Η ιστορία των Ιπτάμενων Δελφινιών (Flying Dolphins) στις ελληνικές θάλασσες συμπλήρωσε φέτος πέντε δεκαετίες ταχύτητας και καινοτομίας.
Η ιστορία τους δεν είναι απλώς η ιστορία ενός νέου τύπου πλοίου εκείνης της εποχής, αλλά ενός τεχνολογικού επιτεύγματος που άλλαξε τον τρόπο και το χρόνο, με τον οποίο οι Έλληνες ταξίδευαν στα νησιά.
Σχεδόν μισό αιώνα μετά την πρώτη τους εμφάνιση, τα Flying Dolphins συνεχίζουν να γράφουν τη δική τους ιστορία, αφού αν και σε πολύ μικρότερη κλίμακα, συνεχίζουν να είναι ένα ζωντανό σύμβολο της ελληνικής ακτοπλοΐας και φυσικά εξακολουθούν να είναι μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες που γνώρισαν οι θαλάσσιες συγκοινωνίες της Ελλάδας.
Για εκατομμύρια επιβάτες, τα ταξίδια προς και από τα νησιά, κυρίως του Αργοσαρωνικού και των Σποράδων, συνδέθηκαν με τα περίφημα υδροπτέρυγα, τα οποία είχαν τη δυνατότητα να μειώνουν θεαματικά τους χρόνους ταξιδιού, φέρνοντας μια επανάσταση στις θαλάσσιες συγκοινωνίες.
Η άφιξη των πρώτων Flying Dolphins στην Ελλάδα
Η ιστορία των Ιπτάμενων Δελφινιών στην Ελλάδα τοποθετείται στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Ηταν ο Όμιλος Ceres του εφοπλιστή Γεωργίου Λιβανού που αποφάσισε να επενδύσει σε μια πρωτοποριακή για την εποχή τεχνολογία, αποκτώντας τα πρώτα σοβιετικής κατασκευής υδροπτέρυγα τύπου Kometa.
Το ημερολόγιο έγραφε 30 Απριλίου 1976 όταν τα «Δελφίνι Ι» και «Δελφίνι ΙΙ» πραγματοποίησαν τα πρώτα εμπορικά τους δρομολόγια. Μέχρι τότε, η σύνδεση του Πειραιά με τα κοντινά νησιά γινόταν αποκλειστικά με συμβατικά επιβατηγά πλοία, με πολύ μεγαλύτερους χρόνους ταξιδιού.
Ετσι η εικόνα ενός σκάφους που, μόλις ανέπτυσσε ταχύτητα, ανασηκωνόταν πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας εντυπωσίασε τους Ελληνες επιβάτες, οι οποίοι βάφτισαν τα νέα πλοία, Ιπτάμενα Δελφίνια.
Το «Εξπρές» ήταν ο πρόδρομος των υδροπτέρυγων -Στη συνέχεια ήρθαν τα Ιπτάμενα Δελφίνια
Θα πρέπει να διευκρινιστεί πως πρόδρομος των υδροπτέρυγων ήταν το «Εξπρές» (ναυπηγεία Rodriguez της Σικελίας, τύπου PT50) το καλοκαίρι του 1961 έκανε τη γραμμή Πειραιάς-Ύδρα-Σπέτσες και ουσιαστικά σηματοδότησε την είσοδο της ελληνικής ακτοπλοΐας στην εποχή των «ιπτάμενων πλοίων», όμως δεν έχει καμία σχέση με τα υδροπτέρυγα της εταιρείας CERES (Σοβιετικά τύπου ΚΟΜΕΤΑ Μ), τα οποία και ονομάστηκαν Ιπτάμενα Δελφίνια.
Για την ιστορία το «Εξπρές» το έφερε στην Ελλάδα εταιρεία συμφερόντων του Σταύρου Νιάρχου και το επόμενο έτος πωλήθηκε στον Γιάννη Λάτση.
Τα πρώτα δρομολόγια και η μεγάλη επιτυχία
Τα πρώτα Flying Dolphins εξυπηρέτησαν τις γραμμές του Αργοσαρωνικού, συνδέοντας τον Πειραιά με την Αίγινα, το Αγκίστρι, τον Πόρο, ενώ σύντομα το δίκτυο επεκτάθηκε και προς την Ύδρα, τις Σπέτσες και το Πόρτο Χέλι.
Η διαφορά στους χρόνους ταξιδιού ήταν εντυπωσιακή, καθώς διαδρομές που μέχρι τότε απαιτούσαν αρκετές ώρες, πλέον πραγματοποιούνταν γρήγορα και με ασφάλεια. Η επιτυχία ήταν άμεση, αφού μόνο κατά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας τους, τα δύο πρώτα Flying Dolphin μετέφεραν περίπου 80.000 επιβάτες, επιβεβαιώνοντας ότι το νέο μέσο μεταφοράς ανταποκρινόταν στις ανάγκες της εποχής.
Η μεγάλη ζήτηση οδήγησε την Ceres να προχωρήσει σε νέες παραγγελίες σκαφών. Μέσα σε λίγα χρόνια ο στόλος αυξήθηκε σημαντικά με τα Flying Dolphins να ξεπερνούν τα θαλάσσια σύνορα του Αργοσαρωνικού και να φτάνουν στις Βόρειες Σποράδες, το Βορειοανατολικό Αιγαίο και αρκετές ακόμη νησιωτικές γραμμές.
Ο μεγαλύτερος στόλος υδροπτέρυγων στην Ελλάδα
Την δεκαετία του 1980 ο στόλος της Ceres συνέχισε να μεγαλώνει με την προσθήκη περισσότερων Kometa, αλλά και των μεγαλύτερων υδροπτέρυγων τύπου Kolkhida, τα οποία μπορούσαν να εξυπηρετήσουν περισσότερους επιβάτες, ενώ είχαν και καλύτερες επιδόσεις.
Συνολικά, περισσότερα από 50 Ιπτάμενα Δελφίνια έπλεαν στις ελληνικές θάλασσες, καθιστώντας την Ελλάδα μία από τις χώρες με τον μεγαλύτερο στόλο Flying Dolphins στην Ευρώπη.
Από την κυριαρχία στην πτώση και η προσαρμογή σε νέα δεδομένα
Κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, τα Flying Dolphins κυριάρχησαν στις ταχύπλοες επιβατικές μεταφορές. Ωστόσο, η εμφάνιση των σύγχρονων ταχύπλοων καταμαράν και των μεγάλων συμβατικών ταχύπλοων άλλαξε σταδιακά τα δεδομένα. Τα νέα πλοία μπορούσαν να μεταφέρουν πολύ περισσότερους επιβάτες και οχήματα, ενώ παρουσίαζαν μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία.
Παράλληλα, η ηλικία των περισσότερων υδροπτέρυγων, το αυξημένο κόστος συντήρησης και οι νέες απαιτήσεις της αγοράς οδήγησαν στη σταδιακή απόσυρση μεγάλου μέρους του στόλου.
Την ίδια περίοδο άλλαξε και η εταιρική δομή της Ceres.
Το 1999 δημιουργήθηκε η Minoan Flying Dolphins, η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε Hellas Flying Dolphins και στη συνέχεια ενσωματώθηκε στη Hellenic Seaways, διατηρώντας για αρκετά χρόνια μέρος του ιστορικού στόλου σε υπηρεσία.
Τα Flying Dolphins σήμερα
Παρότι η εποχή της απόλυτης κυριαρχίας τους έχει περάσει, τα Ιπτάμενα Δελφίνια εξακολουθούν να ταξιδεύουν στις ελληνικές θάλασσες και μάλιστα με μεγάλη πληρότητα ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες. Αν και σήμερα ο αριθμός των ενεργών Flying Dolphins είναι πολύ μικρότερος σε σχέση με το παρελθόν, εξακολουθούν να προσφέρουν γρήγορες και αξιόπιστες μετακινήσεις σε δρομολόγια όπου η ταχύτητα παραμένει καθοριστικός παράγοντας.
Η Aegean Flying Dolphins, με έδρα τον Πειραιά, δραστηριοποιείται από το 2006 και αποτελεί σήμερα τη μοναδική ελληνική εταιρεία που διατηρεί ενεργό στόλο Ιπτάμενων Δελφινιών.
Ο στόλος της αποτελείται από τα FD Athina, FD Erato και FD Venus I, τα οποία εξυπηρετούν καθημερινά τις γραμμές του Αργοσαρωνικού, συνδέοντας τον Πειραιά με την Αίγινα, το Αγκίστρι, τον Πόρο, ενώ κατά περιόδους εκτελούν δρομολόγια προς την Ύδρα, τις Σπέτσες και το Πόρτο Χέλι. Παράλληλα, η εταιρεία δραστηριοποιείται και στις Βόρειες Σποράδες, συνδέοντας τον Βόλο με τη Σκιάθο, τη Σκόπελο και την Αλόννησο κατά τη θερινή περίοδο.
Τεχνικά χαρακτηριστικά
Τα περισσότερα από τα Flying Dolphins που ταξιδεύουν σήμερα έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά:
Πώς λειτουργούν τα Ιπτάμενα Δελφίνια
Για όσους έχουν ταξιδέψει με τα Ιπτάμενα Δελφίνια, ο χαρακτηριστικός ήχος των κινητήρων, η στιγμή που το σκάφος «σήκωνε» το κύτος του πάνω στα υδροπτέρυγα και η αίσθηση ότι πετούσε πάνω από τη θάλασσα παραμένουν αναμνήσεις άρρηκτα συνδεδεμένες με τις διακοπές και τα ελληνικά καλοκαίρια.
Τα Flying Dolphins ανήκουν στην κατηγορία των υδροπτέρυγων (hydrofoils). Κάτω από την άτρακτό τους διαθέτουν ειδικά μεταλλικά πτερύγια, τα οποία λειτουργούν με τρόπο αντίστοιχο των φτερών ενός αεροσκάφους.
Όταν το πλοίο αποκτήσει αρκετή ταχύτητα, τα πτερύγια δημιουργούν άντωση και ανασηκώνουν το κύριο σώμα του σκάφους πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Έτσι μειώνεται σημαντικά η αντίσταση του νερού, επιτρέποντας την ανάπτυξη υψηλών ταχυτήτων.
Πώς είναι το κύτος ενός Ιπτάμενου Δελφινιού
Το μεγάλο μυστικό των Flying Dolphins βρίσκεται στα υδροπτέρυγα, δηλαδή στα ειδικά μεταλλικά πτερύγια που βρίσκονται κάτω από το κύτος.
Όταν το σκάφος ξεκινά, πλέει όπως κάθε συμβατικό πλοίο. Μόλις όμως αναπτύξει ταχύτητα περίπου 18–20 κόμβων, τα υδροπτέρυγα δημιουργούν άντωση, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος του σκάφους να ανασηκώνεται πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Τα περισσότερα ελληνικά Flying Dolphins ταξίδευαν με ταχύτητα περίπου 32 έως 38 κόμβων (60-70 χλμ./ώρα), ιδιαίτερα υψηλή για τα δεδομένα της εποχής.
Η σχεδόν «αιωρούμενη» πλεύση προσέφερε γρήγορο και σχετικά ομαλό ταξίδι όταν οι καιρικές συνθήκες ήταν ευνοϊκές. Ωστόσο, τα υδροπτέρυγα επηρεάζονται περισσότερο από τον έντονο κυματισμό, ενώ απαιτούν αυξημένη τεχνική συντήρηση και εξειδικευμένη υποστήριξη.
Βίντεο με Ιπτάμενα Δελφίνια στο Αγκίστρι
Ιπτάμενα δελφίνια ίσον Ελλάδα
Ο τρόπος με τον οποίο συνδέθηκαν τα ιπτάμενα δελφίνια με το ελληνικό καλοκαίρι άμεσα και άρρηκτα επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι όταν τον περασμένο χειμώνα η Υδρα έγινε πλατό του Χόλιγουντ με τον Μπραντ Πιτ να φθάνει στο νησί και να κάνει γυρίσματα, επιστρατεύτηκε ένα παλιό κίτρινο-μπλε δελφίνι για να δώσει τον τόνο της εποχής αλλά και μια εικόνα της ταυτότητας του τόπου. Οι εικόνες με τον Μπραντ Πιτ να κατεβαίνει από το δελφίνι έκαναν τον γύρο των ελληνικών ΜΜΕ και θα προβληθούν στις αίθουσες παγκοσμίως όταν η ταινία βγει στους κινηματογράφους.
