Πέντε στις δέκα κατοικίες στην Ελλάδα έχουν χαμηλή ενεργειακή απόδοση γεγονός που συνεπάγεται υψηλή κατανάλωση ενέργειας αλλά και υψηλούς λογαριασμούς.
Τα στοιχεία, που προκύπτουν από την ανάλυση των Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) κατοικιών και περιλαμβάνονται σε έκθεση του E- Real Estates, αποτυπώνουν με σαφήνεια τη δομική υστέρηση του ελληνικού κτιριακού αποθέματος.
Η κυριαρχία των χαμηλών ενεργειακών κλάσεων αναδεικνύει την παλαιότητα των κτιρίων, την έλλειψη επαρκούς θερμομόνωσης και τον περιορισμένο ρυθμό ουσιαστικών ενεργειακών αναβαθμίσεων.
Τι ισχύει με τιςν ΠΕΑ κατοικιών 2024 - 2025
Ειδικότερα, το 2024 μόλις το 18,71% των Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης αφορούσε σε κατοικίες που κατατάσσονταν στις ανώτερες ενεργειακές κλάσεις Α+, Α, Β+ και Β, δηλαδή σχεδόν 2 στις 10 κατοικίες. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και το 2025, όπου το ποσοστό αυτό διαμορφώθηκε στο 17%, επιβεβαιώνοντας τον περιορισμένο αριθμό κατοικιών που πλησιάζουν τα σύγχρονα ενεργειακά πρότυπα.
Την ίδια στιγμή, οι χαμηλότερες ενεργειακές κλάσεις Ε, Ζ και Η συγκέντρωσαν το 53,25% των κατοικιών το 2024 και το 55,23% το 2025, γεγονός που σημαίνει ότι περισσότερες από 5 στις 10 κατοικίες εντάχθηκαν στις ενεργειακά πιο επιβαρυμένες κατηγορίες. «Η διαπίστωση αυτή συνδέεται άμεσα με συνθήκες αυξημένου κόστους λειτουργίας και ενεργειακής φτώχειας για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών», αναφέρει ο πρόεδρος του Πανελλαδικού Κτηματομεσιτικού Δικτύου E- Real Estates, Θεμιστοκλής Μπάκας.
Παράλληλα, παρατηρήθηκε ποσοστιαία αύξηση των κλάσεων Ε, Ζ και Η το 2025, ένδειξη ότι πολύ παλαιά και ενεργειακά προβληματικά κτίρια εξακολουθούν να εισέρχονται στη διαδικασία πιστοποίησης, «παράγοντας» νέα ΠΕΑ χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική ενεργειακή αναβάθμιση.
Συγκριτική κατανομή ενεργειακών κλάσεων κατοικιών 2024 - 2025 (ΠΕΑ κατοικιών)
Η ίδια εικόνα ενεργειακής υστέρησης επιβεβαιώθηκε και όταν εξετάστηκε ένα σημαντικά μεγαλύτερο δείγμα Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ). Τα στοιχεία, που ακολουθούν, αφορούν αποκλειστικά κατοικίες και βασίζονται σε σύνολο 2.535.911 εγγραφών ΠΕΑ.
Όπως προκύπτει, οι υψηλές ενεργειακές κατηγορίες Α+ έως Β συγκέντρωσαν εξαιρετικά περιορισμένο ποσοστό του συνολικού οικιστικού αποθέματος. Το εύρημα αυτό επιβεβαίωσε τη χαμηλή διείσδυση σύγχρονων, ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών στην Ελλάδα και ανέδειξε το διαρθρωτικό έλλειμμα ανανέωσης και αναβάθμισης του κτιριακού αποθέματος. Αντιθέτως, η συντριπτική πλειονότητα των κατοικιών εντάχθηκε στις χαμηλότερες ενεργειακές κλάσεις, με την κατηγορία Η να καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό (34,13%), ενώ ακολουθούν οι κλάσεις Δ (16,63%), Ε (15,16%) και Ζ (14,78%).
Τα δεδομένα αυτά, τα οποία προήλθαν από εκτεταμένο και ώριμο δείγμα πιστοποιημένων κατοικιών, κατέδειξαν ότι η ενεργειακή υστέρηση της ελληνικής κατοικίας δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο ή αποτέλεσμα περιορισμένων δειγματοληψιών. Αντιθέτως, συνιστά δομικό χαρακτηριστικό του ελληνικού οικιστικού αποθέματος, με άμεσες και μετρήσιμες επιπτώσεις στο κόστος διαβίωσης, στην έκταση της ενεργειακής φτώχειας και στην ποιότητα ζωής των νοικοκυριών.
Είναι ενδεικτικό ότι:
- Δύο στις τρεις κατοικίες (64,07%) κατατάχθηκαν στις χαμηλότερες ενεργειακές κατηγορίες Ε-Η, στοιχείο που αποτελεί σαφή ένδειξη εκτεταμένης ενεργειακής φτώχειας και παλαιότητας του κτιριακού αποθέματος.
- Μόλις μία στις δέκα κατοικίες εντάχθηκε στις κατηγορίες Α+,Α,Β+ και Β, δηλαδή πλησιάζει τα σύγχρονα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης.
- Η λεγόμενη «ενδιάμεση ζώνη» Γ-Δ (28,35%) αφορούσε κατοικίες που παραμένουν λειτουργικές, αλλά με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες και υψηλό κόστος χρήσης.
Τα ποσοστά αφορούν στην κατανομή των ΠΕΑ (δηλ. των κτιρίων/κτηριακών μονάδων που έχουν “περάσει” από διαδικασία πιστοποίησης), όχι κατ’ ανάγκη το σύνολο του κτιριακού αποθέματος 1:1 (π.χ. ένα ακίνητο μπορεί να έχει εκδώσει περισσότερα από ένα ΠΕΑ σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.
Ο καθοριστικός ρόλος της ενεργειακής απόδοσης στην αγορά κατοικίας
«Η ενεργειακή κατηγορία ενός ακινήτου επηρεάζει πλέον άμεσα και μετρήσιμα την τιμή πώλησης στην αγορά κατοικίας. Σε όρους αξίας αγοράς, οι κατοικίες υψηλής ενεργειακής απόδοσης (Α-Β) καταγράφουν προσαύξηση 10% έως 20% στην αξία πώλησης σε σχέση με αντίστοιχα ακίνητα χαμηλότερης ενεργειακής απόδοσης, καθώς προσφέρουν χαμηλότερο λειτουργικό κόστος, αυξημένη θερμική άνεση και μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια», τονίζει ο κ. Μπάκας.
Αντιθέτως, οι κατοικίες μεσαίας ενεργειακής κατάταξης (Γ-Δ) κινούνται κοντά στον μέσο όρο της αγοράς, αλλά συχνά εμφανίζουν ήπιες πιέσεις τιμών της τάξης του -5% έως -10%, λόγω των αυξημένων ενεργειακών δαπανών που συνεπάγεται η χρήση τους.
Στις χαμηλότερες ενεργειακές κατηγορίες (Ε-Η), η επίπτωση στις τιμές πώλησης είναι σαφώς εντονότερη. Οι κατοικίες αυτές καταγράφουν μειώσεις που κυμαίνονται από -15% έως και -30% σε σχέση με αντίστοιχα ακίνητα υψηλότερης ενεργειακής απόδοσης, καθώς συνδέονται με υψηλό κόστος θέρμανσης και ψύξης, μειωμένη άνεση και αυξημένο κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας.
Σε κοινωνικούς όρους, οι ενεργειακές κλάσεις «διαβάζονται»:
• Α-Β → άνεση και ενεργειακή ασφάλεια
• Γ-Δ → καθημερινή πίεση και αυξημένα έξοδα
• Ε-Η → ενεργειακή φτώχεια και ευρύτερο κοινωνικό πρόβλημα
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η ενεργειακή απόδοση παύει να αποτελεί δευτερεύον τεχνικό χαρακτηριστικό και εξελίσσεται σε βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της αξίας πώλησης και της κοινωνικής δυναμικής της αγοράς κατοικίας.
Έτος κατασκευής και ενεργειακή απόδοση κατοικιών
Η ενεργειακή απόδοση των κατοικιών παρουσιάζει άμεση και ισχυρή συσχέτιση με το έτος κατασκευής τους και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο κάθε περιόδου. Η εξέλιξη των τεχνικών προδιαγραφών και των ενεργειακών απαιτήσεων αποτυπώνεται καθαρά στην κατανομή των ενεργειακών κλάσεων, όπως συνοψίζεται στον ακόλουθο πίνακα:
Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι το παλαιότερο κτιριακό απόθεμα συγκεντρώνει τις χαμηλότερες ενεργειακές επιδόσεις, ενώ οι νεότερες κατασκευές εμφανίζουν σαφώς βελτιωμένη ενεργειακή εικόνα. Η εφαρμογή του ΚΕΝΑΚ μετά το 2010 λειτουργεί ως καθοριστικός παράγοντας αναβάθμισης της ενεργειακής ποιότητας των κατοικιών, επιβεβαιώνοντας ότι η ενεργειακή υστέρηση της ελληνικής κατοικίας αποτελεί κυρίως αποτέλεσμα παλαιότητας και όχι τρεχουσών κατασκευαστικών πρακτικών.
Συνοπτική ερμηνεία ενεργειακών κλάσεων κατοικιών (Α+ έως Η)
Οι ενεργειακές κλάσεις αποτυπώνουν όχι μόνο την κατανάλωση ενέργειας, αλλά και το επίπεδο άνεσης, το κόστος διαβίωσης και τις ανάγκες αναβάθμισης κάθε κατοικίας.
- Α+: Κατοικίες σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης, σύγχρονες ή πλήρως ανακαινισμένες. Προσφέρουν ενεργειακή αυτάρκεια, πολύ χαμηλό κόστος λειτουργίας και άνεση όλο τον χρόνο.
- Α: Πολύ υψηλή ενεργειακή απόδοση, κοντά στα σύγχρονα πρότυπα. Σταθερή θερμοκρασία και ελεγχόμενα έξοδα.
- Β+: Καλή ενεργειακή απόδοση, συνήθως σε ανακαινισμένα παλαιότερα κτίρια. Λειτουργικές κατοικίες με αποδεκτό κόστος ενέργειας..
- Β: Μεσαία ενεργειακή απόδοση. Κατοικίες που «αντέχονται», αλλά δεν προσφέρουν πλήρη άνεση.
- Γ: Οριακή ενεργειακή κατάσταση, ιδιαίτερα διαδεδομένη. Αυξημένες απώλειες και ανάγκη συνεχούς θέρμανσης ή ψύξης.
- Δ: Χαμηλή ενεργειακή απόδοση. Κατοικίες με υψηλό κόστος ενέργειας και χαμηλή θερμική άνεση.
- Ε: Πολύ χαμηλή απόδοση και σαφή χαρακτηριστικά ενεργειακής φτώχειας. Συνεχείς απώλειες θερμότητας και ανεπαρκή συστήματα θέρμανσης.
- Ζ: Ενεργειακά προβληματικά κτίρια, με υγρασία, μούχλα και υψηλό κόστος χωρίς αντίκρισμα.
- Η: Η χειρότερη ενεργειακή κατηγορία. Κατοίκηση με όρους επιβίωσης, ακραίες απώλειες και συχνά μη λειτουργική θέρμανση.