Στο 57ο χιλιόμετρο της Αθηνών - Σουνίου, στον Όρμο Καταφυγή της Παλαιάς Φώκαιας, βρίσκεται ένας ναός αφιερωμένος στην Παναγία που όμοιός του δεν υπάρχει στην Ελλάδα.
Ο λόγος για την Παναγία Καταφυγιώτισσα, έναν ναό που συμπληρώνει φέτος 29 χρόνια από τη δημιουργία του.
Το ξωκκλήσι ξεχωρίζει, καθώς το εσωτερικό του κοσμούν οι εντυπωσιακές τοιχογραφίες που φιλοτέχνησε με το πινέλο του ο σπουδαίος Έλληνας ζωγράφος Δημήτρης Μυταράς, ύστερα από συνεννόηση με τον Εξωραϊστικό Σύλλογο της περιοχής.
Άνοιξε ο ναός ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου
Ο Δημήτρης Μυταράς εργάστηκε επί εννέα μήνες για να παραδώσει το έργο στην κοινότητα. Ωστόσο, η επιλογή του να μην ακολουθήσει την αυστηρή τεχνοτροπία της βυζαντινής αγιογραφίας προκάλεσε τις σφοδρές αντιδράσεις της Εκκλησίας, με αποτέλεσμα η οικεία Μητρόπολη να απαγορεύσει την τέλεση κάθε τύπου μυστηρίου στο εσωτερικό του.
Παρά τις αντιδράσεις, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου ο ναός άνοιξε ξανά τις πύλες του για τους επισκέπτες που έσπευσαν να θαυμάσουν από κοντά αυτό το μοναδικό σημείο συνάντησης της θρησκευτικής κατάνυξης με την αβανγκάρντ τέχνη.
«Η Παναγία η Καταφυγιώτισσα είναι ένα μικρό εκκλησάκι χτισμένο σε ιδιόκτητο χώρο, ο οποίος παραχωρήθηκε από την κοινότητα της Παλαιάς Φώκαιας στον Εξωραϊστικό Σύλλογο, με σκοπό να αναγερθεί ναός.
Ο καλλιτέχνης, ο Δημήτρης ο Μυταράς εκείνη την εποχή, καθώς είχε σπίτι στον οικισμό, ζήτησε να το ζωγραφίσει, να το φιλοτεχνήσει. Είχε πει τότε ότι “αγιογράφος δεν είμαι, αλλά δεν θα κάνω κάτι βλάστημο”» είχε δηλώσει στο Orange Press Agency, σε παλαιότερο ρεπορτάζ, ο Χρήστος Καλούμενος, τότε πρόεδρος του Εξωραϊστικού Συλλόγου «Ο Ποσειδώνας».
Ο Μυταράς ολοκλήρωσε το έργο του μετά από εννέα μήνες. Δεν είχε ζητήσει χρήματα ούτε για τα υλικά που χρησιμοποίησε, ούτε για τις εργατοώρες που επένδυσε, έχοντας συμπληρώσει τότε τα 70 χρόνια ζωής.
Σύμφωνα με αναφορές των κατοίκων, πέραν της τεχνοτροπίας, το σημείο που είχε ξενίσει τους ανθρώπους της Εκκλησίας είναι ένα μήνυμα που είχε αφήσει, σε μια σήμανση, ο Μυταράς, στο οποίο έγραφε: «Είναι μια προσευχή που πάντοτε χρωστούσα, αν υπάρχει Θεός είναι εδώ μέσα».
Πάγιο αίτημα των κατοίκων -αριθμεί περίπου 280 σπίτια ο οικισμός- είναι να επιτρέπεται να γίνονται γάμοι και βαπτίσεις των ανθρώπων που μένουν στην περιοχή, καθώς και να ληφθεί μέριμνα από το υπουργείο Πολιτισμού για να διαφυλαχθεί ο ναός και τα έργα του Μυταρά, λόγω της εγγύτητας με το θαλασσινό νερό που, λόγω της υγρασίας και της αλμύρας, απειλεί να σβήσει αυτό το μοναδικό του έργο.
Το 2024 με δωρεά του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου άρχισε να «τρέχει» ένα έργο αποκατάστασης του Ιερού Ναού και του περιβάλλοντος χώρου, ενώ έγινε και προμήθεια εκκλησιαστικών ειδών.