Σε περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας συνεδρίασε το ΚΥΣΕΑ, με το βλέμμα στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τα σενάρια για την επόμενη ημέρα και τις αποφάσεις για την ενίσχυση της ελληνικής άμυνας.
Σε κλίμα αβεβαιότητας πραγματοποιήθηκε η συνεδρίαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εξωτερικών και Άμυνας (ΚΥΣΕΑ), με τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, να παρουσιάζει αναλυτικά όλα τα σενάρια που εξετάζει η ελληνική πρωτεύουσα -από το δυσμενέστερο έως το ευνοϊκότερο- αποτυπώνοντας το εύρος των κινδύνων, την προετοιμασία της ελληνικής διπλωματίας, τα περιθώρια αποκλιμάκωσης, καθώς και τις επιπτώσεις σε διάφορα πεδία, από το μεταναστευτικό έως τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Ως προς τις τελευταίες εξελίξεις, μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και τη διαφαινόμενη προσπάθεια επανεκκίνησης των συνομιλιών με το Ιράν, κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι η κατάσταση παραμένει ρευστή. Στην Αθήνα θεωρούν ότι η έκβαση των συνομιλιών θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τη στάση του Ισραήλ, την ώρα που παραμένει ασαφές κατά πόσο μπορεί να διαμορφωθεί ενιαία και νομιμοποιημένη εκπροσώπηση από την πλευρά της Τεχεράνης, λόγω της εσωτερικής αποσταθεροποίησης που προκαλούν οι συνεχιζόμενοι βομβαρδισμοί και οι απώλειες στην ηγεσία, γεγονός που δημιουργεί ένα επιπλέον πρόβλημα για την αποτελεσματικότερη έκβαση των συνομιλιών.
Ωστόσο, σε αυτό το πλαίσιο, διπλωματικές πηγές δεν απέκλειαν το ενδεχόμενο η Ελλάδα, ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ -όπου συμμετέχει την ίδια περίοδο και το Μπαχρέιν- να μπορούσε να διαδραματίσει διαμεσολαβητικό ρόλο, εφόσον οι διαπραγματεύσεις αποκτήσουν ουσιαστικό περιεχόμενο. Στην ελληνική πρωτεύουσα, άλλωστε, επιχειρούν να διατηρήσουν ισορροπίες, παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις και τα περιθώρια διπλωματικών πρωτοβουλιών.
Ανησυχία στην Αθήνα για την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή τις μεταναστευτικές ροές
Την ίδια στιγμή, στην Αθήνα θεωρείται πιθανό οι ΗΠΑ να αναζητήσουν τρόπο απεμπλοκής, ιδίως εάν υπάρξει διευθέτηση στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ. Δεν διαφαίνεται, ωστόσο, αντίστοιχη πρόθεση από την πλευρά του Ισραήλ, ιδίως ως προς το μέτωπο του Λιβάνου, γεγονός που εντείνει την ανησυχία.
Το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης στον Λίβανο αποτελεί και το πλέον ανησυχητικό σενάριο για την ελληνική πλευρά, καθώς θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα μεταναστευτικών ροών προς τη Μεσόγειο και να πυροδοτήσει ευρύτερες αντιδράσεις στον αραβικό κόσμο. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να αντιδράσουν δυναμικά, προσδίδοντας απρόβλεπτες διαστάσεις στην ήδη τεταμένη συγκυρία.
Ήδη, όπως έχει επισημάνει ο καθηγητής διεθνούς δικαίου και βουλευτής της ΝΔ Άγγελος Συρίγος, ο Λίβανος συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη αναλογία προσφύγων παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι φιλοξενεί περίπου 1 εκατομμύριο Σύρους πρόσφυγες, ενώ παράλληλα διαμένουν στη χώρα και σημαντικοί πληθυσμοί Παλαιστινίων. Την ίδια ώρα, η τρέχουσα σύγκρουση έχει οδηγήσει σε περισσότερους από 1 εκατομμύριο εσωτερικά εκτοπισμένους, επιβαρύνοντας περαιτέρω την ήδη εύθραυστη κατάσταση και αυξάνοντας την πιθανότητα νέων μετακινήσεων.
«Ασπίδα του Αχιλλέα», αναβάθμιση των F-16, εκσυγχρονισμός φρεγατών και προετοιμασία για τα F-35
Στο πεδίο των εξοπλισμών, το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε την προώθηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η προμήθεια ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων, τα οποία θα αποτελέσουν βασικό πυλώνα της νέας αρχιτεκτονικής άμυνας. Η έγκριση των συγκεκριμένων προγραμμάτων δεν είναι συγκυριακή, αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που έχει εκπονηθεί εδώ και αρκετό καιρό, στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου εξοπλιστικού προγράμματος.
Εγκρίθηκε ακόμη η αναβάθμιση 38 μαχητικών F-16 Block 50 στην έκδοση Viper, ενισχύοντας σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ προχωρά και ο εκσυγχρονισμός τεσσάρων φρεγατών τύπου ΜΕΚΟ του Πολεμικού Ναυτικού, με στόχο την προσαρμογή τους στις σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται και οι απαραίτητες υποδομές για την ένταξη των μαχητικών F-35 τα επόμενα χρόνια, στοιχείο που σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα επιχειρησιακή εποχή.
Σχολιάζοντας τις εξελίξεις, ο Άγγελος Συρίγος παρατήρησε ότι η Ελλάδα «λειτούργησε σαν τον Προμηθέα και όχι σαν τον Επιμηθέα», παραπέμποντας στον γνωστό μύθο του Πρωταγόρα του Πλάτωνα, ενώ υπογράμμισε ότι η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της αμυντικής αποτροπής, ιδίως απέναντι σε εναέρια μέσα.