Ήταν καλοκαίρι του 2006 σε ένα παραθαλάσσιο σπίτι στη Βουρβουρού Χαλκιδικής όταν για πρώτη φορά στην Ελλάδα έγινε συζήτηση για τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ, του Βούλγαρου αυτοκράτορα που θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς στη γειτονική χώρα.
Στην κουβέντα εκείνης της αυγουστιάτικης ημέρας συμμετείχαν ο ομότιμος καθηγητής αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ Νικόλαος Μουτσόπουλος, ο τότε βουλευτής της ΝΔ Β’ Θεσσαλονίκης (και σημερινός Γενικός Γραμματέας Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης) Δημήτρης Γαλαμάτης και ο τότε πρόεδρος της Διοικούσας της ΝΔ Θεσσαλονίκης (και στενός πολιτικός φίλος του Κώστα Καραμανλή) Βάκης Φραντζής. Τη βάση για την καλοκαιρινή σύναξη των «3» είχε δώσει η καλή συνεργασία που είχαν ξεκινήσει οι κ.κ. Γαλαμάτης και Μουτσόπουλος για τη δημιουργία της «Πολιτιστικής Εγνατίας» και οι εργασίες του δεύτερου στο Κάστρο της Ρεντίνας, από όπου κατάγονταν ο τότε «γαλάζιος» βουλευτής.
Οι φωτογραφίες από τη παρουσίαση σήμερα:
Ο τάφος του τσάρου Σαμουήλ
Ο ουσιαστικός όμως λόγος για τη συνάντηση ήταν το μυστικό που έκρυβε ο διαπρεπής και γνωστός πανεπιστημιακός.
Ότι, δηλαδή, κατά τις ανασκαφές που έκανε στον Άγιο Αχίλλειο της Φλώρινας είχε ανακαλύψει τον τάφο του τσάρου Σαμουήλ, ενός πολύ σημαντικού αυτοκράτορα, που για τους Βούλγαρους αποτελούσε κάτι σαν τον Μέγα Αλέξανδρο για την Ελλάδα. Μάλιστα στη συζήτηση εκείνης της ημέρας ο κ. Μουτσόπουλος είχε πει -μεταξύ αστείου και σοβαρού- ότι ο Βούλγαρος αυτοκράτορας ήταν και λίγο κοντούλης, χωρίς πάντως να αποκαλύψει πού είχε φυλαγμένα τα λείψανα του Σαμουήλ. Όπως ήταν προφανές η σημαντική αυτή αποκάλυψη δεν έμεινε ως ένα απλό μυστικό των τριών, αλλά γνωστοποιήθηκε στην ελληνική κυβέρνηση διά μέσου του τότε υφυπουργού Εξωτερικών Ευριπίδη Στυλιανίδη και στη συνέχεια στην τότε υπουργό Ντόρα Μπακογιάννη.
Η συμφωνία για «αμοιβαία κατάθεση» κειμηλίων
Αυτή είναι η άκρη του νήματος μιας ιστορίας που ύστερα από 20 χρόνια κατέληξε στην ιστορική συμφωνία της περασμένης Τρίτης που υπέγραψαν στην Αθήνα υπουργοί Πολιτισμού της Ελλάδας και της Βουλγαρίας, Λίνα Μενδώνη και Evtim Miloshev, για την «αμοιβαία κατάθεση» -όπως τονίζεται χαρακτηριστικά στην κοινή ανακοίνωση- κειμηλίων ιστορικής αξίας για τις δύο χώρες. Πρόκειται για μια ιστορικής σημασίας συμφωνία, για την οποία εργάστηκαν στην πορεία όλων αυτών των χρόνων πολλοί, με πιο σημαντική τη συμβολή που είχαν τα τελευταία χρόνια η Λίνα Μενδώνη, αλλά και ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. Μια συμφωνία που επικυρώθηκε πριν από λίγο, σε μια σεμνή τελετή που θα πραγματοποιήθηκε στο Βυζαντινό Μουσείο Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης και στην οποία παραβρέθηκαν οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών, Κυριάκος Μητσοτάκης και Rumen Radev.
Ευαγγέλιο 1.000 ετών!
Στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια προερχόμενα από τη Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης (μεταξύ των οποίων και ένα Ευαγγέλιο 1.000 ετών), τη Μονή του Τιμίου Προδρόμου και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτας, που είναι κυρίως εκκλησιαστικά σκεύη, λειψανοθήκες και καλύμματα Ευαγγελίων. Τα κειμήλια είχαν μεταφερθεί στη Σοφία το 1917 κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και από τότε εκτίθενταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Από την πλευρά της η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ανευρέθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου το 1965 από τον καθηγητή (και πρωταγωνιστή της ιστορίας μας) Νικόλαο Μουτσόπουλο και που έχουν τακτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Σαμουήλ της Βουλγαρίας, ο οποίος κυβέρνησε στη γειτονική χώρα από το 997 έως το 1014 μ.Χ., μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους εντός της Βασιλικής. Τα λείψανα φυλάσσονται τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Ιστορική συμφωνία
«Πρόκειται για μια ιστορικής σημασίας συμφωνία για την οποία το υπουργείο Πολιτισμού εργάστηκε συστηματικά», αναφέρεται στην ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης, ενώ ο Βούλγαρος πρωθυπουργός, στην έναρξη της τελευταίας συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, ανέφερε ότι «καταλήξαμε σε μια ιστορική συμφωνία». Πρόσθεσε επίσης ότι η εξέλιξη αυτή είναι αποτέλεσμα εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ της Βουλγαρίας και της Ελλάδας, ενώ κάλεσε το Σάββατο όλους τους Βούλγαρους μπροστά από το Πριγκιπικό Ανάκτορο στη Σόφια για να υποδεχτούν τα λείψανα, αλλά και να αποτίσουν φόρο τιμής στον Βούλγαρο ηγεμόνα. Όπως αναφέρουν τα βουλγαρικά ΜΜΕ, η μεταφορά των λειψάνων θα γίνει με στρατιωτικό μεταγωγικό αεροσκάφος, ενώ μετά την υποδοχή θα τοποθετηθούν σε ειδική σαρκοφάγο στη Βασιλική της Αγίας Σοφίας, που είναι ο παλαιότερος ναός της Σόφιας.
Από την ιστορική συμφωνία σήμερα:
Μέχρι τις 5 Νοεμβρίου στο Βυζαντινό Μουσείο
Τα ελληνικά κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης έως τις 5 Νοεμβρίου. Στη συνέχεια θα παραδοθούν, ανάλογα με την προέλευσή τους, στις Μονές του Τιμίου Προδρόμου, της Παναγίας Εικοσιφοινίσσης και στην Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.