Από την εντυπωσιακή εκκίνηση της εταιρείας «Ζορπίδης» το 1975 στην αναστολή της λειτουργίας της Δευτέρας. Οι λόγοι για το λουκέτο στον τουριστικό οργανισμό-θρύλο.
Ήταν τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης όταν δύο λεωφορεία της πρωτοεμφανιζόμενης τότε εταιρείας «Ζορπίδης» -που τη Δευτέρα ανακοίνωσε την αναστολή λειτουργίας της- κυκλοφόρησαν στη Θεσσαλονίκη μεταφέροντας προσωπικό και μαθητές και κάνοντας τις πρώτες τουριστικές εκδρομές στην Ελλάδα. Με προορισμούς, όπως η Τήνος, η Κρήτη, η Κέρκυρα και η Ζάκυνθος.
Για την ακρίβεια, το ημερολόγιο έδειχνε τα μέσα του 1975 όταν ιδρύθηκε η εταιρεία, η οποία έμελλε τα επόμενα χρόνια -με τα χαρακτηριστικά μπορντό λεωφορεία- να κυριαρχήσει στον τουριστικό κλάδο της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο. Διοργανώνοντας πολλά πρωτοποριακά project για την εποχή, όπως οδικές εκδρομές στο εξωτερικό και σε χώρες, όπως η Ιταλία, η Γαλλία, η Ουγγαρία, η Γιουγκοσλαβία, η Τουρκία και η Βουλγαρία που ξεκίνησαν την περίοδο 1980 με 1985. Κάνοντας την «Ζορπίδης ΑΕ» ή «Ζorpidis travel» μία από τις μεγαλύτερες τουριστικές επιχειρήσεις στη Θεσσαλονίκη.
Όλοι οι Θεσσαλονικείς έχουν ταξιδέψει μαζί του
Ήταν ένα brand name, καθώς, όπως λένε πολλοί Θεσσαλονικείς, δεν υπάρχει κανένας πολίτης αυτής της πόλης που να μην έχει ταξιδέψει μια φορά στη ζωή του με ένα πούλμαν του Ζορπίδη. Όλα αυτά χάρη σε δύο ξαδέλφια. Τον Μιχάλη και τον Γιώργο Ζορπίδη.
Ακολούθησαν 51 χρόνια μιας, κατά γενική ομολογία, επιτυχημένης πορείας, στη διάρκεια των οποίων η επιχείρηση έφτασε τη δεκαετία του 2000 να είναι κάτοχος του μεγαλύτερου στόλου τουριστικών λεωφορείων της χώρας, έχοντας πια ξεπεράσει τα 100 πούλμαν, που στάθμευαν εκτός Θεσσαλονίκης, στην Αθήνα, αλλά και στο εξωτερικό, σε χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, αλλά και αλλού και τα οποία εξυπηρετούσαν Έλληνες εκδρομείς.
Μια εταιρεία-θρύλος, η οποία το 2023 έκανε τζίρο 10,7 δισ., όπως δημοσιοποίησε εκείνη τη χρονιά, αλλά και δήλωνε ζημίες της τάξης των 481.000 ευρώ.
Επακολούθησαν δύο χρονιές χωρίς να δημοσιευθούν οι οικονομικές χρήσεις τους και το καμπανάκι χτύπησε για τα καλά. Μέχρι που τη Δευτέρα ανακοινώθηκε η απόφαση για προσωρινή αναστολή λειτουργίας της εταιρείας. Μια απόφαση που ελήφθη από τον ιδρυτή και πρόεδρο της εταιρείας, Μιχάλη Ζορπίδη, εξαιτίας των σημαντικών οικονομικών προβλημάτων που παρουσίασε και τα οποία απειλούσαν τη βιωσιμότητα της επιχείρησης.
Οι τρεις λόγοι για το λουκέτο
Σύμφωνα με διασταυρωμένες εκτιμήσεις, τρεις είναι βασικοί λόγοι που οδήγησαν στο λουκέτο. Ο σκληρός ανταγωνισμός στην αγορά μαζί με την υποχώρηση του λεωφορείου ως μέσου για τις τουριστικές μετακινήσεις, η σταδιακή επιχειρηματική αποστρατεία του Μιχάλη Ζορπίδη και, κυρίως, οι διαφωνίες των εταίρων.
Γι’ αυτό το τελευταίο υπάρχουν πολλές παρόμοιες ιστορίες στην Ελλάδα οικογενειακών επιχειρήσεων που δυσκολεύονται είτε την ώρα της διαδοχής είτε της αλλαγής γενεών στη διοίκησή τους. Αυτό φάνηκε και την κρίσιμη τελευταία διετία, όπου η διαφωνία μεταξύ των βασικών δύο εταίρων, που ήταν από τη μία ο Μιχάλης Ζορπίδης και από την άλλη τα ανίψια του αδελφού του Γιώργου, που είχε στο μεταξύ αποβιώσει, Μίλτος και Κική, ήταν εμφανής, καθώς το τελευταίο διάστημα οι αποφάσεις ήταν σχεδόν αδύνατες.
Ο ανταγωνισμός στον τουρισμό
Φυσικά, σημαντικό ρόλο έπαιξαν και άλλοι παράγοντες. Πριν ανακοινωθεί το τελικό λουκέτο, η εταιρεία είχε επί της ουσίας σχεδόν σταματήσει τις δραστηριότητές της. Δεν πουλούσε πλέον τουριστικές υπηρεσίες και είχε παραιτηθεί από τα δρομολόγια που εκτελούσε, όπως αυτά για τη μεταφορά εργαζομένων ή, πιο πρόσφατα, για 13 δρομολόγια μεταφοράς μαθητών στην Κεντρική Μακεδονία.
Όπως είπαμε, ο έντονος ανταγωνισμός στον τουριστικό κλάδο, αλλά και οι νέες συνθήκες που αποδυνάμωσαν τη σημασία του λεωφορείου ως τουριστικού μέσου έπαιξαν και αυτές το ρόλο τους. Όπως έλεγαν άνθρωποι με γνώση των νέων τουριστικών συνηθειών στην Ελλάδα, «άλλη ήταν η σημασία του λεωφορείου τη δεκαετία του ‘80 και του ‘90 και άλλη σήμερα».
Σημαντικό πρόβλημα που επέτεινε την επιχειρηματική δυσλειτουργία ήταν και το πρόβλημα υγείας που παρουσίασε τα τελευταία χρόνια ο Μιχάλης Ζορπίδης και το οποίο περιόρισε πολύ την κινητικότητά του, αλλά -όπως ισχυρίζονται πολλοί- και την ψυχολογία του. Όπως είπε ο ίδιος πρόσφατα, «όλο αυτό το διάστημα έδωσα την ψυχή μου για να κρατήσω την επιχείρηση βάζοντας ό,τι έχω και δεν έχω, αλλά οι δυνάμεις μου τελείωσαν».
Αντιδήμαρχος και επίτιμος πρόεδρος
Κεντρικό πρόσωπο στην επιχείρηση ήταν ο Μιχάλης Ζορπίδης. Άνθρωπος με πείσμα, εργατικότητα, ευθύς και πολυσχιδής. Ποντιακής καταγωγής, κατάφερε να διακριθεί όχι μόνο στα επιχειρηματικά του σχέδια, αλλά και σε άλλους τομείς της κοινωνικής ζωής.
Για πολλά χρόνια διετέλεσε αντιδήμαρχος του Δήμου Θεσσαλονίκης επί θητείας Βασίλη Παπαγεωργόπουλου, ενώ για 19 έτη ήταν πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, αποτελώντας τον μακροβιότερο πρόεδρο που υπήρξε ποτέ στο συγκεκριμένο Επιμελητήριο.
Μάλιστα, για τον λόγο αυτό του είχε απονεμηθεί και ο τίτλος του Επίτιμου Προέδρου του Επιμελητηρίου, σε μια τελετή που πραγματοποιήθηκε πριν από ενάμιση χρόνο. Είχε διατελέσει και για ένα διάστημα αντιπρόεδρος της ΔΕΘ-Helexpo.
«Τίποτα δεν έχει αλλάξει», έλεγε το 2012
Μαχητικός παράγοντας, ήταν πάντα ένας δύσκολος συνομιλητής με όλους τους θεσμικούς παράγοντες της πόλης, αλλά κυρίως με τους κυβερνητικούς εκπροσώπους.
Το 2012 και ενώ η κρίση στη χώρα μας ξεκινούσε, είχε εκφράσει την πλήρη απογοήτευσή του ως πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου, μιλώντας στο πλαίσιο του ετήσιου επίσημου δείπνου για το γεγονός ότι «το πολιτικό σύστημα της χώρας τα τελευταία χρόνια δεν ανταποκρίνεται ούτε στις προκλήσεις των καιρών ούτε στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας», όπως είχε πει χαρακτηριστικά. Μάλιστα σε εκείνη την εκδήλωση είχε ανατρέξει στις αντίστοιχες ομιλίες των τριών τελευταίων χρόνων, διαπιστώνοντας ότι σε αυτό το διάστημα «τίποτα δεν έχει αλλάξει, ενώ τα σοβαρά προβλήματα των επαγγελματιών παραμένουν».
Οκτώ χρόνια αργότερα, το 2020, και ενώ η χώρα επέστρεφε σιγά σιγά στην κανονικότητα, σε μια συζήτηση με αφορμή μια έρευνα που είχε διενεργήσει το Επαγγελματικό Επιμελητήριο για τα προβλήματα των επαγγελματιών, τα είχε βάλει με τις τράπεζες που, όπως είχε πει, «είτε καθυστερούν την προώθηση των αιτημάτων είτε εξαντλούν την υπομονή των επαγγελματιών με γραφειοκρατικές διαδικασίες είτε απορρίπτουν τα αιτήματα, αρνούμενες ουσιαστικά να παίξουν τον ρόλο τους». Ο Ζορπίδης, δηλαδή, δεν ήταν ποτέ ένας εύκολος συνομιλητής για κανέναν.
Ευαίσθητος και κοντά στο βόλεϊ του Άρη
Παρ’ όλα αυτά ήταν ανοιχτός σε κοινωνικές δράσεις, βοηθώντας πολλές φορές κατά το παρελθόν τουριστικές επιχειρήσεις που ζητούσαν τη βοήθειά του ή άλλα τουριστικά γραφεία για να συνεχίσουν να λειτουργούν, ενώ ήταν κοινωνικά ευαίσθητος σε ζητήματα υγείας φίλων και άλλων επαγγελματιών.
Ταυτόχρονα, πέρα από τη δική του δράση που τον είχε αναδείξει παλαιότερα αντιδήμαρχο και στη συνέχεια πρόεδρο του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου, είχε ασχοληθεί και με τον ερασιτεχνικό αθλητισμό βοηθώντας διοικητικά και οικονομικά τον ερασιτέχνη Άρη στο βόλεϊ.
Η επόμενη ημέρα
Ποια είναι η επόμενη μέρα για τη «Ζορπίδης ΑΕ» μετά την αναστολή λειτουργίας; Τα χρέη δεν είναι και λίγα και συμπεριλαμβάνουν κυρίως οφειλές ασφαλιστικών εισφορών προς τον ΕΦΚΑ, τα οποία μαζί με τις προσαυξήσεις ίσως να ξεπερνούν και το 1,5 εκατομμύριο ευρώ.
Μάλιστα, στις τελευταίες δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις για τα έτη 2022 και 2023 η εταιρεία είχε υποχρεώσεις προς τους προμηθευτές και πιστωτές ύψους περίπου 1,2 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι οφειλές προς τους εργαζόμενους αφορούν σε χρέη μισθών από τον Σεπτέμβριο.
Με το μονοπάτι να έχει δύο πιθανούς δρόμους για την εταιρεία: ή την προσφυγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή την κήρυξη πτώχευσης.
Ό,τι κι αν συμβεί απ’ τα δύο, η απώλεια του ονόματος «Ζορπίδης» για τη Θεσσαλονίκη είναι σημαντική.