Τα στενά του Ορμούζ, τα αποθέματα στην Ευρώπη και η ενθαρρυντική δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ για τον πόλεμο με το Ιράν επιδρούν στο ενεργειακό τοπίο.
Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο σημείωσε πτώση μετά την δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα τελειώσει σύντομα, ενώ η Ευρώπη προετοιμάζεται για να αντιμετωπίσει τυχόν σοβαρές επιπτώσεις από την νέα σύγκρουση στην Μ. Ανατολή.
Οι δηλώσεις ηγετών, οι ανησυχίες για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και οι διακυμάνσεις των τιμών δείχνουν ότι η ένοπλη σύγκρουση επηρεάζει ήδη τις αγορές και τη γεωπολιτική ισορροπία.
«Βλέπουμε τώρα μια περιφερειακή σύγκρουση με απρόβλεπτες συνέπειες», προειδοποίησε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τη Δευτέρα, σε ομιλία της προς τους πρεσβευτές της ΕΕ, αναφερόμενη στις επιπτώσεις στον τομέα της ενέργειας, του εμπορίου και των οικονομικών. «Και οι επιπτώσεις είναι ήδη πραγματικότητα σήμερα».
Μακρόν και Τραμπ έτοιμοι για τα Στενά του Ορμούζ
Καταρχάς, η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή φέρνει στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους του πλανήτη.
Μιλώντας σε από την Κύπρο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τόνισε ότι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ είναι ζωτικής σημασίας για τη διεθνή ενεργειακή αγορά. Όπως δήλωσε, η ομαλή λειτουργία της θαλάσσιας οδού είναι «ουσιώδης για τη ροή φυσικού αερίου και πετρελαίου» προς τις διεθνείς αγορές. Στο πλαίσιο αυτό, η Γαλλία εξετάζει την καθιέρωση στρατιωτικής συνοδείας για τα εμπορευματοκιβώτια και τα δεξαμενόπλοια που διέρχονται από την περιοχή, προκειμένου να διατηρηθεί η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Ωστόσο, ο Γάλλος πρόεδρος προειδοποίησε ότι τέτοιου είδους επιχειρήσεις δεν μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα. Σύμφωνα με τον ίδιο, προϋπόθεση για την εφαρμογή τους είναι να υπάρξει πρώτα αποκλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες συνεχίζονται με αμείωτη ένταση.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Ουάσιγκτον. Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα ζητήσει από το αμερικανικό ναυτικό να συνοδεύσει τα δεξαμενόπλοια που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η συνέχιση της ενεργειακής τροφοδοσίας στην παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο δεν ήταν ξεκάθαρο πότε και αν θα λάβει χώρα μια τέτοια ενέργεια. Σε σχετικό ερώτημα δημοσιογράφων σήμερα, ο υπουργός Άμυνας, Πιτς Χέγκσεθ, απάντησε ότι «εξετάζονται όλες οι επιλογές για να τεθούν οι στρατιωτικοί όροι να μπορεί να πραγματοποιηθεί κάτι τέτοιο».
Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Μεγάλο μέρος αυτών των ποσοτήτων προέρχεται από το Κατάρ, το οποίο διαθέτει το μεγαλύτερο εργοστάσιο υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο. Το συγκεκριμένο εργοστάσιο, ωστόσο, έχει σταματήσει τη λειτουργία του από την περασμένη εβδομάδα λόγω της έντασης στην περιοχή.
Παρότι η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η ναυτιλιακή διαδρομή παραμένει ανοιχτή, στην πράξη η κυκλοφορία πλοίων έχει μειωθεί δραματικά από την έναρξη της σύγκρουσης. Οι επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή δεν έχουν υποχωρήσει μέχρι στιγμής. Αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής έχουν ανακοινώσει απειλές πυραυλικών επιθέσεων, ενώ σειρήνες αεράμυνας ηχούν σε διάφορες πόλεις και συστήματα άμυνας αναχαιτίζουν drones.
Προειδοποίηση αξιωματούχου στο Politico
Η ενεργειακή αβεβαιότητα προκαλεί έντονη ανησυχία στην Ευρώπη. Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν μειωθεί σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα μετά τον ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα που προηγήθηκε. Οι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως οι ενεργειακοί έμποροι θα προχωρήσουν σε σημαντική αναπλήρωση των αποθεμάτων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αν και προς το παρόν τονίζουν ότι «δεν υπάρχει άμεσος λόγος ανησυχίας».
Το θέμα της ενεργειακής ασφάλειας βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων. Οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα, με την αύξηση των τιμών της ενέργειας και τα πιθανά μέτρα περιορισμού τους να αποτελούν βασικά θέματα της ατζέντας.
Την ίδια στιγμή, οι υπουργοί Ενέργειας των χωρών της G7 πρόκειται να πραγματοποιήσουν έκτακτη συνάντηση σήμερα στο Παρίσι, προκειμένου να αξιολογήσουν την κατάσταση και να συντονίσουν τις αντιδράσεις τους απέναντι στην ενεργειακή αναταραχή που προκαλεί ο πόλεμος.
Η διαφορά στην Ευρώπη, με την κρίση του 2022
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η πρόεδρός της Νάντια Καλβίνιο υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν την κρίση με ενότητα και αποφασιστικότητα.
Όπως δήλωσε κατά την άφιξή της στη συνεδρίαση του Ecofin, η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα σε ισχυρότερη θέση σε σχέση με το 2022- όπου ξεκίνησε πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία -χάρη στη μεγαλύτερη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και στην αυξανόμενη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ίδια τόνισε ότι υπάρχει ευρεία συναίνεση για τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει και την ενίσχυση των εγχώριων πηγών ενέργειας, τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και τη διαφοροποίηση των προμηθευτών ενέργειας.
Οι ΗΠΑ δεν εξήγαγαν φυσικό αέριο πριν από το 2016, καθώς τα αποθέματά τους προορίζονταν για εγχώρια κατανάλωση. Έκτοτε έχουν καταστεί ο μεγαλύτερος παγκόσμιος προμηθευτής ΥΦΑ.
Ανάσα μετά τις δηλώσεις Τραμπ
Παράλληλα, οι ενεργειακές αγορές συνεχίζουν να αντιδρούν στις πολιτικές εξελίξεις. Σύμφωνα με το Bloomberg, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο σημείωσε σημαντική πτώση αφού ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος με το Ιράν ενδέχεται να ολοκληρωθεί σύντομα. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σημείωσαν πτώση έως και 17%, τη μεγαλύτερη ενδοημερήσια πτώση από το 2023, ενώ πτωτική πορεία κατέγραψε και η τιμή του πετρελαίου.
Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία που προκάλεσαν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν αναμένει το τέλος της σύγκρουσης μέσα στην εβδομάδα. Ωστόσο υποστήριξε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εξελίσσονται ταχύτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα και ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί «πολύ σύντομα».
Αναλυτές του ενεργειακού τομέα επισημαίνουν ότι μέχρι στιγμής οι αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν περιοριστεί, κυρίως λόγω της παγκόσμιας υπερπροσφοράς πετρελαίου αλλά και των προσδοκιών για σημαντική αύξηση της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου τα επόμενα χρόνια.
Ωστόσο προειδοποιούν ότι όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο κίνδυνος απότομων ανατιμήσεων στην ενέργεια και περαιτέρω αναταραχής στις διεθνείς αγορές.