Εδώ και αρκετά χρόνια, μια παράξενη παρουσία εξαπλώνεται αθόρυβα στην επιφάνεια του Ατλαντικού.
Από το διάστημα μοιάζει με μια τεράστια καφέ λωρίδα που ενώνει δύο ηπείρους. Μέχρι πρόσφατα το φαινόμενο ήταν σχεδόν άγνωστο, σήμερα όμως έχει τραβήξει την προσοχή των επιστημόνων και προκαλεί ανησυχία στις παράκτιες κοινότητες.
Τον περασμένο Μάιο, δορυφόροι κατέγραψαν 37,5 εκατομμύρια τόνους πελαγικού σαργάσσου, ενός είδους καφέ φυκιού, να σχηματίζουν μια ζώνη από τις ακτές της Δυτικής Αφρικής έως τον Κόλπο του Μεξικού. Η λεγόμενη «Μεγάλη Ζώνη Σαργάσσου του Ατλαντικού» δεν υπήρχε πριν από 15 χρόνια.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Harmful Algae από ερευνητές Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου Harbor Branch στο Πανεπιστήμιο Florida Atlantic ανέλυσε τέσσερις δεκαετίες δορυφορικών δεδομένων, επιτόπιων παρατηρήσεων και χημικών εξετάσεων. Τα ευρήματα καταγράφουν τη θεαματική αύξηση του σαργάσσου, την επιταχυνόμενη ανάπτυξή του και τη σταδιακή διεύρυνση της ζώνης. Από την πρώτη μαζική άνθηση το 2011, το φαινόμενο εντάθηκε σχεδόν κάθε χρόνο, με εξαίρεση το 2013. Το 2025 η ζώνη έφτασε σε μήκος ρεκόρ 5.500 μιλίων.
Πώς δημιουργήθηκε η «Μεγάλη Ζώνη Σαργάσσου του Ατλαντικού»
Η εκρηκτική ανάπτυξη του αποδίδεται κυρίως στα θρεπτικά συστατικά, όπως το άζωτο και ο φώσφορος. Σε πλούσια σε θρεπτικά νερά, η βιομάζα του σαργάσσου μπορεί να διπλασιαστεί μέσα σε 11 ημέρες. Μεταξύ 1980 και 2020, περιεκτικότητα σε άζωτο στον ιστό του φυκιού αυξήθηκε κατά 55%. Ταυτόχρονα, η αναλογία αζώτου προς φώσφορο αυξήθηκε κατά 50%.
Πλέον, τα θρεπτικά δεν προέρχονται μόνο από φυσικές ωκεάνιες διεργασίες, αλλά και από απορροές γεωργίας, απορρίψεις λυμάτων και ατμοσφαιρικές αποθέσεις. Ο Αμαζόνιος διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, καθώς στις περιόδους πλημμυρών διοχετεύει μεγάλες ποσότητες θρεπτικών στον Ατλαντικό.
Θαλάσσια ρεύματα, όπως το Loop Current και το Ρεύμα του Κόλπου μεταφέρουν στη συνέχεια αυτές τις πλωτές μάζες και προκαλούν προσαράξεις σε διάφορες περιοχές.
Γιατί είναι πρόβλημα
Αν και το σαργάσσο αποτελεί σημαντικό βιότοπο για περισσότερα από 100 είδη, αλλά όταν μεγάλες ποσότητες ξεβράζονται σε ακτές προκύπτουν σοβαρά προβλήματα. Όπως εξηγεί το future-sciences.com, όταν οι τεράστιες ποσότητες του φυκιού αυτού αρχίζουν να αποσυντίθενται στις ακτές, απελευθερώνουν τοξικό αέριο υδρόθειο, δημιουργούν νεκρές ζώνες χαμηλού οξυγόνου και καταστρέφουν τους κοραλλιογενείς υφάλους. Παράλληλα, τα αποσυντιθέμενα στρώματα εκπέμπουν επίσης μεθάνιο και άλλα αέρια του θερμοκηπίου.
Για να επιλυθεί το πρόβλημα, οι επιστήμονες ζητούν διεθνή παρακολούθηση βελτιωμένα μοντέλα πρόβλεψης και μακροπρόθεσμες μειώσεις στην απορροή θρεπτικών συστατικών.