Τι είναι αυτό, ή μάλλον ποια είναι τα συγκεκριμένα ψυχικά νοσήματα τα οποία οδηγούν σήμερα έναν νέο, ας πούμε ηλικίας έως 30 ετών, να προσέλθει για να ζητήσει την βοήθεια του ψυχιάτρου;
Αυτά τα οποία μας λέει σήμερα στο iefimerida ο ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, Δημήτρης Οικονόμου, είναι συντριπτικά και είναι ζήτημα εάν έχουν περάσει έστω ως υποψίες από τα μυαλά μας, από την σκέψη μας.
Ο ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, Δημήτρης Οικονόμου
“Εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια ασκώ την ψυχιατρική και έχω παρακολουθήσει την πορεία χιλιάδων ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών. Αν με ρωτούσε κάποιος ποια είναι η σημαντικότερη αλλαγή που παρατηρώ τα τελευταία χρόνια, θα απαντούσα ότι ολοένα και περισσότεροι νέοι άνθρωποι, έως την ηλικία των 30 ετών, απευθύνονται σε ψυχίατρο και μάλιστα σε πιο πρώιμο στάδιο από ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν. Αυτό που έχει αλλάξει δεν είναι τόσο τα ίδια τα ψυχικά νοσήματα, όσο ο τρόπος με τον οποίο βιώνεται η καθημερινότητα”.
Πράγματι, ο Δημήτρης Οικονόμου έχει απόλυτο δίκιο. Οι νέοι σήμερα μεγαλώνουν και ζουν μέσα σε ένα περιβάλλον με περισσότερες πληροφορίες, περισσότερες απαιτήσεις, μεγαλύτερο ανταγωνισμό και συνεχή πίεση για επιτυχία. Παράλληλα, είναι περισσότερο ενημερωμένοι για την ψυχική υγεία και λιγότερο διστακτικοί να ζητήσουν βοήθεια. Γιατί, λοιπόν, ζητούν βοήθεια από τον ειδικό ψυχίατρο; Ο Δημήτρης Οικονόμου είναι σαφής:
“Η συχνότερη αιτία προσέλευσης στο ιατρείο είναι οι αγχώδεις διαταραχές. Καθημερινά συναντώ νέους ανθρώπους που περιγράφουν ένα διαρκές αίσθημα ανησυχίας, πίεσης και εσωτερικής έντασης. Ανησυχούν για τις σπουδές τους, την επαγγελματική τους πορεία, τις οικονομικές δυσκολίες, τις διαπροσωπικές τους σχέσεις ή ακόμη και για το αν θα καταφέρουν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες που οι ίδιοι ή το περιβάλλον τους έχουν δημιουργήσει. Πολύ συχνά το άγχος εκδηλώνεται και σωματικά, με ταχυκαρδίες, ζάλη, δύσπνοια, αίσθημα κόμπου στον λαιμό ή κρίσεις πανικού. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πριν φτάσουν στον ψυχίατρο έχουν ήδη επισκεφθεί παθολόγους, καρδιολόγους ή άλλες ιατρικές ειδικότητες”.
Και να ήταν μόνον αυτό; Ο ίδιος μας εξηγεί: “Εξίσου συχνή είναι η παρουσία καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Η κατάθλιψη στις νεότερες ηλικίες δεν εμφανίζεται πάντοτε με έντονη θλίψη. Συχνά εκδηλώνεται ως έλλειψη κινήτρου, απώλεια ενδιαφέροντος, ψυχική κόπωση, αίσθημα ματαιότητας ή δυσκολία συγκέντρωσης. Έχω δει αρκετούς νέους ανθρώπους με σημαντικές ικανότητες, σπουδές και προοπτικές να αμφισβητούν διαρκώς την αξία τους και να αισθάνονται ότι δεν είναι αρκετά καλοί, παρά τα αντικειμενικά θετικά στοιχεία της ζωής τους”.
Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή: Γιατί οι νέοι ζητούν όλο και περισσότερη επιβεβαίωση
Είναι, πράγματι, συντριπτικά όσα μας εξηγεί ο Δημήτρης Οικονόμου και το απίστευτο είναι ότι ο σχετικός κατάλογος δεν έχει τελειώσει ακόμη:
“Τα τελευταία χρόνια παρατηρώ επίσης αυξημένη προσέλευση νέων με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Πρόκειται για ανθρώπους που βασανίζονται από επίμονες σκέψεις, αμφιβολίες και φόβους, τους οποίους αναγνωρίζουν ως υπερβολικούς αλλά δυσκολεύονται να ελέγξουν. Οι φόβοι για την υγεία, η ανάγκη διαρκούς επιβεβαίωσης, η υπερβολική αμφιβολία και η ανάγκη βεβαιότητας αποτελούν συχνά αιτήματα θεραπείας”.
Οι επιπτώσεις των social media στην ψυχική υγεία των νέων
Και περνάμε στις επιπτώσεις από την χρήση και την κατάχρηση των λεγομένων social media. Είναι γνωστό τοις πάσι ότι η κατάχρηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η εμπλοκή με αυτά σε σημείο κατά το οποίο να διερευνάται το ενδεχόμενο ακόμη και της εξάρτησης από αυτά, δεν αποτελούν μία υγιή και ισορροπημένη κοινωνικά και ατομικά κατάσταση. Τι συμβαίνει με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Για την μειωμένη αυτοεκτίμηση ο λόγος του Δημήτρη Οικονόμου:
“Ένα ακόμη στοιχείο που συναντώ συχνά αφορά την αυτοεκτίμηση. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον συνεχούς σύγκρισης. Πολλοί νέοι συγκρίνουν την καθημερινότητά τους με εξιδανικευμένες εικόνες επιτυχίας, ομορφιάς ή ευτυχίας και αισθάνονται ότι υστερούν. Αυτή η διαδικασία μπορεί να ενισχύσει το άγχος, την ανασφάλεια και το αίσθημα ανεπάρκειας. Παράλληλα, παρατηρώ ότι αρκετοί νέοι δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη μοναξιά, τις απογοητεύσεις και τις δυσκολίες των προσωπικών σχέσεων. Παρότι επικοινωνούν περισσότερο από κάθε προηγούμενη γενιά μέσω της τεχνολογίας, πολλοί αναφέρουν ότι αισθάνονται μόνοι ή ότι δυσκολεύονται να δημιουργήσουν ουσιαστικούς δεσμούς. Η δυσκολία διαχείρισης ενός χωρισμού ή μιας απόρριψης αποτελεί πλέον συχνό λόγο αναζήτησης ψυχιατρικής βοήθειας”.
Από τη σιωπή στη θεραπεία: Η αλλαγή στη στάση των νέων
Πάντως, ο Δημήτρης Οικονόμου δεν είναι εντελώς απαισιόδοξος, καθώς επιχειρεί να αναζητήσει στοιχεία θετικά, ακόμη και στις σημερινές συνθήκες, αυτές οι οποίες οδηγούν αυξανόμενα στην πρώιμη προσέλευση νέων ανθρώπων στο ιατρείο του ψυχιάτρου ή/και του ψυχοθεραπευτή. Ο ίδιος μας εξηγεί σχετικά ότι “μέσα σε αυτή την εικόνα υπάρχει και ένα ιδιαίτερα αισιόδοξο μήνυμα. Οι νέοι άνθρωποι σήμερα δεν φοβούνται να μιλήσουν για την ψυχική τους υγεία. Το στίγμα έχει μειωθεί σημαντικά και όλο και περισσότεροι αναζητούν έγκαιρα βοήθεια. Η εμπειρία μου με κάνει να πιστεύω ότι η νέα γενιά δεν είναι πιο αδύναμη από τις προηγούμενες. Είναι όμως περισσότερο εκτεθειμένη σε πιέσεις και προκλήσεις που απαιτούν ψυχική ανθεκτικότητα. Το γεγονός ότι ζητά βοήθεια νωρίτερα, πριν τα προβλήματα γίνουν σοβαρότερα, αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη θετική εξέλιξη που έχω παρατηρήσει τα τελευταία χρόνια στην κλινική μου πορεία”.