία της βαλκανικής χώρας, εν μέσω πολιτικής αστάθειας και έντονου δημόσιου διαλόγου για τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της ένταξης στο ενιαίο νόμισμα.
Πανηγυρική αλλαγή χρόνου στη Σόφια
Χιλιάδες πολίτες αψήφησαν τις πολικές θερμοκρασίες και συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της Σόφιας για την παραδοσιακή πρωτοχρονιάτικη συναυλία μπροστά από το πρώην Βασιλικό Παλάτι. Στην ίδια πλατεία, ρολόι αντίστροφης μέτρησης στην πρόσοψη της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας έδειχνε τα λεπτά μέχρι την αλλαγή του χρόνου, ενώ με την έλευση του 2026 προβλήθηκαν εικόνες από βουλγαρικά κέρματα ευρώ.
Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του λίγο πριν τα μεσάνυχτα, ο πρόεδρος της χώρας Ρούμεν Ράντεφ χαρακτήρισε την υιοθέτηση του ευρώ «το τελευταίο στάδιο της ενσωμάτωσης της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση», εκφράζοντας ωστόσο τη λύπη του για το γεγονός ότι δεν διεξήχθη δημοψήφισμα για ένα ζήτημα που έχει διχάσει την κοινωνία.
Πολιτική κρίση και κοινωνικές αντιδράσεις στη Βουλγαρία
Ο Βούλγαρος πρόεδρος έκανε λόγο για «βαθύ χάσμα μεταξύ πολιτικής τάξης και λαού», το οποίο, όπως είπε, επιβεβαιώθηκε από τις μαζικές διαδηλώσεις των τελευταίων μηνών. Οι κινητοποιήσεις, που είχαν ως βασικό αίτημα την καταπολέμηση της διαφθοράς, οδήγησαν στα μέσα Δεκεμβρίου στην πτώση της συντηρητικής κυβέρνησης συνασπισμού, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες βουλευτικές εκλογές – τις όγδοες μέσα σε πέντε χρόνια.
Παρά τις αντιδράσεις, το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν απαιτείται δημοψήφισμα για την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος.
Φόβοι για πληθωρισμό
Η ισοτιμία ευρώ–λεβ παραμένει σταθερή στο 1 προς 1,9558 από το 2006. Ωστόσο, πολλοί Βούλγαροι εκφράζουν ανησυχίες ότι η μετάβαση στο ευρώ θα οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των τιμών, σε μια περίοδο κατά την οποία τα τρόφιμα κατέγραψαν αύξηση 5% σε ετήσια βάση τον Νοέμβριο, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία.
Οι Αρχές επιχείρησαν να καθησυχάσουν τους πολίτες, υποστηρίζοντας ότι η ένταξη στην ευρωζώνη θα ενισχύσει την οικονομία της χώρας – μία από τις φτωχότερες στην ΕΕ – και θα θωρακίσει τη Βουλγαρία από εξωτερικές πιέσεις, ιδίως από τη ρωσική επιρροή.
Ευρωπαϊκά μηνύματα στήριξης
Ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας, Ντίμιταρ Ράντεφ, υπογράμμισε ότι «το ευρώ δεν είναι απλώς ένα νόμισμα, αλλά σύμβολο ένταξης σε έναν χώρο κοινών κανόνων, εμπιστοσύνης και ευθύνης».
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι το ευρώ θα αποφέρει «συγκεκριμένα οφέλη» στους Βούλγαρους πολίτες και τις επιχειρήσεις, διευκολύνοντας τα ταξίδια, το εμπόριο και τη διαφάνεια στην αγορά, όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Μεταβατική περίοδος και πρακτικές δυσκολίες
Τις τελευταίες ώρες πριν από την αλλαγή νομίσματος, πολλοί πολίτες ανέφεραν δυσκολία στην εύρεση ευρώ, ενώ οι τράπεζες συνέστησαν τη χρήση μετρητών, προειδοποιώντας για πιθανά προβλήματα σε κάρτες και αναλήψεις από ΑΤΜ την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.
Οι πληρωμές σε λέβα θα συνεχίσουν να γίνονται δεκτές έως το τέλος Ιανουαρίου, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για τους εμπόρους, οι οποίοι θα πρέπει να δίνουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ.
Πριν από τη Βουλγαρία, τελευταία χώρα που υιοθέτησε το ενιαίο νόμισμα ήταν η Κροατία τον Ιανουάριο του 2023. Με τη νέα προσθήκη, περισσότεροι από 357 εκατομμύρια Ευρωπαίοι χρησιμοποιούν πλέον το ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.