Ο βασιλιάς Κάρολος Γ' φέρνει στο φως τόσο τον προσωπικό φορολογικό του λογαριασμό όσο και σημαντικές λεπτομέρειες για τα οικονομικά του Στέμματος.
- Ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄, σε μια κίνηση διαφάνειας, δημοσιοποίησε οικειοθελώς τους φόρους που κατέβαλε, ύψους 12,9 εκατ. λιρών για το 2024-2025. Ακολούθησε και ο πρίγκιπας Γουίλιαμ, αποκαλύπτοντας φόρο εισοδήματος 7,76 εκατομμυρίων λιρών.
- Η απόφαση αυτή έρχεται ως απάντηση στην έντονη δημόσια κριτική των τελευταίων ετών για τη διαχείριση της βασιλικής περιουσίας, τα οικονομικά προνόμια και τα εισοδήματα που απολαμβάνουν τα μέλη της βρετανικής μοναρχίας.
- Παράλληλα με τα ιδιωτικά έσοδα από το Δουκάτο του Λάνκαστερ, ανακοινώθηκε η μείωση της κρατικής επιχορήγησης (Sovereign Grant) στα 100 εκατ. λίρες, μετά την ολοκλήρωση της δεκαετούς, πολυδάπανης ανακαίνισης του Ανακτόρου του Μπάκιγχαμ.
- Οι οικονομικές ανακοινώσεις περιλαμβάνουν υψηλές δαπάνες ταξιδιών, με ακριβότερη την αποστολή του πρίγκιπα Γουίλιαμ στη Σαουδική Αραβία, και την απόφαση για οριστική απόσυρση του ιστορικού βασιλικού τρένου λόγω υπερβολικού λειτουργικού κόστους.
Ο βασιλιάς της Βρετανίας δεν είναι υποχρεωμένος από τον νόμο να αποκαλύπτει πόσο φόρο πληρώνει. Για δεκαετίες, τα οικονομικά της βρετανικής μοναρχίας παρέμεναν ένα από τα πιο αδιαφανή κεφάλαια της δημόσιας ζωής, τροφοδοτώντας διαρκώς ερωτήματα για την περιουσία, τα εισοδήματα και τα προνόμια της βασιλικής οικογένειας.
Ο βασιλιάς Κάρολος Γ' αποφάσισε τώρα να σπάσει αυτή την παράδοση, προχωρώντας σε μια πρωτοφανή κίνηση διαφάνειας που φέρνει στο φως τόσο τον προσωπικό φορολογικό του λογαριασμό όσο και σημαντικές λεπτομέρειες για τα οικονομικά του Στέμματος.
Προσωπική επιθυμία του ίδιου του μονάρχη
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το Ανάκτορο του Μπάκιγχαμ, ο Κάρολος κατέβαλε οικειοθελώς φόρους ύψους 12,9 εκατομμυρίων λιρών για το φορολογικό έτος 2024-2025, ενώ από την ημέρα που ανέβηκε στον θρόνο έχει πληρώσει συνολικά περισσότερα από 30 εκατομμύρια λίρες σε φόρο εισοδήματος και φόρο υπεραξίας.
Πρόκειται για μια αποκάλυψη που έγινε, όπως επισημαίνει το παλάτι, με προσωπική επιθυμία του ίδιου του μονάρχη, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας να ενισχυθεί η διαφάνεια γύρω από τα οικονομικά της βασιλικής οικογένειας.
«Όλα αυτά έγιναν σε εθελοντική βάση» υπογράμμισε ο Τζέιμς Τσάλμερς, διαχειριστής του βασιλικού ταμείου Privy Purse, σημειώνοντας ότι, σύμφωνα με τις ετήσιες λίστες των μεγαλύτερων φορολογουμένων της χώρας, το ποσό αυτό κατατάσσει τον βασιλιά ανάμεσα στους 100 μεγαλύτερους φορολογούμενους του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η αποκάλυψη θεωρείται ιστορική, καθώς μέχρι σήμερα ούτε η βασίλισσα Ελισάβετ Β' ούτε οι προκάτοχοί της είχαν δημοσιοποιήσει αντίστοιχα στοιχεία.
Η πρωτοβουλία του Καρόλου συνοδεύτηκε και από μια ακόμη σημαντική ανακοίνωση. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, το Παλάτι του Κένσινγκτον γνωστοποίησε ότι και ο πρίγκιπας Γουίλιαμ κατέβαλε φόρο εισοδήματος ύψους 7,76 εκατομμυρίων λιρών για την ίδια περίοδο.
Ο διάδοχος του θρόνου είχε σταματήσει να δημοσιοποιεί τις φορολογικές του υποχρεώσεις όταν απέκτησε τον τίτλο του πρίγκιπα της Ουαλίας, ωστόσο η νέα πολιτική διαφάνειας φαίνεται πως οδήγησε και τον ίδιο στην αποκάλυψη των οικονομικών του στοιχείων.
Η απόφαση αυτή δεν προέκυψε τυχαία. Τα τελευταία χρόνια η μοναρχία βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων επικρίσεων για τον τρόπο διαχείρισης των ακινήτων της, τα μισθώματα που εισπράττει και τα οικονομικά προνόμια που απολαμβάνει. Η δημόσια συζήτηση αναζωπυρώθηκε ιδιαίτερα μετά τις αποκαλύψεις γύρω από τις κατοικίες που χρησιμοποιούν μέλη της βασιλικής οικογένειας, αλλά και μετά την απομάκρυνση του πρίγκιπα Άντριου από το Royal Lodge έπειτα από το σκάνδαλο που συνδέθηκε με τον Τζέφρι Έπσταϊν.
«Χαίρομαι που βλέπω αυτή την ειλικρίνεια. Είναι χρήσιμη»
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Κάρολος εκτίμησε ότι η δημοσιοποίηση των προσωπικών του φόρων ήταν «το σωστό πράγμα». Ο φορολογικός ειδικός Μάικ Γουόρμπερτον χαρακτήρισε την κίνηση θετική, δηλώνοντας στην εφημερίδα Τhe Telegraph: «Χαίρομαι που βλέπω αυτή την ειλικρίνεια. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη».
Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν φωτίζουν και τον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτείται η βρετανική μοναρχία.
Η μεγαλύτερη ιδιωτική πηγή εισοδήματος του βασιλιά είναι το Δουκάτο του Λάνκαστερ, ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο ακινήτων, γεωργικών εκτάσεων και επενδύσεων που απέφερε φέτος έσοδα 25,2 εκατομμυρίων λιρών.
Παράλληλα, ο μονάρχης διαθέτει εισοδήματα από ιδιωτικές επενδύσεις, από τα βασιλικά κτήματα του Μπαλμόραλ και του Σάντρινγχαμ, καθώς και από προσωπικές αποταμιεύσεις.
Το Δουκάτο της Κορνουάλης, αντίστοιχα, αποτελεί την κύρια οικονομική βάση του πρίγκιπα Γουίλιαμ και χρηματοδοτεί τόσο τις επίσημες υποχρεώσεις όσο και τις ιδιωτικές δαπάνες του ίδιου και της οικογένειάς του.
Τι θα γίνει με το λεγόμενο Sovereign Grant
Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι το λεγόμενο Sovereign Grant, δηλαδή η κρατική επιχορήγηση που χρηματοδοτεί τις επίσημες δραστηριότητες της μοναρχίας, θα μειωθεί για πρώτη φορά από τότε που θεσπίστηκε. Από τις 137,9 εκατομμύρια λίρες θα περιοριστεί περίπου στα 100 εκατομμύρια για το οικονομικό έτος 2027-2028, ποσό που θα παραμείνει σταθερό για πέντε χρόνια χωρίς αναπροσαρμογή λόγω πληθωρισμού. Η μείωση αυτή συνδέεται με την ολοκλήρωση της δεκαετούς ανακαίνισης του Ανακτόρου του Μπάκιγχαμ, ενός έργου συνολικού κόστους 369 εκατομμυρίων λιρών, για το οποίο είχε αυξηθεί σημαντικά η κρατική επιχορήγηση τα προηγούμενα χρόνια.
Το παλάτι διευκρίνισε ότι τα περίπου 100 εκατομμύρια λίρες της επιχορήγησης θα καλύπτουν τη λειτουργία της μοναρχίας, τη συντήρηση των ιστορικών ανακτόρων, τις τεχνολογικές υποδομές, αλλά και επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια, καθώς οι κυβερνοεπιθέσεις κατά των βασιλικών συστημάτων έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Επιπλέον, 11,7 εκατομμύρια λίρες θα διατεθούν αποκλειστικά για δράσεις ενεργειακής μετάβασης και περιβαλλοντικών αναβαθμίσεων.
Σύμφωνα με τους υπεύθυνους του παλατιού, κατά την περίοδο της πανδημίας είχαν καθυστερήσει πολλές εργασίες συντήρησης, ενώ η εκτίναξη του κόστους των οικοδομικών υλικών επιβάρυνε ακόμη περισσότερο τα έργα αποκατάστασης των ιστορικών κτιρίων.
Τα οικονομικά στοιχεία αποκαλύπτουν και το κόστος των μετακινήσεων της βασιλικής οικογένειας. Η ακριβότερη επίσημη αποστολή της χρονιάς ήταν το τριήμερο ταξίδι του πρίγκιπα Γουίλιαμ στη Σαουδική Αραβία, το οποίο κόστισε 130.106 λίρες. Ακολούθησε η επίσημη επίσκεψη του βασιλιά και της βασίλισσας Καμίλα στην Ιταλία με δαπάνη σχεδόν 127.000 λιρών, ενώ η μεταγενέστερη επίσκεψη στο Βατικανό κόστισε περίπου 75.000 λίρες.
Συνολικά, τα μέλη της βασιλικής οικογένειας πραγματοποίησαν 177 διαδρομές με ελικόπτερο μέσα στη χρονιά, συνολικού κόστους άνω των 733.000 λιρών, ενώ οι συνολικές δαπάνες για ταξίδια ξεπέρασαν τα 3,3 εκατομμύρια λίρες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απόφαση να αποσυρθεί το ιστορικό βασιλικό τρένο, το οποίο χρησιμοποιείται από την εποχή της βασίλισσας Βικτωρίας.
Ο Κάρολος πραγματοποίησε τέσσερα ταξίδια με αυτό μέσα στη χρονιά, συνολικού κόστους περίπου 200.000 λιρών, όμως το υψηλό λειτουργικό κόστος -που ξεπερνούσε τις 20.000 λίρες ανά διαδρομή- κρίθηκε πλέον δύσκολο να δικαιολογηθεί. Το τρένο αναμένεται να πραγματοποιήσει μία τελευταία αποχαιρετιστήρια περιοδεία πριν αποσυρθεί οριστικά από την υπηρεσία.
Την ίδια στιγμή, τα οικονομικά του Crown Estate, του τεράστιου χαρτοφυλακίου γης και ακινήτων που διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία του Στέμματος, εξακολουθούν να αποτελούν βασικό πυλώνα χρηματοδότησης της μοναρχίας.
Το χαρτοφυλάκιο απέδωσε εκατοντάδες εκατομμύρια λίρες στο βρετανικό δημόσιο, ενώ ο βασιλιάς εξακολουθεί να συμμετέχει ενεργά στη διαχείριση του Δουκάτου του Λάνκαστερ, πραγματοποιώντας συχνές επισκέψεις και συναντήσεις με δεκάδες αγρότες που μισθώνουν εκτάσεις της βασιλικής περιουσίας. Σύμφωνα με τους συνεργάτες του, ο Κάρολος δείχνει έντονο προσωπικό ενδιαφέρον για τη λειτουργία του κτήματος και ενημερώνεται διαρκώς για τις εξελίξεις.