Η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά ότι βρίσκεται πολύ κοντά σε συμφωνία με το Ιράν για ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης που θα μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο και να θέσει το πλαίσιο για πιο αναλυτικές διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα.
Την πληροφορία μεταδίδει το Axios, επικαλούμενο δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλες δύο πηγές που έχουν ενημερωθεί για τις συνομιλίες, ενώ την επιβεβαίωσε και πακιστανική πηγή στο Reuters.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, «η Ουάσιγκτον αναμένει απαντήσεις από το Ιράν σε σειρά κρίσιμων σημείων μέσα στις επόμενες 48 ώρες», ενώ τονίζεται ότι «τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί ακόμη», αλλά πρόκειται για το πλησιέστερο σημείο προσέγγισης από την έναρξη της σύγκρουσης.
Τα βασικά σημεία του υπό διαμόρφωση μνημονίου ΗΠΑ-Ιράν
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το πλαίσιο της συμφωνίας περιλαμβάνει συνολικά 14 σημεία, τα κυριότερα εκ των οποίων είναι:
- Δέσμευση του Ιράν για μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου.
- Άρση αμερικανικών κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
- Χαλάρωση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, πολλές από τις πρόνοιες θα τεθούν σε ισχύ μόνο εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία, κάτι που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε αναζωπύρωσης της σύγκρουσης είτε μιας παρατεταμένης «παγωμένης» κατάστασης.
Επιφυλάξεις για την ιρανική στάση
Η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι η ιρανική ηγεσία είναι διχασμένη και ότι η επίτευξη εσωτερικής συναίνεσης είναι δύσκολη. Αξιωματούχοι στην Ουάσιγκτον παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το αν θα επιτευχθεί έστω και αρχική συμφωνία.
Όπως σημειώνεται, «Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει αισιοδοξία και στο παρελθόν κατά τη διάρκεια προηγούμενων γύρων διαπραγματεύσεων και της τρέχουσας σύγκρουσης, αλλά δεν έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία».
Παράλληλα, δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν πως η απόφαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει νέα επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ σχετίζεται με την πρόοδο των συνομιλιών.
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Το υπό συζήτηση κείμενο είναι ένα μνημόνιο 14 σημείων που διαπραγματεύονται απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, με Ιρανούς αξιωματούχους, τόσο άμεσα όσο και μέσω διαμεσολαβητών.
Στην τρέχουσα μορφή του, το μνημόνιο προβλέπει:
- Τερματισμό του πολέμου
- Έναρξη 30ήμερων διαπραγματεύσεων για λεπτομερή συμφωνία
- Άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ
- Σταδιακή άρση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα και του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού
Οι συνομιλίες θα μπορούσαν να διεξαχθούν στο Ισλαμαμπάντ ή στη Γενεύη, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα
Κεντρικό ζήτημα παραμένει η διάρκεια του μορατόριουμ εμπλουτισμού ουρανίου, με τις διαπραγματεύσεις να κυμαίνονται μεταξύ 12 και 15 ετών, ενώ αρχικά οι ΗΠΑ ζητούσαν 20 χρόνια, και το Ιράν πρότεινε 5.
Σύμφωνα με το σχέδιο:
- Το Ιράν θα μπορεί μετά τη λήξη να επανέλθει σε εμπλουτισμό 3,67%.
- Θα δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ πυρηνικό όπλο, ούτε στρατιωτικοποίηση του προγράμματος.
- Συζητείται να απαγορευθεί η λειτουργία υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
- Θα υπάρξει ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων από τον ΟΗΕ.
Οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων.
Το «καυτό» ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου
Δύο πηγές αναφέρουν ότι εξετάζεται και η απομάκρυνση υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, κάτι που αποτελεί βασική αμερικανική απαίτηση και μέχρι τώρα η Τεχεράνη απέρριπτε.
Μία από τις προτάσεις που συζητούνται είναι το υλικό αυτό να μεταφερθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ρούμπιο: «Δεν χρειάζεται να γραφτεί η συμφωνία σε μία μέρα»
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε: «Δεν χρειάζεται να έχουμε την τελική συμφωνία γραμμένη μέσα σε μία μέρα».
«Πρόκειται για μια εξαιρετικά πολύπλοκη και τεχνική διαδικασία. Πρέπει να υπάρχει μια διπλωματική λύση που να είναι ξεκάθαρη ως προς τα ζητήματα που είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν και το εύρος των παραχωρήσεων από την αρχή, ώστε να αξίζει τον κόπο» εξήγησε.
Ωστόσο, χαρακτήρισε επίσης ορισμένους Ιρανούς ηγέτες «εντελώς εκτός πραγματικότητας», εκφράζοντας αμφιβολίες για το αν, τελικά, θα επιτευχθεί συμφωνία.