Υπάρχει μια ερώτηση που οι ενήλικες δεν κάνουμε αρκετά συχνά… Αν ξεκινούσαμε σήμερα να σχεδιάζουμε από την αρχή μια πόλη, θα τη φτιάχναμε πραγματικά για όλους;
Θα υπήρχαν πεζοδρόμια που δεν σταματούν απότομα μπροστά σε ένα παρκαρισμένο αυτοκίνητο; Παιδικές χαρές όπου κάθε παιδί θα μπορούσε να παίξει ισότιμα; Δημόσιοι χώροι που δεν αποκλείουν, αλλά προσκαλούν; Κτίρια που δεν δημιουργούν εμπόδια, αλλά ευκαιρίες συνάντησης; Και κυρίως, θα υπήρχε χώρος για κάθε άνθρωπο να κινείται, να συμμετέχει και να αισθάνεται ότι ανήκει, ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητές του;
Ίσως οι πιο ουσιαστικές απαντήσεις να μη βρίσκονται στα σχέδια ενός αρχιτέκτονα ή στις μελέτες ενός πολεοδόμου, αλλά αποτυπωμένες σε ένα φύλλο χαρτί, μέσα σε μια σχολική αίθουσα, εκεί όπου η φαντασία δεν γνωρίζει στερεότυπα και η έννοια της συμπερίληψης γεννιέται αυθόρμητα! Αυτό απέδειξε ο Πανελλήνιος Σχολικός Διαγωνισμός «Μια πόλη που μας χωράει όλ@», μια πρωτοβουλία της LAMDA Development σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια», η οποία κατάφερε να μετατρέψει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε μια ανοιχτή συζήτηση γύρω από την προσβασιμότητα, τη διαφορετικότητα και το δικαίωμα όλων σε μια πόλη χωρίς αποκλεισμούς.
Μία πρωτοβουλία που έγινε πηγή έμπνευσης
Η συμμετοχή σχολείων από κάθε γωνιά της Ελλάδας ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Μαθητές και μαθήτριες όλων των ηλικιών ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό, αποδεικνύοντας ότι όταν τους δίνεται η ευκαιρία να εκφράσουν τη δική τους οπτική, δεν περιορίζονται σε ευχολόγια. Παρατηρούν, εντοπίζουν προβλήματα, αμφισβητούν όσα οι μεγάλοι θεωρούν δεδομένα και προτείνουν λύσεις που συνδυάζουν δημιουργικότητα, ενσυναίσθηση και πρακτική σκέψη.
Κάθε έργο που υποβλήθηκε αποτέλεσε μια μικρή πρόταση για το μέλλον και για το πώς μπορεί να μοιάζει μια κοινωνία που δεν αφήνει κανέναν πίσω. Άλλα εστίασαν στις μετακινήσεις μέσα στην πόλη, άλλα στους δημόσιους χώρους, στα σχολεία, στα πάρκα ή στις γειτονιές. Όλα όμως είχαν έναν κοινό παρονομαστή: την πεποίθηση ότι η συμπερίληψη δεν είναι μια αφηρημένη έννοια ούτε μια υποχρέωση που επιβάλλεται από νόμους και κανονισμούς. Είναι τρόπος σκέψης, κουλτούρα και καθημερινή επιλογή.
Ο διαγωνισμός αποτέλεσε την κορύφωση του εκπαιδευτικού προγράμματος «Δες τη Ζωή με Άλλα Μάτια», το οποίο υλοποιήθηκε από τη LAMDA Development σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια». Μέσα από το πρόγραμμα, οι μαθητές γνώρισαν βιωματικά τις έννοιες της προσβασιμότητας και της ισότιμης συμμετοχής, κατανοώντας πως μια πραγματικά σύγχρονη κοινωνία σχεδιάζεται με γνώμονα τις ανάγκες όλων των ανθρώπων.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να εκφραστούν μέσα από τρεις διαφορετικές μορφές δημιουργίας -ζωγραφική, κόμικς και μακέτα- μετατρέποντας τις ιδέες τους σε εικόνες, ιστορίες και κατασκευές που αποτύπωσαν τη δική τους εκδοχή μιας πόλης όπου κανείς δεν περισσεύει. Οι δημιουργίες τους δεν περιορίστηκαν στην αισθητική. Ήταν προτάσεις με ουσιαστικό περιεχόμενο, που ανέδειξαν εμπόδια του αστικού περιβάλλοντος, πρότειναν παρεμβάσεις και απέδειξαν πως η δημιουργικότητα μπορεί να αποτελέσει εργαλείο κοινωνικής αλλαγής.
Ιδιαίτερη θέση στη διοργάνωση είχε η bonus κατηγορία προσβασιμότητας, η οποία προκάλεσε τους μαθητές να κάνουν ένα βήμα παραπέρα. Να σκεφτούν πώς το ίδιο τους το έργο θα μπορούσε να γίνει κατανοητό και χρήσιμο από όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους. Περιγραφές, χρωματικές αντιθέσεις, ευανάγνωστα στοιχεία, σύμβολα και πρακτικές καθολικού σχεδιασμού απέδειξαν ότι η συμπερίληψη δεν αφορά μόνο το μήνυμα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτό φτάνει σε κάθε αποδέκτη.
Οι μεγάλες διακρίσεις
Συνολικά διακρίθηκαν 18 έργα, με τρεις βραβεύσεις σε κάθε μία από τις έξι εκπαιδευτικές κατηγορίες: Νηπιαγωγείο, Δημοτικό (Α'-Γ'), Δημοτικό (Δ'-ΣΤ'), Γυμνάσιο, Λύκειο και Ειδική Κατηγορία Προσβασιμότητας. Πίσω, όμως, από τις διακρίσεις βρίσκεται κάτι πολύ σημαντικότερο! Εκατοντάδες παιδιά που συμμετείχαν σε μια διαδικασία η οποία τα ενθάρρυνε να παρατηρήσουν την πόλη με μεγαλύτερη ευαισθησία και να αντιληφθούν ότι ακόμη και μια μικρή ιδέα μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας μεγάλης αλλαγής.
Για τη LAMDA Development, η εκπαίδευση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς κοινωνικού μετασχηματισμού. Μέσα από πρωτοβουλίες που φέρνουν κοντά την κοινωνία των πολιτών, την εκπαιδευτική κοινότητα και οργανισμούς με εξειδικευμένη γνώση, επιδιώκει να δημιουργεί δράσεις που να αφήνουν ένα διαρκές αποτύπωμα στον τρόπο με τον οποίο οι νέοι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο γύρω τους. Σημαντική ήταν και η συμβολή των καταστημάτωνPublic, αποκλειστικού Χορηγού των βραβείων του διαγωνισμού και υποστηρικτή της πρωτοβουλίας, τα οποία επιβράβευσαν τους νικητές με δωροεπιταγές αξίας 400, 300 και 200 ευρώ αντίστοιχα, αναγνωρίζοντας τη σημασία της δημιουργικής έκφρασης και της εκπαιδευτικής εμπειρίας.
Γιατί τελικά μια πόλη δεν γίνεται πιο σύγχρονη μόνο όταν αποκτά νέες υποδομές ή νέα κτίρια. Γίνεται καλύτερη όταν μαθαίνει να βλέπει όλους τους ανθρώπους. Και αυτό ακριβώς να είναι το σημαντικότερο μάθημα που είχαν να μας δώσουν οι μαθητές μέσα από τον διαγωνισμό «Μια πόλη που μας χωράει όλ@»... Το μέλλον των πόλεων δεν σχεδιάζεται μόνο με τσιμέντο και σχέδια. Σχεδιάζεται με ενσυναίσθηση, συνεργασία και τη βεβαιότητα πως μια πόλη αξίζει πραγματικά μόνο όταν χωράει όλους.
Οι αναλυτικοί πίνακες με τους νικητές και τα διακριθέντα έργα είναι διαθέσιμοι στο Inclucity.gr.