Περισσότεροι από 135 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη αντιμετώπισαν σήμερα, Πέμπτη, θερμοκρασίες άνω των 35°C, καθώς ένα ακόμα νέο κύμα καύσωνα εντείνεται σε μεγάλο μέρος της ηπείρου.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες αναμένονταν κυρίως στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με υπολογισμούς του AFP.
Παράλληλα, περίπου 340 εκατομμύρια άνθρωποι υπολογίζονταν ότι τέθηκαν αντιμέτωποι με θερμοκρασίες άνω των 30°C, εξηγεί το γαλλικό μέσο.
Η ανάλυση του AFP βασίστηκε στις προβλέψεις της γερμανικής μετεωρολογικής υπηρεσίας και στις δημογραφικές προβλέψεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών για το 2025, ενώ τα αποτελέσματα συμβαδίζουν με στοιχεία της αυστριακής ΜΚΟ Klimadashboard.
Την ίδια ώρα, οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης στην ανθρώπινη υγεία είναι ήδη ιδιαίτερα σοβαρές.
«Θανατηφόρο καλοκαίρι» στην Ισπανία
Στην Ισπανία, περισσότεροι από 3.400 άνθρωποι εκτιμάται ότι έχουν χάσει τη ζωή τους από τις υψηλές θερμοκρασίες από τον Ιούνιο, με τον ερευνητή Hicham Achebak να προειδοποιεί ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με «ένα από τα πιο θανατηφόρα» καλοκαίρια των τελευταίων ετών, σύμφωνα με ρεπορτάζ της El Pais.
Η Κρατική Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ισπανίας (AEMET) επιβεβαίωσε αυτή την εβδομάδα ότι το φετινό καλοκαίρι είναι το θερμότερο από τότε που υπάρχουν καταγραφές, δηλαδή από το 1961.
Σύμφωνα με το Σύστημα Παρακολούθησης της Καθημερινής Θνησιμότητας (MoMo) του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III και του υπουργείου Υγείας, από τον Ιούνιο έχουν καταγραφεί κατ’ εκτίμηση 3.456 θάνατοι που συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες.
Ο αριθμός αυτός είναι ήδη μεγαλύτερος από εκείνον των περισσότερων καλοκαιριών από το 2015, όταν άρχισε η συστηματική καταγραφή, με εξαίρεση τα καλοκαίρια του 2022 και του 2025.
Μόνο τον Ιούλιο εκτιμάται ότι έχασαν τη ζωή τους 2.024 άνθρωποι, αριθμός που αποτελεί τον δεύτερο υψηλότερο για έναν μήνα, μετά τον Ιούλιο του 2022, όταν είχαν εκτιμηθεί 2.217 θάνατοι.
Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν καταγραφή ανθρώπων των οποίων το πιστοποιητικό θανάτου αναφέρει ως αιτία τη ζέστη. Πρόκειται για στατιστική εκτίμηση της επιπλέον θνησιμότητας.
Τα στοιχεία από τα ληξιαρχεία συγκρίνονται με δεδομένα προηγούμενων ετών, ώστε να υπολογιστούν οι θάνατοι που υπερβαίνουν τον αναμενόμενο αριθμό, και στη συνέχεια εφαρμόζεται αλγόριθμος με βάση τα όρια θερμοκρασίας που θεωρούνται επικίνδυνα για την υγεία.
Διαφορετική κατηγορία αποτελούν οι θάνατοι από θερμοπληξία, όταν αυτή αναγράφεται ρητά ως άμεση αιτία θανάτου. Πρόκειται συνήθως για μερικές δεκάδες περιστατικά κάθε χρόνο και αφορούν συχνά ανθρώπους που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή αθλούνται σε συνθήκες ακραίας ζέστης.
Οι υψηλές θερμοκρασίες
Η πλειονότητα των θανάτων που συνδέονται με τη ζέστη, ωστόσο, είναι πιο έμμεση. Οι υψηλές θερμοκρασίες επιβαρύνουν ανθρώπους που είναι ήδη ευάλωτοι, κυρίως ηλικιωμένους. Από τους θανάτους που εκτιμά το MoMo αυτό το καλοκαίρι, το 69% αφορά άτομα άνω των 85 ετών, ενώ περισσότερο από το 99% αφορά ανθρώπους άνω των 65.
Ο Χουάν Τόρες Μάτσο, από την Ισπανική Εταιρεία Εσωτερικής Ιατρικής (SEMI), εξηγεί ότι βασικός μηχανισμός είναι η αφυδάτωση. Όπως σημειώνει, όσο μειώνεται η ικανότητα του υποθαλάμου να ρυθμίζει τη θερμοκρασία και την αίσθηση της δίψας τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι ηλικιωμένοι, άνθρωποι με καρδιοπάθειες, νεφρικά προβλήματα, προβλήματα ούρησης ή γνωστική έκπτωση.
Η ζέστη, όμως, δεν απειλεί μόνο τους ηλικιωμένους. Πρόσφατη κινεζική μελέτη σε 2.318 ενήλικες άνω των 45 ετών εξέτασε τη σχέση μεταξύ των κυμάτων καύσωνα και της βιολογικής ηλικίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η έκθεση στην ακραία ζέστη τόσο μεγαλύτερη ήταν και η επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης. Με τον αυστηρότερο ορισμό του καύσωνα, κάθε επιπλέον επεισόδιο συσχετίστηκε με περίπου έξι επιπλέον μήνες βιολογικής ηλικίας. Πιθανοί μηχανισμοί φαίνεται να είναι διαταραχές στον μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπών. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, δεν αποδεικνύεται άμεση σχέση αιτίας-αποτελέσματος.
Οι ειδικοί δεν εκπλήσσονται από τα φετινά στοιχεία, καθώς το καλοκαίρι χαρακτηρίζεται από διαδοχικά κύματα καύσωνα. Ο Achebak επισημαίνει, πάντως, ότι πριν από μερικές δεκαετίες οι ίδιες θερμοκρασίες πιθανότατα θα είχαν προκαλέσει ακόμη περισσότερους θανάτους. Καθοριστικό ρόλο στην προσαρμογή έχει παίξει η ευρεία χρήση του κλιματισμού.
Kαύσωνας στην Ευρώπη
Η διαφορά στην προσαρμογή γίνεται εμφανής και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γερμανία, οι υγειονομικές αρχές εκτιμούν ότι μία μόλις εβδομάδα καύσωνα τον Ιούνιο προκάλεσε περισσότερους από 9.600 θανάτους.
Στην Ισπανία, πάντως, οι εκτιμήσεις διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τη μεθοδολογία. Το MoMo υπολογίζει 3.456 θανάτους από τον Ιούνιο, ενώ η εφαρμογή MACE, που αναπτύχθηκε από ερευνητές του IDAEA-CSIC, του Πανεπιστημίου της Βαλένθια και του Ιδρύματος για την Έρευνα του Κλίματος (FIC), εκτιμά ότι οι θάνατοι που αποδίδονται στη θερμοκρασία πλησιάζουν τους 12.500.
Η διαφορά οφείλεται κυρίως στα διαφορετικά κατώφλια που χρησιμοποιούν τα δύο μοντέλα.
Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι η Γαλλία κατέγραψε περισσότερους από 5.700 επιπλέον θανάτους κατά τη διάρκεια του καύσωνα του Ιουνίου-Ιουλίου, σύμφωνα με τις αρχές
Η γαλλική εθνική υπηρεσία υγείας ανακοίνωσε ότι κατέγραψε 5.764 επιπλέον θανάτους μεταξύ 17 Ιουνίου και 2 Ιουλίου, με ποσοστό υπερθνησιμότητας 36%.
Περισσότερο από το ήμισυ αυτού του «άνευ προηγουμένου» συνολικού αριθμού καταγράφηκε μεταξύ 25 και 27 Ιουνίου, ενώ οι θάνατοι ατόμων ηλικίας 75 ετών και άνω αντιπροσώπευαν περίπου τα δύο τρίτα της υπερβολικής θνησιμότητας, ανέφερε η υπηρεσία, τον περασμένο μήνα.