Ένταση στις σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας, με τον Νετανιάχου να ζητά από τον Τραμπ να μπλοκάρει πιθανές αμερικανικές πωλήσεις όπλων προς την Άγκυρα.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέφρασε την Παρασκευή στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ την έντονη ανησυχία του για την αυξανόμενη αντι-ισραηλινή ρητορική του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σύμφωνα με πληροφορίες από Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους, που επικαλείται το Axios.
Παράλληλα, ο Νετανιάχου φέρεται να ζήτησε από τον Τραμπ να μην εγκρίνει την πώληση αμερικανικών οπλικών συστημάτων που θα επέτρεπαν στην Τουρκία να ενισχύσει και να εκσυγχρονίσει την πολεμική της αεροπορία. Το αίτημα διατυπώθηκε ενόψει της επικείμενης συνάντησης του Αμερικανού προέδρου με τον Ερντογάν στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Κλιμακούμενη ένταση ανάμεσα σε Ισραήλ και Τουρκία
Οι σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας έχουν επιδεινωθεί σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια, κυρίως λόγω του πολέμου στη Γάζα και της ευρύτερης αντιπαράθεσης με το Ιράν.
Παρά τις αυξανόμενες διαφωνίες μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ, ο Τραμπ διατηρεί στενές σχέσεις τόσο με τον Νετανιάχου όσο και με τον Ερντογάν. Η Τουρκία παραμένει σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, ενώ ο Ερντογάν διαδραματίζει ρόλο περιφερειακού διαμεσολαβητή.
Την ίδια στιγμή, η επιρροή του Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον θεωρείται ότι έχει περιοριστεί τους τελευταίους μήνες, ιδιαίτερα λόγω των εξελίξεων στον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος έχει επηρεάσει τη δημοτικότητα του Τραμπ και έχει προκαλέσει διαφωνίες στο εσωτερικό του κινήματος MAGA.
Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποιο βαθμό ο Ισραηλινός πρωθυπουργός μπορεί πλέον να επηρεάσει τις αποφάσεις του Αμερικανού προέδρου, δεδομένων τόσο των σχέσεων Τραμπ–Ερντογάν όσο και των οικονομικών συμφερόντων που συνδέονται με πιθανές αμερικανικές πωλήσεις όπλων στην Τουρκία.
Η ατζέντα της συνάντησης Τραμπ - Ερντογάν
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται στην Άγκυρα, όπου θα συναντηθεί με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και θα συμμετάσχει στη σύνοδο κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται, μεταξύ άλλων, μια πιθανή συμφωνία ύψους 700 εκατομμυρίων δολαρίων για την προμήθεια νέων κινητήρων για τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη, καθώς και το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Η Άγκυρα είχε απομακρυνθεί από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το συγκεκριμένο σύστημα θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για την ασφάλεια του προηγμένου αμερικανικού μαχητικού.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι το Πεντάγωνο εξετάζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα μπορούσε να επιτραπεί η πώληση F-35 στην Τουρκία, παρά τη συνεχιζόμενη κατοχή του ρωσικού συστήματος.
«Υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που πρέπει να επιβεβαιώσουμε ότι έχουν αντιμετωπιστεί, ώστε να τηρηθεί η αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μας ζήτησε να το εξετάσουμε», δήλωσε ο Βανς σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο.
Οι κατηγορίες για αντι-ισραηλινή στάση της Άγκυρας
Για τον Νετανιάχου, το ζήτημα των αμερικανικών πωλήσεων όπλων στην Τουρκία συνδέεται άμεσα με τη στάση της κυβέρνησης Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ.
Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τούρκος πρόεδρος χαρακτήρισε τον Σιωνισμό «γενοκτονική ιδεολογία» και υποστήριξε ότι αποτελεί απειλή για την επιβίωση της Τουρκίας.
Παράλληλα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ενίσχυσε την κριτική προς το Ισραήλ σε τηλεοπτική συνέντευξή του, χαρακτηρίζοντας την ισραηλινή κυβέρνηση «βάρος που η ανθρωπότητα δεν μπορεί πλέον να αντέξει» και «πρόβλημα για ολόκληρο τον κόσμο». Παράλληλα, ζήτησε την επιβολή διεθνών κυρώσεων κατά του Ισραήλ.
Η επικοινωνία Νετανιάχου - Τραμπ
Κατά την τηλεφωνική συνομιλία της Παρασκευής, ο Νετανιάχου φέρεται να παρουσίασε στον Τραμπ τις ανησυχίες του για τη στάση του Ερντογάν, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα ήθελε ο Αμερικανός πρόεδρος να παρέμβει και να ζητήσει από τον Τούρκο ηγέτη να περιορίσει τους τόνους της αντιπαράθεσης.
«Ο Νετανιάχου υπέβαλε ένα αίτημα και ο πρόεδρος τον άκουσε. Επομένως, είναι πιθανό ο πρόεδρος να μεταφέρει το μήνυμα στον Ερντογάν, λέγοντας κάτι όπως: “Μήπως μπορείς να χαμηλώσεις λίγο τους τόνους σε αυτό το ζήτημα;”. Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει όπως είναι», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Τόσο το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού όσο και ο Λευκός Οίκος απέφυγαν να σχολιάσουν.
Οι σχέσεις Νετανιάχου - Τραμπ και οι διαφωνίες για το Ιράν
Η σχέση ανάμεσα στον Νετανιάχου και τον Τραμπ έχει περάσει από διάφορες φάσεις, ενώ οι εντάσεις αυξήθηκαν όταν ο Αμερικανός πρόεδρος διαπραγματεύτηκε τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν με τρόπο που δεν ικανοποίησε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
Αρκετοί Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο Βανς, έχουν επικρίνει τον Νετανιάχου για υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις σχετικά με την πορεία του πολέμου με το Ιράν, οι οποίες, όπως υποστηρίζουν, δεν επιβεβαιώθηκαν.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναμένεται να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο αργότερα μέσα στον μήνα.
«Ο Μπίμπι έδωσε αρκετές υποσχέσεις για τον πόλεμο με το Ιράν που δεν πραγματοποιήθηκαν. Ωστόσο, θα έρθει, θα παρουσιάσει τις θέσεις του και στη συνέχεια θα πρέπει να αξιολογήσουμε όλα τα δεδομένα», ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης.
Νετανιάχου: Η Τουρκία στηρίζει τις λάθος πλευρές στη Μέση Ανατολή
Ο Νετανιάχου επανέλαβε παρόμοιες θέσεις δημόσια τη Δευτέρα, σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Fox & Friends», όπου αναφέρθηκε σε δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων κατά του Ισραήλ και υποστήριξε ότι η Τουρκία στηρίζει «τους κακούς» της περιοχής.
Παράλληλα, εξαπέλυσε προσωπική επίθεση κατά του Ερντογάν, υποστηρίζοντας ότι ο Τούρκος πρόεδρος αποτελεί απειλή για το Ισραήλ αλλά και για άλλες χώρες του ΝΑΤΟ.
«Για ένα καθεστώς που έχει επηρεαστεί από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα —ένα εξτρεμιστικό κίνημα που τρέφει μίσος για την Αμερική— δεν πιστεύω ότι θα πρέπει να δοθούν F-35 ή κινητήρες για τα μαχητικά τους αεροσκάφη, καθώς αυτό θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, η οποία βασίζεται στην αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ και στη στάση των ΗΠΑ», δήλωσε ο Νετανιάχου.