Πενήντα τρία χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, ένας διαδραστικός χάρτης αποτυπώνει για πρώτη φορά με γεωγραφική ακρίβεια τα σημεία της Αθήνας όπου έχασαν τη ζωή τους και τραυματίστηκαν πολίτες κατά τη διάρκεια της αιματηρής καταστολής της χούντας, από τις 16 έως τις 19 Νοεμβρίου 1973.
Τον χάρτη δημιούργησε και δημοσίευσε η Εναλλακτική Παρέμβαση Δικηγόρων Αθήνας, συγκεντρώνοντας ιστορικά στοιχεία και μαρτυρίες για τα θύματα των γεγονότων. Συνολικά αποτυπώνονται 157 περιστατικά: 24 νεκροί και 133 τραυματίες που κατέθεσαν ως μάρτυρες στις δικαστικές διαδικασίες που ακολούθησαν την πτώση της δικτατορίας.
Μέσα από τη διαδραστική εφαρμογή, οι χρήστες μπορούν να επιλέξουν συγκεκριμένες ημερομηνίες και περιοχές της πρωτεύουσας, να μεγεθύνουν τον χάρτη και να ενημερωθούν για κάθε καταγεγραμμένο περιστατικό. Κάθε κόκκινο σημείο αντιστοιχεί σε έναν άνθρωπο που σκοτώθηκε ή τραυματίστηκε κατά την καταστολή.
Δείτε εδώ το διαδραστικό χάρτη με τους νεκρούς και τους τραυματίες του Πολυτεχνείου
Τα ονόματα των 24 νεκρών της εξέγερσης
Ιδιαίτερη σημασία έχει η καταγραφή των 24 αναγνωρισμένων νεκρών, καθώς αναδεικνύει ότι οι θάνατοι δεν σημειώθηκαν μόνο στον χώρο του Πολυτεχνείου, αλλά σε πολλές περιοχές της Αθήνας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του χάρτη, οι 24 άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους είναι:
- Σπυρίδων Κοντομάρης
- Διομήδης Κομνηνός
- Σωκράτης Μιχαήλ
- Δημήτριος Κυριακόπουλος
- Μαρίνος Σπύρος (Γεωργαράς)
- Margrethe Toril Engeland
- Βασίλειος Φάμελλος
- Γεώργιος Σαμούρης
- Αικατερίνη Αργυροπούλου
- Στυλιανός Καραγεώργης
- Νικόλαος Μαρκούλης
- Μάρκος Καραμάνης
- Αλέξανδρος Σπαρτίδης
- Δημήτριος Παπαϊωάννου
- Γεώργιος Γεριτσίδης
- Βασιλική Μπεκιάρη
- Δημήτριος Θεοδωράς
- Αλέξανδρος Βασίλειος Καράκας
- Αλέξανδρος Παπαθανασίου
- Ιωάννης Μικρώνης
- Ανδρέας Κούμπος
- Μιχαήλ Μυρογιάννης
- Κυριάκος Παντελεάκης
- Ευστάθιος Κολινιάτης
Τα σημεία των θανάτων εκτείνονται σε μια μεγάλη γεωγραφική περιοχή, από την Πατησίων, την Αβέρωφ και τη Μάρνη έως την Ομόνοια, την Κυψέλη και το Σύνταγμα, αποτυπώνοντας την έκταση της βίας που εκδηλώθηκε στους δρόμους της πρωτεύουσας.
Εκατοντάδες οι τραυματίες -Τι αποκαλύπτουν τα ιστορικά στοιχεία
Ο διαδραστικός χάρτης περιλαμβάνει 133 τραυματίες, οι οποίοι κατέθεσαν ως μάρτυρες στις δίκες για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο των ανθρώπων που τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια της καταστολής.
Τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία αποκαλύπτουν πολύ μεγαλύτερη έκταση των τραυματισμών:
- 320 άτομα προσήλθαν ή διακομίστηκαν σε νοσοκομεία και κλινικές της Αθήνας.
- 510 τραυματίες καταγράφονται ονομαστικά στις καταστάσεις της Ασφάλειας της δικτατορίας.
- 1.103 τραυματίες με πλήρη στοιχεία ταυτότητας καταγράφηκαν από τον εισαγγελέα Τσεβά κατά τη διάρκεια της προανάκρισης.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι αρκετοί τραυματίες δεν καταγράφηκαν ποτέ επίσημα, καθώς από τον φόβο των συνεπειών επέλεξαν να αναζητήσουν ιδιωτικά ιατρική βοήθεια, χωρίς να απευθυνθούν σε νοσοκομεία.
Πώς εξαπλώθηκε η αιματηρή καταστολή στην Αθήνα
Η γεωγραφική αποτύπωση των περιστατικών αναδεικνύει ότι η βίαιη καταστολή δεν περιορίστηκε στην περιοχή γύρω από το Πολυτεχνείο.
Από το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου, η χρήση πυροβόλων όπλων από δυνάμεις που βρίσκονταν σε διάφορα κτίρια της πρωτεύουσας, μεταξύ των οποίων και το τότε Υπουργείο Δημόσιας Τάξεως, είχε ως αποτέλεσμα νεκρούς και τραυματίες σε διαφορετικά σημεία της πόλης.
Η βία συνεχίστηκε και μετά την εισβολή του άρματος μάχης στο Πολυτεχνείο, με τα περιστατικά να καταγράφονται σε μια ευρεία περιοχή που εκτεινόταν από την Κυψέλη έως το Σύνταγμα.
Τα νοσοκομεία που υποδέχθηκαν τους τραυματίες
Ξεχωριστή ενότητα του διαδραστικού χάρτη αφορά τα νοσοκομεία και τις κλινικές όπου μεταφέρθηκαν οι τραυματίες των γεγονότων.
Οι χρήστες μπορούν να δουν τον αριθμό των τραυματιών που δέχθηκε κάθε νοσηλευτικό ίδρυμα, ενώ επιλέγοντας το αντίστοιχο σημείο εμφανίζεται αναλυτικός πίνακας με την κατανομή ανά φύλο και ηλικιακή κατηγορία, καθώς και ανάλογα με το είδος του τραυματισμού.
Ειδικότερα, τα στοιχεία διαχωρίζουν τους άνδρες, τις γυναίκες και τα παιδιά, αλλά και τους τραυματισμούς από πυροβόλα όπλα και από θλώντα όργανα, όπως τα γκλοπ.
Υπάρχει επίσης δυνατότητα επιλογής της περιοχής γύρω από το Πολυτεχνείο ή προβολής ολόκληρης της Αθήνας, συμπεριλαμβανομένων νοσοκομείων όπως το ΚΑΤ και η Αγία Όλγα. Για ορισμένα νοσοκομεία, των οποίων η ακριβής θέση το 1973 δεν είναι γνωστή, τα στοιχεία παρουσιάζονται σε ξεχωριστό πίνακα.
Εικόνα: Εναλλακτική Παρέμβαση Δικηγόρων Αθήνας
Σε ποιες ιστορικές πηγές βασίστηκε η καταγραφή
Όπως αναφέρει η Εναλλακτική Παρέμβαση Δικηγόρων Αθήνας, η έρευνα βασίζεται στον πίνακα που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Ιερώνυμου Λύκαρη «Το αίμα το αδικαίωτο ποτέ δεν ησυχάζει», Μέρος Ι, στις σελίδες 346-361, από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
Για την καταγραφή των νεκρών αξιοποιήθηκε η ιστορική έρευνα του διευθυντή ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, με τίτλο «Τεκμηριώνοντας τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973».
Αντίστοιχα, για τους τραυματίες χρησιμοποιήθηκαν τα πρακτικά των δικαστικών διαδικασιών σε πρώτο και δεύτερο βαθμό.
Οι θέσεις των περιστατικών στον χάρτη είναι κατά προσέγγιση, ενώ υπάρχει δυνατότητα επιλογής ανάμεσα στις ημερομηνίες 16, 17 και 18-19 Νοεμβρίου, ώστε οι χρήστες να παρακολουθήσουν τη γεωγραφική εξέλιξη των γεγονότων.