Μια ανακάλυψη που ενδέχεται να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για τα όρια του ηλιακού συστήματος φέρνουν στο φως Ιάπωνες αστρονόμοι, οι οποίοι εντόπισαν ενδείξεις ύπαρξης ατμόσφαιρας σε ένα μικρό, παγωμένο ουράνιο σώμα πέρα από τον Πλούτωνα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Astronomy, αμφισβητεί την έως τώρα επικρατούσα άποψη ότι τόσο μικρά αντικείμενα δεν μπορούν να διατηρήσουν ατμόσφαιρα, σύμφωνα με το Science News.
Ένα σπάνιο φαινόμενο στο «άκρο» του ηλιακού συστήματος
Το αντικείμενο, γνωστό ως (612533) 2002 XV93, βρίσκεται σε απόσταση περίπου 6 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο, δηλαδή περίπου 40 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση Γης-Ήλιου. Με διάμετρο περίπου 500 χιλιομέτρων, είναι σημαντικά μικρότερο από γνωστά μεταποσειδώνια σώματα, όπως ο Πλούτωνας και η Έριδα.
Εφόσον επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, το XV93 θα είναι μόλις το δεύτερο γνωστό αντικείμενο στη λεγόμενη Ζώνη του Κάιπερ με ατμόσφαιρα, μετά τον Πλούτωνα.
Πώς εντοπίστηκε η πιθανή ατμόσφαιρα πέρα από τον Πλούτωνα
Η ανακάλυψη έγινε τον Ιανουάριο του 2024, όταν το σώμα πέρασε μπροστά από ένα μακρινό άστρο. Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι το φως του άστρου δεν επανεμφανίστηκε αμέσως, κάτι που υποδηλώνει ότι ένα λεπτό στρώμα αερίων «φιλτράριζε» την ακτινοβολία.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η ατμόσφαιρα του αντικειμένου είναι εξαιρετικά αραιή -έως και 10 εκατομμύρια φορές πιο αραιή από εκείνη της Γης- και πιθανότατα αποτελείται από μεθάνιο, άζωτο και μονοξείδιο του άνθρακα.
Επιστημονικές επιφυλάξεις και νέα ερωτήματα
Ο επικεφαλής της μελέτης, Ko Arimatsu, από το Εθνικό Αστρονομικό Παρατηρητήριο της Ιαπωνίας, υπογράμμισε ότι μέχρι σήμερα ο Πλούτωνας ήταν το μοναδικό μεταποσειδώνιο αντικείμενο με επιβεβαιωμένη ατμόσφαιρα.
Ωστόσο, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις. Ο Ισπανός αστρονόμος José Luis Ortiz εκτιμά ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η παρατήρηση να οφείλεται ακόμη και στην ύπαρξη δακτυλίου γύρω από το σώμα.
Πιθανά σενάρια για την προέλευση της ατμόσφαιρας
Οι επιστήμονες εξετάζουν διάφορες εξηγήσεις για την ύπαρξη της ατμόσφαιρας:
- Εκπομπή αερίων από το εσωτερικό του σώματος, πιθανώς μέσω «παγωμένων ηφαιστείων»
- Υπολείμματα από πρόσκρουση κομήτη, που σταδιακά διαλύονται στο Διάστημα
Σε κάθε περίπτωση, η ατμόσφαιρα θεωρείται εξαιρετικά αραιή και ακατάλληλη για την υποστήριξη ζωής.
Νέες παρατηρήσεις με το James Webb
Οι ερευνητές ζητούν τη συνέχιση των παρατηρήσεων με πιο προηγμένα μέσα, όπως το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, προκειμένου να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα και να κατανοηθεί καλύτερα η φύση αυτού του «παράξενου κόσμου».
Αν τα αποτελέσματα επαληθευθούν, η ανακάλυψη θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την κατανόηση των επιστημόνων για τα μικρά παγωμένα σώματα στα εξωτερικά όρια του Ηλιακού Συστήματος, τα οποία μέχρι σήμερα θεωρούνταν σε μεγάλο βαθμό ανενεργά και «νεκρά».
Αντιλαμβάνονται επίσης και ένα δεύτερο πρόβλημα: ότι η ονομασία του δεν χαράσσεται εύκολα στη μνήμη. «Στην ομάδα μας συνήθως το αποκαλούμε απλώς XV93, που είναι βολικό αλλά όχι και πολύ συναρπαστικό. Προσωπικά, επειδή εργάζομαι στο Αστρονομικό Παρατηρητήριο Ισιγκακιτζίμα της Οκινάουα, θα χαιρόμουν πολύ αν κάποια ημέρα το συνδέαμε με ένα όνομα από τη μυθολογία της Οκινάουα, όπως τον Αμαμικίου, τον θεό δημιουργό, κατά την τοπική παράδοση», είπε ο Αριμάτσου.
ΑΠΕ ΜΠΕ