Τη Μεγάλη Εβδομάδα, οι πιστοί παρακολουθούν στις εκκλησίες να εκτυλίσσεται το Θείο Δράμα, ενώ η Μεγάλη Πέμπτη είναι η δραματικότερη μέρα με τέσσερα κορυφαία γεγονότα.
Αρχικά, το γεγονός του Ιερού Νιπτήρα περιγράφει το νίψιμο των ποδιών των Δώδεκα Αποστόλων από τον Ιησού Χριστό.
Συγκεκριμένα, λίγο πριν ξεκινήσει ο Μυστικός Δείπνος, ο Κύριος έβγαλε τα ιμάτιά του και γεμίζοντας νερό στον νιπτήρα, ένιψε τα πόδια των μαθητών Του, θέλοντας να τους μεταδώσει το μήνυμα της ταπείνωσης. «Όποιος θέλει να είναι πρώτος, να είναι τελευταίος απ’ όλους» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. 20, 25).
Επίσης, κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου, ο Κύριος συμβούλευσε τους μαθητές Του να αισθάνονται αγάπη ο ένας για τον άλλον και να μην νοιάζονται για το ποιος θα είναι πρώτος.
Ενώ έτρωγαν, ο Ιησούς είπε ευχαριστήρια προσευχή, πήρε το ψωμί και το έκοψε κομμάτια, το έδωσε στους μαθητές Του λέγοντας: «Λάβετε, φάγετε, τοῦτό μού ἐστι τὸ σῶμα, τὸ ὑπὲρ ἡμῶν κλώμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ.26, 26).
Στη συνέχεια, πήρε το ποτήρι με το κρασί και αφού είπε ευχαριστήρια προσευχή, τους το έδωσε λέγοντας: «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς Καινῆς Διαθήκης, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ.26, 27-28).
Με αυτές τις πράξεις, παρέδωσε στους μαθητές Του το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, το οποίο τελείται στην Εκκλησία μας με τη Θεία Λειτουργία.
Πάσχα: Σήμερα η «μεγάλη έξοδος», γεμάτα φεύγουν τα πλοία
Γιατί ονομάστηκε «Μυστικός Δείπνος» -Το γεγονός της Προδοσίας
Ο Μυστικός Δείπνος ονομάστηκε έτσι γιατί ο Χριστός μύησε τους δώδεκα μαθητές του στο Μέγα Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και όχι γιατί πραγματοποιήθηκε κάπου κρυφά.
Μετά τον Μυστικό Δείπνο και λίγο πριν από τη σύλληψή του Κυρίου, εκτυλίχθηκε το γεγονός της Υπερφυής Προσευχής, κατά το οποίο ο Κύριος προσευχήθηκε προς τον Πατέρα του.
Στο Όρος των Ελαιών, ο Ιησούς Χριστός έκανε την τελευταία του διδασκαλία προς τους μαθητές του. Μόλις τελείωσε τη διδασκαλία του, αποσύρθηκε και πήγε να προσευχηθεί στον κήπο της Γεθσημανής.
Προσευχόμενος στον Θεό, είπε: «Πάτερ μου, εἰ οὐ δύναται τοῦτο τὸ ποτήριον παρελθεῖν ἀπ' ἐμοῦ, ἐὰν μὴ αὐτὸ πίω, γενηθήτω τὸ θέλημά σου» (Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ.26,42).
Με την ολοκλήρωση της προσευχής του Ιησού Χριστού, έφτασε στο σημείο ο Ιούδας, έχοντας συνοδεία τους Ρωμαίους στρατιώτες, για να τον προδώσει.
Στο γεγονός της Προδοσίας, ο Ιούδας παρέδωσε τον Κύριο στα χέρια των στρατιωτών, υποδεικνύοντάς τον με ένα φιλί.
Κατά τη σύλληψή του, ο Κύριος ήταν ανυπεράσπιστος. Οι στρατιώτες παρέδωσαν τον Ιησού Χριστό στους Αρχιερείς Άννα και Καϊάφα, οι οποίοι τον έκριναν ένοχο για την ομολογία του πως είναι ο Μεσσίας. Έτσι, σηματοδοτήθηκε η αρχή των Παθών του Κυρίου.
Τα Ευαγγέλια της Μεγάλης Πέμπτης
Τα δώδεκα Ευαγγέλια είναι τα 12 Ευαγγελικά αποσπάσματα που αναγιγνώσκονται τη Μεγάλη Πέμπτη. Στην πραγματικότητα, τα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης είναι τέσσερα, δηλαδή όσοι οι Ευαγγελιστές.
Οι τέσσερις Ευαγγελιστές, Ματθαίος, Μάρκος, Λουκάς και Ιωάννης, περιγράφουν στα δώδεκα αποσπάσματα, την πορεία του Διδασκάλου τους προς τον Γολγοθά, ξεκινώντας από τον Ιερό Νιπτήρα μέχρι τη Σταύρωσή Του.
Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης τελείται ο εσπερινός της Μεγάλης Παρασκευής και η Λειτουργία του Μέγα Βασιλείου. Το ίδιο βράδυ, οι πιστοί παρακολουθούν τον όρθρο της Μεγάλης Παρασκευής, όπου αποτυπώνεται η πορεία προς τη Σταύρωση, ενώ στη συνέχεια γίνεται η ανάγνωση των 12 Ευαγγελικών αποσπασμάτων.
Τα 12 Ευαγγέλια της Μεγάλης Πέμπτης
-Ευαγγέλιο Πρώτο: Προλέγεται η άρνηση του Πέτρου.
-Ευαγγέλιο Δεύτερο: Η προδοσία και η σύλληψη του Ιησού Χριστού.
-Ευαγγέλιο Τρίτο: Ο Πέτρος απαρνείται τον Ιησού Χριστό.
-Ευαγγέλιο Τέταρτο: Ο Ιησούς μπροστά στον Πιλάτο.
-Ευαγγέλιο Πέμπτο: Ο θάνατος του Ιούδα.
-Ευαγγέλιο Έκτο: Οι στρατιώτες εμπαίζουν τον Κύριο.
-Ευαγγέλιο Έβδομο: Η σταύρωση του Ιησού Χριστού.
-Ευαγγέλιο Όγδοο: Ο θάνατος του Ιησού Χριστού.
-Ευαγγέλιο Ένατο: Ένας στρατιώτης λογχίζει την πλευρά του Κυρίου.
-Ευαγγέλιο Δέκατο: Ο ενταφιασμός του Ιησού Χριστού.
-Ευαγγέλιο Ενδέκατο: Η ταφή του Ιησού Χριστού.
-Ευαγγέλιο Δωδέκατο: Η φρούρηση του τάφου.
Μεγάλη Πέμπτη: Τα κόκκινα αυγά και οι συμβολισμοί του Πάσχα
Η Μεγάλη Πέμπτη, γνωστή και ως «Κοκκινοπέφτη», είναι συνδεδεμένη με ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πασχαλινά έθιμα, το βάψιμο των αυγών.
Από νωρίς το πρωί, τα αυγά βάφονται κόκκινα, με το πρώτο να έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς τοποθετείται στο εικονοστάσι του σπιτιού ως σύμβολο προστασίας, ενώ παλαιότερα χρησιμοποιούνταν ακόμη και ως «φυλαχτό». Με αυτό συνήθιζαν να σταυρώνουν τα παιδιά, ιδιαίτερα όταν ήταν άρρωστα.
Ιδιαίτερη σημασία δινόταν και στον τρόπο βαφής: παλιότερα χρησιμοποιούσαν φυσικά υλικά, όπως ριζάρι, μπακάμι ή φλούδες κρεμμυδιών, ενώ σήμερα κυριαρχούν οι έτοιμες βαφές του εμπορίου.
Σε αρκετές περιοχές, τα αυγά στολίζονταν με φύλλα, κερί ή ζυμάρι, δημιουργώντας μοναδικά σχέδια.
Ξεχωριστή θέση έχουν τα «ευαγγελισμένα» αυγά, εκείνα δηλαδή που παρέμεναν στην εκκλησία μέχρι την Ανάσταση. Τα τσόφλια τους θεωρούνταν ευεργετικά και τα τοποθετούσαν στα χωράφια ή στις ρίζες των δέντρων, με την πίστη ότι θα ενισχύσουν τη σοδειά.
Το κόκκινο χρώμα των αυγών έχει έντονο συμβολισμό. Σύμφωνα με την παράδοση, συμβολίζει το αίμα του Χριστού και τη θυσία Του, ενώ εκφράζει τη χαρά της Ανάστασης και λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στο κακό.
Μάλιστα, μία λαϊκή διήγηση αναφέρει ότι όταν ανακοινώθηκε η Ανάσταση, μια γυναίκα δεν το πίστεψε και είπε πως θα πιστέψει μόνο αν τα αυγά γίνουν κόκκινα, κάτι που, σύμφωνα με την παράδοση, συνέβη.
Το αυγό, ως αρχαίο σύμβολο ζωής και αναγέννησης, συνδέθηκε με το Πάσχα και απέκτησε νέο νόημα μέσα από τη χριστιανική πίστη.
Η Μεγάλη Πέμπτη δεν περιορίζεται μόνο στα έθιμα του σπιτιού. Το βράδυ, οι πιστοί πηγαίνουν στις εκκλησίες για την ακολουθία των Δώδεκα Ευαγγελίων, ενώ σε πολλές περιοχές οι γυναίκες παραμένουν όλη τη νύχτα για να στολίσουν τον Επιτάφιο με λουλούδια της άνοιξης.
Παράλληλα, ακούγεται το μοιρολόι της Παναγίας, μέσα στους ναούς ή από παιδιά που το τραγουδούν στα σπίτια, διατηρώντας ζωντανή την παράδοση.
Παρά τις αλλαγές του χρόνου, τα έθιμα της Μεγάλης Πέμπτης συνεχίζουν να αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής πασχαλινής ταυτότητας, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν.
Με πληροφορίες από monastiriaka.gr και kentrolaografias.gr.