Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης τελέστηκε η εξόδιος ακολουθία της σπουδαίας βυζαντινολόγου Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ.
Στην εξόδιο ακολουθία παρέστησαν, εκτός από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, η Λίνα Μενδώνη, ο Τάκης Θεοδωρικάκος, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο Νίκος Χαρδαλιάς, ο Δημήτρης Μάντζος από το ΠΑΣΟΚ, η Άντζελα Γκερέκου, η Φάνη Πάλλη-Πετραλιά, η Άννα Παναγιωταρέα, ο Ευάγγελος Αποστολάκης, η Θεοδώρα Τζάκρη και άλλοι.
Το «παρών» έδωσαν επίσης η Μαριάννα Λάτση, ο Αθανάσιος Μαρτίνος, ο Γιώργος Νταλάρας με τη σύζυγό του, η Μιμή Ντενίση κ.ά.
Τασούλας σε επικήδειο: Νίκησε τον χρόνο με όλους τους τρόπους και σε όλα τα αλώνια
«Η Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ ήταν ένα υπόδειγμα αυθεντικότητας, πνευματικού θάρρους και ελευθερίας της σκέψης» τόνισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας στον επικήδειο λόγο του, κατά την εξόδιο ακολουθία της αείμνηστης βυζαντινολόγου. «Νίκησε τον χρόνο με όλους τους τρόπους και σε όλα τα αλώνια. Με το έργο της, αλλά και με τη μακρά ζωή της. Και με το νεανικό πείσμα της, κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία», σημείωσε και προσέθεσε: «Το έργο της, αλλά και το υπόδειγμα σκέψης και ζωής που την αξίωσε να επιτύχει αυτό το έργο, μπορεί να είναι πρότυπο και οδηγός για κάθε νέα και για κάθε νέο που θέλει να σπάσει στεγανά και να κατακτήσει κορυφές».
Αναλυτικά, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας ανέφερε:
Η Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ πέρασε στην αιωνιότητα των διαχρονικών και οικουμενικών Ελληνίδων και Ελλήνων χάρη σε ένα έργο ζωής. Ήταν ένα κορίτσι από τον Βύρωνα, μια αγωνίστρια της Εθνικής Αντιστάσεως που έθεσε τον εαυτό της υπεράνω μέτρων και συρμών. Ήταν μια Ιστορικός που ήθελε να αναμετρηθεί με την Ιστορία.
Γιατί, όπως έλεγε, είχε διαγράψει από το λεξιλόγιό της τη λέξη «αδύνατον». Δεν ήταν όμως αιθεροβάμων. Δεν εφησύχαζε μέσα σε ζωτικά ψεύδη και αυταπάτες. Όπως έλεγε, «ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία». Και μόνο δειλή δεν υπήρξε. Πάντοτε θαρραλέα, είχε ως οδηγό της το «γνώθι σαυτόν». Υπέβαλλε όλες τις αλήθειες, τις δικές της, αλλά και τις αλήθειες των άλλων, στη δοκιμασία του ορθολογισμού. Τις έθετε μία προς μία κάτω από το σκληρό φως της έρευνας, της εργασίας και του λόγου.
Κι έτσι, όχι μόνο δεν εφησύχασε σε στερεότυπα, όχι μόνο δεν αναπαύτηκε περιστοιχισμένη από προκατασκευασμένα σχήματα, αλλά προχώρησε και κατέκτησε νέα εδάφη. Έτσι αναμετρήθηκε με τα μεγάλα. Και έτσι έκανε τα αδύνατα δυνατά. Με σχέδιο, με σκληρή δουλειά, με λόγο υπερήφανο, κοφτερό και ζυγισμένο.
Έκανε τα αδύνατα δυνατά πάνω απ' όλα στο πεδίο της Ιστορίας. Η Αρβελέρ, που σπούδασε Αρχαιολογία στην Αθήνα προτού αφοσιωθεί στην Ιστορία στο Παρίσι ανέσκαψε και έφερε στο φως αλήθειες και όψεις του ελληνισμού και του ευρωπαϊκού πνεύματος. Αλήθειες που η Ευρώπη και η Ελλάδα είχαν από αιώνες αγνοήσει και ξεχάσει.
Η Αρβελέρ έγινε μια από τις πιο αναγνωρισμένες προσωπικότητες στις Κλασικές Σπουδές διεθνώς, γιατί απέδειξε ότι το Βυζάντιο βρίσκεται στην καρδιά της Δύσης. Με αδιάπτωτο πάθος έδειξε πώς και γιατί η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, έχοντας στο κέντρο της την ελληνική γλώσσα, συνδύασε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, τη ρωμαϊκή θεσμική συγκρότηση, το χριστιανικό ηθικό πρότυπο και την πίστη της Ανατολικής Εκκλησίας.
Έδειξε στους Ευρωπαίους την ιστορική ενότητα της Ευρώπης από την αρχαία Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη ως το σήμερα. Έδειξε στους Έλληνες την ενότητα και τη συνέχεια του ελληνισμού. Απέδειξε έτσι εξ επαγωγής την ενότητα Ελλάδας και Ευρώπης.
Εμάς, τους σύγχρονους Έλληνες, μας κάλεσε να κατανοήσουμε ότι είμαστε η ζωντανή έκφραση αυτής της συνέχειας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο είναι Ελληνική Αυτοκρατορία. Είναι η γέφυρα μεταξύ της αρχαιότητας και της Νεοελληνικής Ιστορίας. Μας έμαθε ότι το Βυζάντιο μας πρόσφερε δύο πράγματα: τη σύγχρονη μορφή της ελληνικής γλώσσας, καθώς και την Ορθοδοξία. Και μας εξήγησε η σπουδαία αυτή Ελληνίδα Δασκάλα ότι αυτά τα δύο συναποτελούν τη βάση της νεοελληνικής ταυτότητας.
Η Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ ήταν ένα υπόδειγμα αυθεντικότητας, πνευματικού θάρρους και ελευθερίας της σκέψης. Νίκησε τον χρόνο με όλους τους τρόπους και σε όλα τα αλώνια. Με το έργο της, αλλά και με τη μακρά ζωή της. Και με το νεανικό πείσμα της κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία.
Το έργο της, αλλά και το υπόδειγμα σκέψης και ζωής που την αξίωσε να επιτύχει αυτό το έργο, μπορεί να είναι πρότυπο και οδηγός για κάθε νέα και για κάθε νέο που θέλει να σπάσει στεγανά και να κατακτήσει κορυφές.
Αυτοκράτορες και φιλόσοφοι, Άγιοι και ποιητές, υποδέχονται τώρα την Ελένη Αρβελέρ στην αιώνια ζωή. Όταν φεύγει ένας άνθρωπος που θαυμάσαμε ή που αγαπήσαμε, σκεφτόμαστε όλα αυτά που δεν πρόλαβαν να γίνουν, που δεν πρόλαβαν να λεχθούν. Τον πόνο μας σήμερα απαλύνει το ότι είναι, τελικά, αμέτρητα όσα η Ελένη Αρβελέρ μάς πρόσφερε και μας είπε. Και ότι η αναγνώριση, η εκτίμηση και η αγάπη που της προσφέραμε δεν ήταν ποτέ λίγη.
Τώρα, ως ύστατη τιμή στη μνήμη της, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε αυτό που ήθελε να μας πει. Να αναγνωρίσουμε το αγαθό της ενότητας και της συνεννόησης ως τον ιστορικά αποδεδειγμένο μοναδικό δρόμο για την αποτροπή δεινών. Να κοιτάξουμε πιο μπροστά και πιο ψηλά, με σεμνότητα και σοβαρότητα, με συλλογικό «γνώθι σαυτόν», αλλά και με θάρρος και αυτοπεποίθηση. Κι έτσι, με αυτόν τον τρόπο, να διαγράψουμε κι εμείς από το εθνικό μας λεξιλόγιο τη λέξη «αδύνατον».
Αιωνία της η μνήμη.
Μητσοτάκης για Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ: Αποχαιρετούμε μια γυναίκα που πέτυχε να γίνει αυτό που αρχικά ήθελε
Κατά τον επικήδειό του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε: «Σκέφτομαι ότι η γυναίκα που αποχαιρετούμε τώρα, πέτυχε να γίνει αυτό που αρχικά ήθελε, μια γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και στις πρωτεύουσες του κόσμου.
Ένας επιστημονικός κρίκος, άλλη μια γέφυρα που αποκατέστησε την ιστορική συνέχεια του έθνους μας μέσω της ανάδειξης του Βυζαντίου ως αναπόσπαστου στοιχείου της ελληνικής ταυτότητας».
Σε άλλο σημείο είπε: «Η προσφορά της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, γιατί η παρουσία της αποτελεί ένα σύνολο που διατρέχουν σε κάθε στιγμή του τρία σημεία: η αγάπη για την ιστορία και την πατρίδα, η έγνοια για τον συνάνθρωπο και η τολμηρή άποψη και η γενναιότητα να διατυπώνεται ανεξάρτητα από τις εφήμερες ενστάσεις».
Ο πρωθυπουργός, κλείνοντας τον επικήδειο, αναφέρθηκε σε ένα μάθημα από την αείμνηστη βυζαντινολόγο. «Με ένα τέτοιο μάθημα θα ήθελα να πω "αντίο". Ήταν σκέψεις γραμμένες στο χέρι από την ίδια, στο πολυτονικό. Ήταν ένα χειρόγραφο που μου έδωσε το 2015, όταν με ενθάρρυνε να αναλάβω την ηγεσία της ΝΔ. Από τότε το κρατώ σαν ένα πολύτιμο κειμήλιο», είπε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας:
«Θα σας διαβάσω ένα απόσπασμα από αυτό που μου είχε γράψει: "Όταν πτωχεύουν οι πλούσιοι δεν θα πλουτίσουν οι φτωχοί, μα όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι είναι οι ικανοί. Κι όταν μόνο οι ανάξιοι μιλούν για αξίες, τότε η απαξίωση θα είναι γενική". Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη Ελένη».
Δείτε φωτογραφίες και βίντεο:
Φωτογραφίες: Eurokinissi (Σωτήρης Δημητρόπουλος)
Η σορός της ακαδημαϊκού έφτασε νωρίς το πρωί της Παρασκευής στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών. Πολίτες με ένα λουλούδι στα χέρια πέρασαν το κατώφλι του και αποχαιρέτησαν την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία απεβίωσε στα 99 της χρόνια.
Λίγο πριν τις 12:00, το φέρετρο, καλυμμένο με την ελληνική και τη γαλλική σημαία, μεταφέρθηκε στη Μητρόπολη, όπου τελέστηκε η εξόδιος ακολουθία.
Η κηδεία τελέστηκε δημοσία δαπάνη, έπειτα από κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου και Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφίας Ζαχαράκη, ως ελάχιστος φόρος τιμής στην προσωπικότητα και στο έργο της.