«Alles ist möglich! – Όλα είναι δυνατά!». Αυτό είναι το σύνθημα που επαναλαμβάνει ο επικεφαλής της AfD στη Σαξονία Άνχαλτ και, μετά το εκλογικό αποτέλεσμα, μοιάζει να έχει κάθε λόγο να το πιστεύει.
- Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ αξιοποίησε την προηγούμενη επαγγελματική του εμπειρία ως πωλητής για να διαμορφώσει την πολιτική του καριέρα, αποδεικνύοντας την ικανότητά του να προωθεί αποτελεσματικά το μήνυμά του στο εκλογικό σώμα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.
- Η αναγνωρισιμότητά του εκτοξεύθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας, όταν μέσω των social media και του TikTok έχτισε το προφίλ του «αντισυστημικού» πολιτικού που εναντιώνεται στα κυβερνητικά μέτρα, αποκτώντας τεράστια διαδικτυακή απήχηση.
- Η εικόνα του ως ένας προσιτός και χαμογελαστός πολιτικός έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις σκληρές θέσεις του κόμματός του (AfD), το οποίο προωθεί μαζικές απελάσεις μεταναστών, φιλορωσικές πολιτικές και περιορισμούς στα δικαιώματα.
- Η πολιτική του πορεία, από το κεντροδεξιό CDU στην AfD, κορυφώθηκε με την ιστορική εκλογική νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ, μετατρέποντας το κόμμα από δύναμη διαμαρτυρίας σε έναν ισχυρό πόλο που διεκδικεί πλέον την εξουσία.
Ο 35χρονος Ούλριχ Ζίκμουντ κατέγραψε με την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία ένα ιστορικό ποσοστό περίπου 44,5% στο κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας αφήνοντας τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) πολύ πίσω, περίπου στο 18,5%.
«Γράψαμε ιστορία!», δήλωσε πανηγυρίζοντας. Και πράγματι, η επίδοση της AfD αποτελεί το καλύτερο αποτέλεσμα που έχει πετύχει ποτέ το κόμμα σε περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία.
Πίσω από τους αριθμούς, όμως, υπάρχει μια ακόμη πιο σημαντική εξέλιξη: ο Ζίγκμουντ βρίσκεται πλέον πιο κοντά από οποιονδήποτε άλλον ακροδεξιό πολιτικό στη μεταπολεμική Γερμανία στο να αναλάβει τα ηνία ενός κρατιδίου.
Το πρόσωπο που επιλέγει να δείξει στους ψηφοφόρους, πάντως, δεν είναι αυτό του οργισμένου ακροδεξιού.
Είναι ενός χαμογελαστού, καλοχτενισμένου, επικοινωνιακού πολιτικού, που κυκλοφορεί με ένα γαλάζιο μηχανάκι, βγάζει selfies με ψηφοφόρους και μιλά για «ελπίδα» και επιστροφή σε μια «ασφαλή Γερμανία».
Από πωλητής αρωμάτων στον πολιτικό πρωταγωνιστή
Ο Ούλριχ Ζίγκμουντ γεννήθηκε τον Οκτώβριο του 1990, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την επανένωση Ανατολικής και Δυτικής Γερμανίας.
Μεγάλωσε στην Τανγκερμίντε, μια γραφική πόλη της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, όπου εξακολουθεί να ζει.
Πριν ασχοληθεί με την πολιτική, εργάστηκε στις πωλήσεις. Πουλούσε αρώματα και προϊόντα αρωματισμού χώρων σε γυμναστήρια και πολυκαταστήματα, ενώ αργότερα δημιούργησε δική του επιχείρηση στο Βερολίνο.
Η προηγούμενη επαγγελματική του εμπειρία φαίνεται πως τον βοήθησε να καταλάβει κάτι που πολλοί πολιτικοί δυσκολεύονται να πετύχουν: πώς να «πουλήσει» ένα μήνυμα.
«Μου αρέσει να πουλάω», είχε δηλώσει ο ίδιος σε παλαιότερη συνέντευξή του. Σήμερα, το προϊόν του είναι η πολιτική. Και ο Ζίγκμουντ αποδεικνύεται εξαιρετικά αποτελεσματικός πωλητής.
Το TikTok, η πανδημία και η εκτόξευση της δημοτικότητας
Το μεγάλο άλμα στην αναγνωρισιμότητά του ήρθε την περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού.
Ο τότε σχετικά άγνωστος βουλευτής άρχισε να ανεβάζει βίντεο στα social media εναντίον των περιορισμών, των μασκών, των εμβολιασμών και των κυβερνητικών μέτρων.
Δεν μιλούσε σαν τον κλασικό πολιτικό. Μιλούσε στην κάμερα με χαλαρό ύφος, χαμογελούσε και έδινε την εικόνα ενός ανθρώπου που ορθώνει ανάστημα «απέναντι στο σύστημα» στο πλευρό του απλού πολίτη.
Η στρατηγική του απέδωσε. Σήμερα ο Ζίγκμουντ φέρεται να έχει περισσότερους από 850.000 ακολούθους στο TikTok, αριθμός τεράστιος για Γερμανό πολιτικό.
Οι προεκλογικές συγκεντρώσεις του είναι, σε μεγάλο βαθμό, σχεδιασμένες και για το διαδίκτυο. Συχνά κρατά το κινητό του, τραβά το πλήθος και μεταφέρει τις εικόνες στους ακολούθους του.
Το μήνυμα είναι απλό: «Κοιτάξτε πόσοι είμαστε».
Και λειτουργεί.
«Θέλουμε πίσω την παλιά, ασφαλή Γερμανία»
Η δεύτερη μεγάλη επιτυχία του Ζίγκμουντ είναι ότι κατάφερε να συνδυάσει την οργή με την αισιοδοξία. Εκεί όπου άλλα στελέχη της AfD επιτίθενται με σκληρή γλώσσα στους μετανάστες και στις πολιτικές ελίτ, εκείνος χαμογελά.
Μιλά για ένα καλύτερο μέλλον και ταυτόχρονα αξιοποιεί τη νοσταλγία για το παρελθόν.
«Θέλουμε επιτέλους πίσω την καλή, παλιά, ασφαλή Γερμανία μας», ήταν ένα από τα βασικά του μηνύματα στην προεκλογική εκστρατεία.
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι πρόσφορο έδαφος για αυτή τη ρητορική. Το κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλότερη ανεργία και οικονομικές ανισότητες σε σχέση με τη δυτική Γερμανία, ενώ αρκετοί κάτοικοι αισθάνονται ότι η επανένωση δεν τους έφερε την ευημερία που περίμεναν.
Ο Ζίγκμουντ επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη δυσαρέσκεια σε ψήφο.
Ακόμη και τα σκηνικά της εκστρατείας του παραπέμπουν στην Ανατολική Γερμανία. Σε ορισμένες εμφανίσεις του έχει κυκλοφορήσει με μια Simson, το χαρακτηριστικό δίτροχο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, βαμμένο μάλιστα στο γαλάζιο χρώμα της AfD.
Το χαμόγελο απέναντι σε μια σκληρή ατζέντα
Η εικόνα του Ζίγκμουντ, ωστόσο, απέχει πολύ από τις πολιτικές θέσεις του κόμματος που εκπροσωπεί.
Η AfD τάσσεται υπέρ της μαζικής απέλασης μεταναστών και προσφύγων που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στη Γερμανία.
Προτείνει επίσης περικοπές στη χρηματοδότηση των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών μέσων, απαγόρευση σημαιών υπερηφάνειας ΛΟΑΤΚΙ+ στα σχολεία, αλλαγές στη σχολική εκπαίδευση και μεγαλύτερη έμφαση στη διδασκαλία της ρωσικής γλώσσας.
Στο οικονομικό πεδίο, το κόμμα υπόσχεται φορολογικά κίνητρα για τις πολύτεκνες οικογένειες και δωρεάν παιδική φροντίδα.
Παράλληλα, υποστηρίζει την αποκατάσταση των εμπορικών σχέσεων με τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ τάσσεται κατά της συνέχισης της γερμανικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Οι επικριτές της AfD υποστηρίζουν ότι η πολιτική της ατζέντα κινείται στα άκρα του γερμανικού πολιτικού φάσματος.
Η γερμανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας έχει χαρακτηρίσει το κόμμα «εξτρεμιστικό», χαρακτηρισμό που η AfD απορρίπτει ως πολιτικά υποκινούμενο.
Γιατί ο «πιο επικίνδυνος άνθρωπος της Γερμανίας» χαμογελά συνέχεια
Τον Αύγουστο, το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel κυκλοφόρησε με τον Ζίγκμουντ στο εξώφυλλο, χαρακτηρίζοντάς τον «τον πιο επικίνδυνο άνθρωπο στη Γερμανία».
Ο χαρακτηρισμός, αντί να τον πλήξει, μετατράπηκε σε παράσημο για τους υποστηρικτές του. Σε προεκλογικές συγκεντρώσεις ψηφοφόροι του έφερναν αντίτυπα του περιοδικού για να τους τα υπογράψει.
Η αντίφαση είναι αυτή που κάνει τον Ζίγκμουντ τόσο αποτελεσματικό επικοινωνιακά.
Η εικόνα είναι ήπια, το μήνυμα σκληρό
Ο ίδιος δεν έχει το προφίλ των παλαιότερων ακροδεξιών πολιτικών που εμφανίζονταν με ακραία σύμβολα και επιθετική ρητορική, όμως έχει βρεθεί και ο ίδιος στο επίκεντρο σοβαρών αντιδράσεων.
Το 2024 ήταν μεταξύ στελεχών της AfD που καταγράφηκαν κρυφά να συζητούν την έννοια της «remigration» (αναγκαστική επιστροφή μεταναστών στις χώρες καταγωγής τους) προκαλώντας μαζικές διαδηλώσεις.
Νωρίτερα, είχε εμπλακεί σε υπόθεση νεποτισμού στο κοινοβούλιο της Σαξονίας-Άνχαλτ.
Και οι τοποθετήσεις του για το Ολοκαύτωμα προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις.
Όταν ρωτήθηκε από το Politico εάν το Ολοκαύτωμα ήταν το χειρότερο έγκλημα στην ιστορία της ανθρωπότητας, δήλωσε ότι δεν μπορούσε να το κρίνει, καθώς δεν μπορούσε να αποτιμήσει ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία.
Η AfD έχει κι άλλον πρωταγωνιστή
Ο Ζίγκμουντ είναι το πρόσωπο της εκστρατείας. Δεν είναι όμως απαραίτητα και ο βασικός ιδεολογικός εγκέφαλος της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ.
Κεντρικό ρόλο έχει ο Χανς-Τόμας Τιλσνάιντερ, αντιπρόεδρος του κόμματος και ένας από τους βασικούς ιδεολόγους του.
Ο Τιλσνάιντερ έχει ταχθεί υπέρ της αλλαγής των σχολικών προγραμμάτων και της περικοπής χρηματοδότησης σε πολιτιστικούς και κοινωνικούς οργανισμούς που θεωρεί ιδεολογικά αντίθετους προς την AfD.
Είναι επίσης γνωστός για τη φιλορωσική του στάση.
Και αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση που επισημαίνουν οι επικριτές του Ζίγκμουντ: ο ίδιος μπορεί να εμφανίζεται ως ο προσιτός, χαμογελαστός πολιτικός, όμως πίσω από τη βιτρίνα βρίσκεται ένα κόμμα με πολύ πιο σκληρές θέσεις.
Από το CDU στην AfD και τώρα στην πόρτα της εξουσίας
Η πολιτική διαδρομή του Ζίγκμουντ ξεκίνησε από το CDU.
Σύντομα, όμως, απομακρύνθηκε από το κεντροδεξιό κόμμα και το 2014 εντάχθηκε στην AfD, μόλις έναν χρόνο μετά την ίδρυσή της.
Το 2016 εξελέγη στο κοινοβούλιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, καθώς η AfD συγκέντρωσε περίπου 24% των ψήφων.
Δέκα χρόνια αργότερα, το ποσοστό της έχει σχεδόν διπλασιαστεί.
Και ο άνθρωπος που κάποτε πουλούσε αποσμητικά χώρου και αρώματα βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο μιας πολιτικής ανατροπής που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στη Γερμανία.
Η νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν αποτελεί εθνική εκλογή. Το κρατίδιο έχει περίπου 1,7 εκατομμύρια εγγεγραμμένους ψηφοφόρους και το αποτέλεσμα δεν μπορεί να μεταφραστεί αυτομάτως σε πανγερμανική τάση.
Ωστόσο, το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές. Η AfD δεν είναι πλέον ένα μικρό κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά μια ισχυρή πολιτική δύναμη που διεκδικεί πλέον την εξουσία.
Και στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ένας 35χρονος πρώην πωλητής, με 850.000 ακολούθους στο TikTok, ένα γαλάζιο μηχανάκι και το χαμόγελο του ανθρώπου που μοιάζει να πιστεύει ότι «όλα είναι δυνατά».
Μόνο που αυτή τη φορά, το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να πουλήσει το μήνυμα, αλλά αν η Γερμανία είναι έτοιμη να αγοράσει την πολιτική που βρίσκεται πίσω από αυτό.