Πανεπιστημιακοί και ειδικοί μιλούν στο iefimerida και προειδοποιούν ότι πίσω από τα viral βίντεο και τις «έξυπνες» απαντήσεις της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να κρύβονται λάθη, χειραγώγηση και μεγάλες οικονομικές απώλειες
«Βάλε 500 ευρώ σήμερα και δες τα να γίνονται 5.000 σε λίγες εβδομάδες». Ένα πρόσωπο μπροστά στην κάμερα, ένα πολυτελές αυτοκίνητο στο φόντο, ταξίδια, μετρητά και μια υπόσχεση για εύκολο χρήμα, χωρίς κόπο, χωρίς ρίσκο. Το βίντεο τελειώνει με ένα link και τη φράση «μπες τώρα πριν είναι αργά».
Αυτή είναι η καθημερινότητα χιλιάδων χρηστών στα social media, όπου οι λεγόμενοι finfluencers (financial influencers) βομβαρδίζουν με βίντεο υποσχόμενοι γρήγορα και εύκολα χρήματα. Πίσω όμως από την εικόνα του γρήγορου πλουτισμού, ειδικοί προειδοποιούν ότι διαμορφώνεται μια νέα, επικίνδυνη πραγματικότητα για τους νεότερους επενδυτές αλλά και μια πραγματικότητα που πλέον δεν περιορίζεται μόνο στα social media, αλλά επεκτείνεται και στην τεχνητή νοημοσύνη.
Καθοδηγούμενη Τεχνητή Νοημοσύνη -Οδηγίες, συμβουλές και προειδοποιήσεις
Ο Παναγιώτης Πετράκης, ομότιμος καθηγητής Οικονομικών στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, θέτει εξαρχής το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης και των ορίων της. «Η τεχνητή νοημοσύνη, σε όλες της τις μορφές, είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο για τη βελτίωση της παραγωγικότητας της εργασίας του ανθρώπου», σημειώνει, αρχικά και τονίζει πως το πρόβλημα ξεκινά όταν το εργαλείο χρησιμοποιείται χωρίς γνώση. «Όταν χρησιμοποιείται από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν το αντικείμενο, ειδικά σε σύνθετα θέματα όπως η υγεία, οι επενδύσεις ή άλλες σοβαρές αποφάσεις, μπορεί να γίνει ένα σαφώς καταστροφικό μέσο διαμόρφωσης γνώμης και απόψεων. Και ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός. Οι απαντήσεις της AI μπορεί να φαίνονται πειστικές, αλλά να περιέχουν σοβαρά λάθη. Μπορεί να υπάρχουν σημεία που είναι πολύ λάθος και αυτά είναι αδύνατο να αξιολογηθούν από κάποιον που δεν διαθέτει την απαραίτητη γνώση. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν υποκαθιστά τη γνώση που απαιτείται για την ορθή κρίση των θεμάτων», αναφέρει ο καθηγητής σχετικά με την ΑΙ και τις επενδυτικές συμβουλές που αναζητά ένας χρήστης χωρίς ιδιαίτερη εμπειρία.
Social media και χρηματοοικονομικές αποφάσεις: Τι να προσέξεις
Στο ίδιο μήκος κύματος, και ο κ. Διονύσης Χιόνης, καθηγητής Οικονομικών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ο οποίος εστιάζει στις ίδιες τις επενδύσεις και στον τρόπο που παρουσιάζονται στα social media.
«Οι επενδύσεις αποτελούν πολύ σοβαρή απόφαση, ιδιαίτερα όταν αφορούν σημαντικό ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος, όπως συμβαίνει συχνά με τους νέους. Η εικόνα της εύκολης επιτυχίας είναι παραπλανητική. Οι επενδύσεις πρέπει να γίνονται σε θεσμοθετημένο περιβάλλον, με εγγυήσεις και με τη συνδρομή έμπειρων διαχειριστών χρηματοοικονομικών», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η εμπειρία δεν μπορεί να αντικατασταθεί από διαδικτυακή δημοφιλία. Με ιδιαίτερη έμφαση προσθέτει: «Δεν πρέπει να συγχέουμε τις δημόσιες σχέσεις και την κοινωνικότητα των social media με τις σοβαρές επενδυτικές αποφάσεις», ενώ χαρακτηρίζει και το ισχύον πλαίσιο ανεπαρκές τονίζοντας ότι «πρόκειται για μια ατέλεια του εποπτικού πλαισίου της χρηματοοικονομικής πίστης στην Ελλάδα. Οι προτροπές για επενδύσεις, όπως στα κρυπτονομίσματα, θα έπρεπε να απαγορευτούν. Θα έπρεπε να υπάρχει ποινή για όσους προτρέπουν ανθρώπους να επενδύσουν, ενδεχομένως μεγάλα ποσά, σε τομείς και σε άτομα που δεν έχουν καμία πιστοποίηση ή τα απαραίτητα προσόντα».
Η παγίδα του εύκολου κέρδους στα social media
Την ίδια στιγμή, στο καθημερινό οικοσύστημα των social media, ο Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας Διαδικτύου Νίκος Βασιλάκος περιγράφει πώς λειτουργεί αυτός ο κόσμος από μέσα.
«Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Δεν είναι όλο το περιεχόμενο απάτη, αλλά σίγουρα δεν είναι όλο και αξιόπιστο. Έννοιες όπως ο πληθωρισμός, η αποταμίευση, ο ανατοκισμός και τα ETFs έχουν γίνει πλέον κατανοητές στο ευρύ κοινό», λέει χαρακτηριστικά.
Όμως η μετάβαση από την ενημέρωση στην επένδυση είναι το κρίσιμο σημείο. «Οι επενδύσεις ενέχουν ρίσκο και απαιτούν ανάλυση. Ένα βίντεο 60 δευτερολέπτων συχνά αποκρύπτει τις λεπτομέρειες και τους κινδύνους. Η ψευδαίσθηση του εύκολου κέρδους είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα. Το “πώς έβγαλα 10.000€ σε μία μέρα” πουλάει, αλλά συνήθως αποτελεί την εξαίρεση ή, ακόμη χειρότερα, ένα καλοστημένο ψέμα».
Ο κ. Βασιλάκος εξηγεί επίσης ότι συχνά πίσω από τις “συμβουλές” υπάρχουν οικονομικά κίνητρα. «Αν η “συμβουλή” καταλήγει στο να ανοίξετε λογαριασμό σε μια συγκεκριμένη πλατφόρμα μέσω link, πρέπει να είστε επιφυλακτικοί ως προς την αντικειμενικότητά του. Φράσεις όπως “Αγόρασε τώρα πριν εκτοξευτεί!” χρησιμοποιούνται για να απενεργοποιήσουν την κριτική σας σκέψη. Ποτέ μην αγοράζετε ένα περιουσιακό στοιχείο απλώς και μόνο επειδή το είδατε σε ένα βίντεο. Τα social media είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο για να ξυπνήσουν το ενδιαφέρον γύρω από τα οικονομικά, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη σοβαρή, εξατομικευμένη μελέτη και στρατηγική».
Προστατέψτε τις επενδύσεις σας: Προειδοποιήσεις για online απάτες
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς προειδοποιεί τους επενδυτές για αυξημένους κινδύνους εξαπάτησης στο διαδίκτυο και παράλληλα σχεδιάζει ένα νέο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο θα μπορεί να εντοπίζει σε online περιεχόμενο λέξεις-κλειδιά που συχνά συνδέονται με παραπλανητικές επενδυτικές υποσχέσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται και στη δραστηριότητα των λεγόμενων finfluencers, καθώς όταν προχωρούν σε προσωποποιημένες προτάσεις για χρηματοπιστωτικά προϊόντα, μπορεί να εμπίπτουν στην παροχή επενδυτικών συμβουλών. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται επίσημη άδεια από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές της ΕΕ ή την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Για τον λόγο αυτό, όσοι θέλουν να επενδύσουν θα πρέπει να εξετάζουν πάρα πολύ σοβαρά και το πρόσωπο που τους καλεί να επενδύσουν αλλά και τις πληροφορίες που λαμβάνουν και φυσικά να συμβουλεύονται μόνο πιστοποιημένους ειδικούς πριν πάρουν επενδυτικές αποφάσεις.