Μια παρέμβαση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννη Στουρνάρα, την περασμένη Παρασκευή, στην ημερίδα του Economist και του powergame.gr με θέμα «Επενδύοντας στην αλλαγή: πώς μεταμορφώνεται η Κρήτη» έδωσε ανάγλυφα το παραγωγικό τοπίο στο νησί: "Η Περιφέρεια της Κρήτης αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια σε κόμβο ανάπτυξης με σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές στην ενέργεια, τις τηλεπικοινωνίες, τον τουρισμό, την εκπαίδευση και την καινοτομία.
Ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ σε σταθερές τιμές την περίοδο 2022-2024 στην Περιφέρεια της Κρήτης ανήλθε σε 5,6% έναντι 3,2% στο σύνολο της χώρας. Επενδύσεις που σηματοδοτούν το μετασχηματισμό της οικονομίας της Κρήτης είναι ο Βόρειος Οδικός 'Αξονας (ΒΟΑΚ) το Διεθνές Αεροδρόμιο στο Καστέλι, η ηλεκτρική διασύνδεση με την ηπειρωτική χώρα, τα σχέδια για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων και τέλος, οι επενδύσεις σε κοινοτομία με βασικό πυλώνα την δράση στην Κρήτη από το ΕΣΠΑ 2021-2027".
Την ίδια ώρα, λίγα μέτρα πιο μακριά, ομάδες διαδηλωτών διατύπωναν την πλήρη αντίθεσή τους στο παραγωγικό άλμα που καταγράφεται στην Κρήτη. Μεταφέρουμε ορισμένα από τα συνθήματα που ακούστηκαν: «Τσιμέντα, σβούρες και πυλώνες θα μας βλάπτουν για αιώνες». «Όχι άλλη ανάπτυξη, ελεύθερα βουνά, ελεύθεροι άνθρωποι». «Δεν ξεπουλάμε γη, αέρα και θάλασσα», «Όχι στις εξορύξεις».
Ένας ουδέτερος παρατηρητής δεν θα μπορούσε να παραβλέψει την αντίθεση. Από τη μια, η εικόνα μιας Κρήτης που αναπτύσσεται δυναμικά, με τεράστιες προοπτικές. Από την άλλη, ένα κίνημα διαμαρτυρίας που στην ουσία αρνείται κάθε επενδυτικό βήμα, που-κατά την άποψή τους-θα καταστρέψει το νησί.
Μήπως όμως θα ήταν καλύτερα να αφουγκραστούμε τι λένε οι ίδιοι οι Κρητικοί; Μια εξαιρετική ευκαιρία για τη σφυγμομέτρηση των διαθέσεών τους δόθηκε με την παρουσίαση μιας έρευνας της MRB, που παρουσιάστηκε στην ημερίδα από τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας, Δημήτρη Μαύρο. Μια έρευνα που ανέδειξε τόσο το προφίλ του σύγχρονου Κρητικού όσο και τη στάση του απέναντι στις επενδύσεις και τα μεγάλα projects.
Κατ’ αρχάς το προφίλ του σύγχρονου Κρητικού διαφέρει σημαντικά σε σχέση με την «ταυτότητα» των συμπολιτών του σε ολόκληρη την επικράτεια-και μάλιστα σε πολύ κρίσιμους δείκτες. Ενδεικτικά, το 51,4% δηλώνει ότι δεν έχει πρόβλημα να ανταποκριθεί στις οικονομικές του υποχρεώσεις (αυτοαναφορικότητα). Για σύγκριση, το ποσοστό πανελλαδικά είναι μόλις 19,3%! Συνεπώς η Κρήτη δεν είναι περιφέρεια που χρειάζεται διάσωση. Είναι οικονομία που χρειάζεται συμμάχους ανάπτυξης. Εμφανίζεται επίσης τολμηρός, έτοιμος να αναλάβει ρίσκα. Το 87,7% των ερωτηθέντων δήλωσε πως πρέπει κανείς να αρπάζει τις ευκαιρίες που εμφανίζονται (πανελλαδικά, το 76.4 %).
Όμως δεν είναι όλα ρόδινα. Η επιχειρηματική κοινότητα της Κρήτης υφίσταται σοβαρές διαφοροποιήσεις, που εν τέλει καθορίζουν και διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στο κύμα επενδύσεων. Έχουμε τις μεγάλες επιχειρήσεις, που «σέρνουν το χορό» στα μεγάλα έργα και στις σύγχρονες μονάδες τουρισμού και αποδέχονται τη δυναμική των επενδύσεων, χωρίς αστερίσκους. Υπάρχει η μεγάλη ομάδα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που προσεγγίζουν το επενδυτικό «κύμα» με προσδοκίες για το μέλλον αλλά και με ισορροπημένη σχέση με την παράδοση. Μεγάλο είναι και το ειδικό βάρος των οικονομικά ασθενέστερων, απασχολούμενων κυρίως στον τουρισμό και τις συναφείς υπηρεσίες, που αμφισβητούν τα οφέλη από τα έργα, καθώς και οι ίδιοι πιέζονται από το αυξημένο κόστος ζωής και τα ενοίκια. Καθόλου αμελητέος είναι και ο ρόλος των κατοίκων της ενδοχώρας, των ορεινών και συνήθως παραγκωνισμένων χωριών και κοινοτήτων, που από τη μια αισθάνονται να απειλούνται οι παραδόσεις τους και από την άλλη βλέπουν το επενδυτικό πλάνο μάλλον καχύποπτα.
Το τελικό συμπέρασμα της έρευνας είναι πως ο Κρητικός θέλει να δει την ταυτότητά του στο τιμόνι κάθε νέας επένδυσης. Είναι πολύ πιο τολμηρός αλλά και ταυτόχρονα παραδοσιακός σε σχέση με τους άλλους Έλληνες. Οι Κρήτες είναι άνθρωποι που τα καταφέρνουν, δοκιμάζουν νέα πράγματα, είναι προσεκτικοί στο πώς καταναλώνουν, επηρεάζονται από πρόσωπα που εμπιστεύονται και είναι έτοιμοι να πληρώσουν παραπάνω για οικολογικά προϊόντα και υπηρεσίες. Περιμένουν η αξία της επένδυσης να μείνει στην Κρήτη. Θέλει στοιχεία και αποδείξεις για να πειστεί και όχι απλές υποσχέσεις.
Τελικά η Κρήτη λέει ναι ή όχι στις επενδύσεις; «Δεν θα απορρίψει επενδύσεις αλλά θα τις κρίνει αυστηρά. Η Κρήτη είναι έτοιμη για επενδύσεις, αλλά με τους δικούς της όρους και πλεονεκτήματα» ήταν το συμπέρασμα της παρουσίασης της έρευνας από τον Δημήτρη Μαύρο.