Η πρέσβης του Ισραήλ, Πνινάτ Γιανάι, απένειμε την ύψιστη τιμητική διάκριση «Δίκαιοι των Εθνών» σε δύο Έλληνες πολίτες για τη διάσωση μιας εβραϊκής οικογένειας κατά τη διάρκεια της εισβολής των Ναζί στην Ελλάδα.
Πρόκειται για τους Ηλία και Μαρία Μαχαίρα, που, χάρη στο θάρρος και την ανθρωπιά τους, διέσωσαν την εβραϊκή οικογένεια Βενιζέλου από την Καρδίτσα.
Το βραβείο «Δίκαιοι των Εθνών» απονέμεται σε μη Εβραίους που στάθηκαν στο πλευρό των Εβραίων κατά την περίοδο του Ολοκαυτώματος.
Η ομιλία της Ισραηλινής πρέσβεως
«Σε μια καθοριστική καμπή της Ιστορίας, το μέλλον ενός ανθρώπου, μιας οικογένειας και, μερικές φορές, πολλών γενεών, εξαρτάται από μία και μόνο απλή απόφαση.
Την απόφαση να ανοίξεις μια πόρτα, να απλώσεις το χέρι σου, να μην αποστρέψεις το βλέμμα.
Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να τιμήσουμε δύο ανθρώπους που πήραν μια τέτοια απόφαση: το σπουδαίο ζευγάρι, τον Ηλία και τη Μαρία Μαχαίρα.
Ένα νεαρό ελληνικό ζευγάρι, που μόλις είχε παντρευτεί και βρισκόταν στην αρχή της κοινής του ζωής.
Όπως κάθε νέο ζευγάρι, ονειρεύονταν ένα σπίτι, μια οικογένεια και ένα μέλλον.
Όμως, η Ιστορία τούς έφερε αντιμέτωπους με μια κατάσταση που κανείς δεν θα ευχόταν ποτέ να ζήσει.
Η Ιστορία τούς έθεσε σε δοκιμασία και εκείνοι επέλεξαν να κάνουν αυτό που ήταν σωστό.
Σήμερα, ως πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα, έχω τη μεγάλη τιμή να συμμετέχω στην απονομή προς αυτούς μιας από τις υψηλότερες τιμητικές διακρίσεις του Κράτους του Ισραήλ και του εβραϊκού λαού: του τίτλου «Δίκαιοι των Εθνών», που απονέμεται από το Γιαντ Βασέμ.
Μια τιμητική διάκριση που απονέμεται σε μη Εβραίους, οι οποίοι διακινδύνευσαν τη ζωή τους για να σώσουν Εβραίους κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος.
Το 1943, όταν οι Ναζί εισέβαλαν στην Καρδίτσα, η οικογένεια Βενιζέλου -ο Σολομών, η Εσθήρ και τα τρία παιδιά τους- αναγκάστηκε να τραπεί σε φυγή για να σωθεί.
Ας φανταστούμε αυτή την οικογένεια.
Μια μητέρα και ένας πατέρας, τρία παιδιά, ένα σπίτι που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν και ο τρομερός φόβος ότι ίσως να μην καταφέρουν να προστατεύσουν τα παιδιά τους.
Ύστερα από ένα μακρύ και επικίνδυνο ταξίδι, βρήκαν καταφύγιο σε ένα μικρό ορεινό χωριό, το Μαστοριάνη, το οποίο σήμερα είναι γνωστό ως Αμάραντος.
Εκεί, ο Ηλίας και η Μαρία Μαχαίρα άνοιξαν το σπίτι τους.
Και, όπως ανέφερα, ήταν νιόπαντροι και ζούσαν μαζί με τους γονείς του Ηλία.
Και σε εκείνο το σπίτι, όπου ξεκινούσαν τη δική τους κοινή ζωή, βρήκαν χώρο και για μια ακόμη οικογένεια.
Επτά άνθρωποι, με μία και μοναδική ελπίδα: να παραμείνουν ζωντανοί.
Για επτά μήνες προσέφεραν στην οικογένεια Βενιζέλου ένα ασφαλές καταφύγιο.
Γνώριζαν τον κίνδυνο.
Δεν ζήτησαν χρήματα.
Απλώς επέλεξαν να βοηθήσουν.
Όμως, ο Ηλίας έκανε ακόμη περισσότερα.
Έφερνε εμπορεύματα από την Καρδίτσα, ώστε ο Σολομών να μπορεί να τα πουλά και να εξασφαλίζει εισόδημα για την οικογένειά του.
Σε μια εποχή που οι Ναζί προσπαθούσαν να αφαιρέσουν από τους Εβραίους τη ζωή και την αξιοπρέπειά τους, ο Ηλίας βοήθησε έναν Εβραίο πατέρα να διατηρήσει την εργασία του και την υπερηφάνειά του.
Δεν είδε απλώς έναν άνθρωπο που είχε ανάγκη από βοήθεια.
Είδε έναν συνάνθρωπο που ήθελε να θρέψει την οικογένειά του και να διατηρήσει τον αυτοσεβασμό του.
Σε εκείνο το μικρό χωριό, 82 Εβραίοι βρήκαν ασφάλεια.
Οι κάτοικοι του χωριού γνώριζαν ότι κρύβονταν εκεί και, παρ' όλα αυτά, κανείς δεν τους κατέδωσε στους Γερμανούς.
Ένα ολόκληρο χωριό επέλεξε να κάνει το σωστό.
Κυρίες και κύριοι,
Έξι εκατομμύρια Εβραίοι δολοφονήθηκαν κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος, ανάμεσά τους και περίπου 67.000 Έλληνες Εβραίοι.
Ο εβραϊκός λαός είναι ένας αρχαίος λαός.
Είμαστε λίγοι αριθμητικά, αλλά η Ιστορία μας και η θέση μας στον κόσμο είναι μεγάλες.
Εδώ και χιλιάδες χρόνια συνεχίζουμε να οικοδομούμε, να δημιουργούμε και να προσφέρουμε στον κόσμο.
Όταν όμως ένας λαός χάνει έξι εκατομμύρια από τους ανθρώπους του, χάνει κάτι πολύ περισσότερο από εκείνους που δολοφονήθηκαν.
Χάνει τα όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, τα τραγούδια που δεν γράφτηκαν ποτέ, τις ανακαλύψεις που δεν έγιναν ποτέ.
Όλα εκείνα τα κλαδιά που κόπηκαν από το δέντρο της εβραϊκής ζωής.
Γι' αυτό και κάθε ζωή που σώζεται αποτελεί έναν ολόκληρο κόσμο.
Κάθε κλαδί που επιβιώνει είναι μια νίκη απέναντι σε εκείνους που προσπάθησαν να καταστρέψουν ολόκληρο το δέντρο.
Και σήμερα, ανάμεσά μας, βρίσκεται ένας άνθρωπος που αποτελεί ζωντανή απόδειξη αυτής της αλήθειας.
Ο Βίκτωρ Βενιζέλου.
Αγαπητέ Βίκτωρ,
Πριν από περισσότερα από ογδόντα χρόνια, ήσουν ένα Εβραιόπουλο που έτρεχε μαζί με την οικογένειά του για να ξεφύγει από τους Ναζί.
Ένα παιδί που δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί κάποιοι ήθελαν να το σκοτώσουν απλώς και μόνο επειδή ήταν Εβραίος.
Ένα παιδί που χρειαζόταν κάποιον να του ανοίξει μια πόρτα.
Και ο Ηλίας και η Μαρία Μαχαίρα άνοιξαν αυτή την πόρτα για σένα.
Και σήμερα βρίσκεσαι εδώ, μαζί μας.
Στη συνέχεια, ανέλαβες το αξίωμα του προέδρου της Ισραηλιτικής Κοινότητας Καρδίτσας.
Και το 2017 συνέβαλες στη δημιουργία ενός μνημείου στον Αμάραντο, για να ευχαριστήσεις τους ανθρώπους που έσωσαν 82 Εβραίους.
Θα μπορούσες να είχες αφήσει πίσω σου αυτές τις οδυνηρές αναμνήσεις.
Όμως επέλεξες να θυμάσαι.
Επέλεξες να πεις ευχαριστώ.
Επέλεξες να διασφαλίσεις ότι οι επόμενες γενιές θα γνωρίζουν την ιστορία τους.
Αγαπητέ Βίκτωρ,
Είσαι ένα από τα κλαδιά του εβραϊκού λαού που οι Ναζί προσπάθησαν να κόψουν.
Όμως, χάρη στο θάρρος σπουδαίων ανθρώπων, η παρακαταθήκη σου συνεχίζει να ζει.
Και σήμερα, όταν σε κοιτάζω, βλέπω κάτι πολύ περισσότερο από ένα παιδί που σώθηκε.
Βλέπω τον θρίαμβο της ζωής.
Βλέπω έναν άνθρωπο στον οποίο δεν προσφέρθηκε μόνο το δώρο της ζωής, αλλά ο οποίος αφιέρωσε και τόσα πολλά χρόνια από τη δική του ζωή, για να κρατήσει ζωντανές την εβραϊκή του κοινότητα, την ιστορία της και τη μνήμη της.
Και τίποτε από όλα αυτά δεν θα είχε συμβεί χωρίς τον Ηλία και τη Μαρία Μαχαίρα.
Και σήμερα έχουμε την τιμή να βρίσκονται μαζί μας τα υπέροχα μέλη της οικογένειάς τους.
Αγαπητή οικογένεια Μαχαίρα,
Θέλω να σας μιλήσω μέσα από τα βάθη της καρδιάς μου.
Φέρτε στον νου σας τον Ηλία και τη Μαρία όπως ήταν τότε.
Ένα νεαρό ζευγάρι, που μόλις ξεκινούσε την κοινή του ζωή.
Θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν ότι μια μέρα ο εβραϊκός λαός, που διωκόταν και καταδιωκόταν, θα αποκτούσε το δικό του κράτος;
Ένα ισχυρό και υπερήφανο Κράτος του Ισραήλ.
Μια χώρα που έχει εξελιχθεί σε μία από τις κορυφαίες δυνάμεις στον κόσμο στους τομείς της ασφάλειας και της υψηλής τεχνολογίας.
Θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν ότι μια μέρα αυτή η χώρα θα έστελνε τον Πρέσβη της στην Ελλάδα, για να σταθεί εδώ, σε ελληνικό έδαφος, και να διηγηθεί την ιστορία τους;
Για να τιμήσει το θάρρος τους.
Για να τους ευχαριστήσει, εκ μέρους του Κράτους του Ισραήλ και του εβραϊκού λαού.
Δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν αυτή τη στιγμή.
Δεν ζήτησαν να γίνουν μέρος της Ιστορίας.
Απλώς αρνήθηκαν να γυρίσουν την πλάτη τους σε ανθρώπους που είχαν ανάγκη τη βοήθειά τους.
Και χάρη στο θάρρος τους, τα ονόματά τους θα μείνουν για πάντα στη μνήμη μας, συνοδευόμενα από τιμή και ευγνωμοσύνη.
Επίτιμοι προσκεκλημένοι,
Ο δεσμός μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ δεν είναι μόνο ένας δεσμός ανάμεσα σε δύο κράτη.
Είναι επίσης ένας δεσμός ανάμεσα στους ανθρώπους.
Ένας δεσμός που οικοδομήθηκε πάνω στην κοινή ιστορία, στις κοινές αξίες και σε πράξεις ανθρωπιάς που δεν πρέπει ποτέ να ξεχαστούν.
Ο εβραϊκός λαός είναι ένας αρχαίος λαός και η μνήμη του είναι μακρά.
Δεν ξεχνάμε ποτέ εκείνους που στάθηκαν στο πλευρό μας όταν ο κόσμος σιωπούσε.
Θυμόμαστε το θάρρος των Ελλήνων που έσωσαν Εβραίους, τις ιστορίες ανθρώπων που επέλεξαν την ανθρωπιά την ώρα που ο κόσμος γύρω τους κατέρρεε.
Μια αρχαία εβραϊκή διδασκαλία λέει:
"Κολ α-μεκαγιέμ νέφες άχατ, κεϊλού κιέμ ολάμ ου-μελοό".
Όποιος σώζει μία ζωή, είναι σαν να σώζει έναν ολόκληρο κόσμο.
Σήμερα, βλέπουμε με τα ίδια μας τα μάτια το νόημα αυτών των λόγων.
Και γι' αυτό έχω τη μεγάλη τιμή να πω στην οικογένεια Μαχαίρα, εκ μέρους της χώρας μου και του λαού μου:
Θυμόμαστε.
Είμαστε ευγνώμονες.
Και δεν θα ξεχάσουμε ποτέ.
Είθε η μνήμη του Ηλία και της Μαρίας Μαχαίρα να είναι πάντοτε ευλογημένη.
Σας ευχαριστώ».