Σοκ προκαλούν οι εκτιμήσεις της Αμερικανικής Γεωλογικής Υπηρεσίας (US Geological Survey -USGS) για τον διπλό ισχυρό σεισμό που έπληξε τη Βενεζουέλα
- Το αυτόματο σύστημα PAGER της USGS εκτιμά υψηλή πιθανότητα ο αριθμός των νεκρών να κυμανθεί από 1.000 έως 100.000. Παράλληλα, οι οικονομικές απώλειες ενδέχεται να φτάσουν έως και το 4% του ΑΕΠ της Βενεζουέλας.
- Δύο ισχυρότατοι σεισμοί, μεγέθους 7,2 και 7,5 Ρίχτερ, σημειώθηκαν με διαφορά μόλις 40 δευτερολέπτων. Η ισχυρότερη δόνηση προκλήθηκε από ρηχό οριζόντιο ρήγμα μετατόπισης, όπου οι τεκτονικές πλάκες κινούνται πλευρικά.
- Το φαινόμενο ορίζεται ως σπάνιος «διπλός σεισμός» (doublet earthquake), όπου δύο δονήσεις παρόμοιας έντασης συμβαίνουν σχεδόν ταυτόχρονα. Η διαδικασία αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο κατάρρευσης κτιρίων που αποδυναμώθηκαν από τον πρώτο σεισμό.
- Ο σεισμός αποτελεί τον ισχυρότερο που έχει καταγραφεί στη χώρα εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Οι αρχές παραμένουν σε επιφυλακή, καθώς οι ισχυροί μετασεισμοί θεωρούνται εξαιρετικά πιθανοί και απειλούν ήδη πληγείσες κατασκευές.
καθώς τα επιστημονικά μοντέλα προβλέπουν ότι ο τελικός αριθμός των θυμάτων μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 10.000.
Μέχρι στιγμής, οι επίσημες αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 32 νεκρούς και πάνω από 700 τραυματίες, ωστόσο οι Αρχές προειδοποιούν ότι οι αριθμοί αυτοί είναι προσωρινοί, καθώς υπάρχουν ακόμη περιοχές χωρίς πλήρη πρόσβαση, ιδιαίτερα στη Λα Γκουάιρα, κοντά στο Καράκας.
Το προγνωστικό μοντέλο PAGER και οι «πιθανότητες καταστροφής»
Οι εκτιμήσεις βασίζονται στο αυτοματοποιημένο σύστημα PAGER (Prompt Assessment of Global Earthquakes for Response) της USGS, το οποίο χρησιμοποιείται διεθνώς για την ταχεία αποτίμηση των επιπτώσεων μεγάλων σεισμών.
Το σύστημα δεν «προβλέπει» τον ακριβή αριθμό θυμάτων, αλλά δημιουργεί στατιστικά εύρη πιθανοτήτων, συνδυάζοντας:
- το μέγεθος και το βάθος του σεισμού
- τη σεισμική ένταση σε κατοικημένες περιοχές
- τα δημογραφικά δεδομένα
- πόσο τρωτές είναι οι υποδομές και οι κατασκευές κάθε χώρας
- ιστορικά δεδομένα από προηγούμενους σεισμούς
Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, το μοντέλο δίνει:
- 39% πιθανότητα για 1.000 έως 10.000 νεκρούς
- 37% πιθανότητα για πάνω από 10.000 έως και 100.000 θανάτους
Παράλληλα, οι οικονομικές απώλειες εκτιμώνται μεταξύ 1% και 4% του ΑΕΠ, κάτι που υποδηλώνει σοβαρό πλήγμα στις υποδομές και την οικονομική δραστηριότητα.
Οι δύο σεισμοί και η «αλυσίδα θραύσης»
Οι δονήσεις που συγκλόνισαν τη χώρα ήταν δύο ισχυροί σεισμοί:
- 7,2 Ρίχτερ περίπου 160 χλμ δυτικά του Καράκας
- 7,5 Ρίχτερ μόλις 40 δευτερόλεπτα αργότερα
Ο δεύτερος σεισμός ήταν ισχυρότερος και, σύμφωνα με τους επιστήμονες, πιθανότατα ενεργοποιήθηκε από την ίδια ζώνη ρήγματος.
Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα ενεργή σεισμικά ζώνη, όπου συναντώνται η Καραϊβική και η Νοτιοαμερικανική τεκτονική πλάκα.
Η USGS εξηγεί ότι ο ισχυρότερος από τους δύο σεισμός προκλήθηκε από για ρηχό οριζόντιο ρήγμα μετατόπισης (strike-slip faulting), όπου οι τεκτονικές πλάκες δεν συγκρούονται κάθετα αλλά κινούνται πλευρικά η μία δίπλα στην άλλη. Όταν η συσσωρευμένη ενέργεια απελευθερώνεται απότομα, προκαλείται σεισμός.
Η συγκεκριμένη ακολουθία θεωρείται ιδιαίτερα πολύπλοκη, καθώς οι δύο δονήσεις φαίνεται να σχετίζονται με μια διαδικασία «αλυσιδωτής θραύσης» στο ίδιο ρήγμα.
Τι είναι ο «διπλός σεισμός» (doublet earthquake)
Ο όρος doublet earthquake περιγράφει ένα σπάνιο σεισμικό φαινόμενο όπου δύο ισχυροί σεισμοί συμβαίνουν σχεδόν διαδοχικά, με μικρή χρονική διαφορά, αλλά με παρόμοια ή σχεδόν ίδια ένταση.
Βασικά χαρακτηριστικά:
- Οι δύο δονήσεις έχουν συνήθως διαφορά μεγέθους μικρότερη από 0,4 βαθμούς
- Προέρχονται από το ίδιο ρήγμα και την ίδια ζώνη θραύσης
- Καταγράφονται σχεδόν με πανομοιότυπο «σεισμικό αποτύπωμα»
Σε αντίθεση με τους κλασικούς μετασεισμούς, όπου η ένταση μειώνεται σταδιακά, στον doublet οι δύο σεισμοί είναι και οι δύο καταστροφικά ισχυροί.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι το φαινόμενο μπορεί να συμβεί όταν:
- ένα τμήμα του ρήγματος σπάει πρώτα αλλά δεν απελευθερώνει όλη την ενέργεια
- η υπόλοιπη πίεση μεταφέρεται σε «μπλοκαρισμένα» τμήματα του ίδιου ρήγματος
- αυτά τα τμήματα τελικά υποχωρούν προκαλώντας δεύτερο ισχυρό σεισμό
Το αποτέλεσμα είναι παρατεταμένη και διπλή περίοδος έντονης δόνησης, που αυξάνει δραματικά τις καταρρεύσεις κτιρίων, ειδικά σε κατασκευές που έχουν ήδη αποδυναμωθεί από τον πρώτο σεισμό.
Ο ισχυρότερος σεισμός στη Βενεζουέλα εδώ και 100 χρόνια
Σύμφωνα με τα δεδομένα της USGS, πρόκειται για τον ισχυρότερο σεισμό που έχει καταγραφεί στη χώρα εδώ και πάνω από έναν αιώνα.
Η σύγκριση με ιστορικά γεγονότα δείχνει ότι η περιοχή του βόρειου παράκτιου τόξου της Βενεζουέλας παραμένει μία από τις πιο ενεργές σεισμικά ζώνες της Καραϊβικής.
Οι μετασεισμοί θεωρούνται εξαιρετικά πιθανό να συνεχιστούν, ενώ οι Αρχές παραμένουν σε επιφυλακή για πιθανές νέες καταρρεύσεις σε ήδη επιβαρυμένα κτίρια και υποδομές.