Με φόντο τη διαρκή τουρκική επιρροή και τη ρευστότητα στη λιβυκή πολιτική σκηνή, η Αθήνα εντείνει την παρουσία της στη χώρα, επιχειρώντας να εδραιώσει ρόλο σε όλα τα κέντρα ισχύος, όπως αποτυπώθηκε και στη χθεσινή επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στην Τρίπολη.
Με στόχο την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στη Λιβύη και υπό το βάρος της διαρκούς τουρκικής επιρροής, η Αθήνα επιχειρεί ένα νέο «στενό μαρκάρισμα» προς όλα τα κέντρα εξουσίας της διαιρεμένης χώρας. Η χθεσινή επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στην Τρίπολη εντάσσεται σε αυτή τη στρατηγική, είχε προηγηθεί επίσκεψη και στη Βεγγάζη, σε μια περίοδο που η ισορροπία δυνάμεων παραμένει εύθραυστη.
Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε στον απόηχο της συνάντησής του στο Βερολίνο με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ για την Αφρική, Μασάντ Μπούλος, στο περιθώριο της Διάσκεψης για το Σουδάν, όπου συζήτησαν τις εξελίξεις στη Λιβύη και την πολιτική κατάσταση στη χώρα.
Ο Έλληνας ΥΠΕΞ είχε χωριστές συναντήσεις με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, Μοχάμεντ Μένφι, τον πρωθυπουργό της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, καθώς και με τον ασκούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών, Ταχέρ Αλ Μπαούρ.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι «η επίσκεψη επιβεβαιώνει την κοινή βούληση για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας και εντατικοποίηση των επαφών ως αναγκαία συνθήκη για την περιφερειακή ευημερία», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι «η ενότητα και σταθερότητα της Λιβύης είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη ειρήνη και ευημερία της Ανατολικής Μεσογείου», εκφράζοντας τη βούληση της Ελλάδας να συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση.
Ελλάδα και ΕΕ: Επιρροή στη Λιβύη μέσω κονδυλίων και μετανάστευσης
Στο παρασκήνιο, η ελληνική διπλωματία παρακολουθεί στενά την τουρκική παρουσία. Στη δυτική Λιβύη η Άγκυρα διατηρεί αναμφίβολα επιρροή οριζόντια στο πολιτικό σύστημα, ενώ στην ανατολική Λιβύη έχει επανακτήσει τους διαύλους με τον στρατάρχη Χαφτάρ, παρότι δεν έχει προχωρήσει στην αναγνώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου μέσω της κύρωσής του από το κοινοβούλιο που ελέγχει.
Ωστόσο, η de facto ακύρωση του μνημονίου παραμένει δύσκολη, καθώς για το σύνολο του λιβυκού πολιτικού συστήματος εξακολουθεί να αποτελεί ταμπού.
Η Λιβύη παραμένει μια διαιρεμένη χώρα με έντονη πολιτική αστάθεια, γεγονός που καθορίζει και τα περιθώρια κινήσεων της Αθήνας. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα προτάσσει δύο βασικά εργαλεία επιρροής: αφενός τη συμμετοχή της ως μη μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου θα διεξαχθεί η συζήτηση για την πολιτική λύση στη χώρα, και αφετέρου τον ρόλο της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω του οποίου μπορεί να επηρεάσει τα κονδύλια που διεκδικούν τα δύο κέντρα εξουσίας, κυρίως σε σχέση με το μεταναστευτικό.
Οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας: Ελλάδα και Λιβύη προχωρούν σε τεχνικές συνομιλίες
Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο των επαφών, διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι ο κ. Γεραπετρίτης εξέφρασε ικανοποίηση για την πρόοδο που έχει σημειωθεί μετά την επίσκεψή του στην Τρίπολη στις 15 Ιουλίου 2025, με την πραγματοποίηση του πρώτου γύρου τεχνικών συνομιλιών μεταξύ των αρμόδιων επιτροπών για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών τον Σεπτέμβριο 2025, την έναρξη απευθείας αεροπορικών πτήσεων μεταξύ Αθήνας και Τρίπολης/Βεγγάζης, τη διμερή συνεργασία στον τομέα του εμπορίου και των επενδύσεων, καθώς και την υποστήριξη από την Ελλάδα των λιβυκών θέσεων σε διεθνείς οργανισμούς.
Όπως επισημαίνεται, οι δύο πλευρές συμφώνησαν για την ανάγκη συνεργασίας και τη διεξαγωγή ειλικρινούς διαλόγου, παραμένοντας προσηλωμένες στην οικοδόμηση σχέσης εμπιστοσύνης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ζήτημα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, με τον Έλληνα ΥΠΕΞ να τονίζει ότι η Ελλάδα επιδιώκει την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας με τη Λιβύη, ως κράτη με αντικείμενες ακτές, σε πλήρη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στην UNCLOS, ενώ τέθηκε και το χρονοδιάγραμμα του επόμενου γύρου τεχνικών συνομιλιών που θα διεξαχθεί το προσεχές διάστημα στην Τρίπολη.
Μετανάστευση, ασφάλεια και νέες προοπτικές στη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας-Λιβύης
Στο μεταναστευτικό, ο κ. Γεραπετρίτης παρουσίασε την τρέχουσα κατάσταση, σημειώνοντας ότι «οι ροές από τη Δυτική Λιβύη προς Ελλάδα παραμένουν σχεδόν μηδενικές», ενώ υπογράμμισε ότι είναι σημαντικό να μην παγιωθεί νέα μεταναστευτική οδός από την Ανατολική Λιβύη (Τομπρούκ – Κρήτη). Παράλληλα, επανέλαβε τη βούληση της Ελλάδας για ενίσχυση της συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης στελεχών της λιβυκής ακτοφυλακής στην Ελλάδα.
Σε επίπεδο διεθνών οργανισμών, υπογράμμισε ότι κατά τη διάρκεια της συμμετοχής της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα συνεχίσει να συμβάλλει ενεργά στην υποστήριξη των θεμιτών λιβυκών θέσεων προς όφελος του λιβυκού λαού.
Ως προς την πολιτική διαδικασία, η ελληνική πλευρά επανέλαβε τη σταθερή της προσήλωση στην επίτευξη βιώσιμης λύσης υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, τονίζοντας ότι η διενέργεια ελεύθερων, δίκαιων και χωρίς αποκλεισμούς εκλογών αποτελεί τη μόνη οριστική διέξοδο από την κρίση, καθώς και την ανάγκη αποκλεισμού οποιασδήποτε εξωγενούς παρέμβασης.
Τέλος, συμφωνήθηκε η ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας μέσω της ανασύστασης μικτής επιτροπής, η αύξηση των εμπορικών συναλλαγών, η προώθηση επενδύσεων σε τομείς όπως η ενέργεια, οι κατασκευές, τα logistics και οι μεταφορές, καθώς και η πραγματοποίηση ελληνικής επιχειρηματικής αποστολής στην Τρίπολη το προσεχές διάστημα, ενώ τα δύο μέρη συμφώνησαν να εργαστούν και για την ανάπτυξη θαλάσσιας σύνδεσης μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.