Από μικρή έως μεσαία συγκέντρωση αφρικανικής σκόνης στη χώρα μας προβλέπουν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου, οι μετεωρολόγοι.
Ασφαλώς, δεν είναι η πρώτη φορά. Άλλωστε, η συχνότητα και η ένταση των φαινομένων αφρικανικής σκόνης στην Ελλάδα μπορεί να ποικίλλει από έτος σε έτος, από 7 έως 20 επεισόδια, με μέσο όρο τα 13 επεισόδια ανά έτος, ανάλογα με τις ατμοσφαιρικές συνθήκες και την ποσότητα της σκόνης που μεταφέρεται από τη Σαχάρα.
Γενικά, δεν είναι ασυνήθιστο να επηρεάζεται ο ελληνικός χώρος από την αφρικανική σκόνη.
Οι επιπτώσεις στην υγεία από την αφρικανική σκόνη
Αυτό το φυσικό γεγονός, όμως, μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία των κατοίκων της χώρας μας, κυρίως μέσω της υποβάθμισης της ποιότητας του αέρα.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με όσα αναφέρει η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ), η αφρικανική σκόνη μεταφέρει σωματίδια σε μεγάλο φάσμα μεγεθών, όπως PM10, PM2,5 ή ακόμα και πολύ μικρότερα, ενώ μπορεί επίσης να συμπαρασύρει και ρύπους από την ατμόσφαιρα.
Έτσι, η αύξηση των σωματιδίων στην ατμόσφαιρα μπορεί να επιδεινώσει αναπνευστικά νοσήματα όπως το άσθμα, η βρογχίτιδα και οι αλλεργίες. Τα άτομα με προϋπάρχουσες αναπνευστικές παθήσεις είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε περιόδους αυξημένων επιπέδων σκόνης και αυτό απεικονίζεται επίσης σε αυξημένες προσελεύσεις στα νοσοκομεία όλης της χώρας.
Αύξηση των αναπνευστικών ενοχλημάτων
Σύμφωνα με όσα αναφέρει στο iefimerida η στρατιωτική γιατρός -αλλεργιολόγος και επιμελήτρια του αλλεργιολογικού τμήματος του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, Κασσιανή Τζέλη, “η αφρικανική σκόνη δεν είναι απλώς «άμμος» από τη Σαχάρα. Πρόκειται για ένα σύνθετο νέφος μικροσωματιδίων που ταξιδεύει χιλιάδες χιλιόμετρα και, στη διαδρομή του, εμπλουτίζεται με γύρεις φυτών, μύκητες, βακτήρια, μικροοργανισμούς, ατμοσφαιρικούς ρύπους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και βαρέα μέταλλα. Με απλά λόγια, λειτουργεί σαν «όχημα» που μεταφέρει αλλεργιογόνες και ερεθιστικές ουσίες μέσα στον αέρα που αναπνέουμε. Γι’ αυτό και τις ημέρες έντονης σκόνης παρατηρείται αύξηση των αναπνευστικών ενοχλημάτων στον πληθυσμό.
Οι αλλεργικοί και οι ασθματικοί είναι οι πρώτοι που επηρεάζονται:
- ρινίτιδα που επιδεινώνεται απότομα,
- έντονη ρινική συμφόρηση,
- φτέρνισμα,
- δακρύρροια,
- βήχας ή συριγμός και, σε αρκετές περιπτώσεις,
- απορρύθμιση του άσθματος.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά μέσα σε λίγες ώρες και υποχωρούν όταν καθαρίσει η ατμόσφαιρα”.
Εκείνο το οποίο δεν γνωρίζουμε, όμως, είναι το γεγονός ότι το φαινόμενο της αφρικανικής σκόνης δεν επηρεάζει αποκλειστικά και μόνον εκείνους οι οποίοι είναι διαγνωσμένα αλλεργικοί. Η Κασσιανή Τζέλη είναι αποκαλυπτική:
Τα συμπτώματα που ακόμη και υγιή άτομα μπορεί να εμφανίσουν
- ερεθισμό στα μάτια,
- κάψιμο στον λαιμό,
- ξηρό βήχα,
- πονοκέφαλο,
- αίσθημα κόπωσης.
Αυτό συμβαίνει, επειδή το αναπνευστικό σύστημα αντιδρά στη μεγάλη ποσότητα μικροσωματιδίων, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει αλλεργικό υπόστρωμα”.
Προσοχή χρειάζεται σε τρεις βασικές ομάδες:
- στα βρέφη και τα μικρά παιδιά,
- στους ηλικιωμένους και
- σε όσους έχουν χρόνια αναπνευστικά ή καρδιολογικά προβλήματα.
“Τα βρέφη είναι πιο ευάλωτα επειδή οι αεραγωγοί τους είναι στενότεροι και το ανοσοποιητικό τους σύστημα ανώριμο. Οι ηλικιωμένοι έχουν συχνά μειωμένη αναπνευστική εφεδρεία, ενώ τα άτομα με άσθμα, Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια ή καρδιοπάθειες μπορεί να απορρυθμιστούν πιο εύκολα”, μας εξηγεί χαρακτηριστικά η γιατρός και συμπληρώνει:
“Για τους ασθενείς με αλλεργίες, το σημαντικότερο μήνυμα είναι η συνέπεια στη θεραπεία. Τις ημέρες με αυξημένη αφρικανική σκόνη δεν διακόπτουμε τα ρινικά σπρέι, τα εισπνεόμενα φάρμακα ή τα αντιισταμινικά που έχει συστήσει ο γιατρός μας. Αντίθετα, η σωστή και σταθερή χρήση τους δρα προστατευτικά και μειώνει την πιθανότητα έξαρσης των συμπτωμάτων. Ιδιαίτερα για τους ασθενείς με γνωστό ιστορικό άσθματος, είναι σημαντικό να έχουν πάντα διαθέσιμη την εξατομικευμένη ανακουφιστική αγωγή τους και να επικοινωνούν έγκαιρα με τον θεράποντα γιατρό, σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων”.
Σημαντική η χρήση μάσκας
Η Κασσιανή Τζέλη είναι επίσης υπέρμαχος της χρήσης μάσκας στους εξωτερικούς χώρους, και μάλιστα σε μία εποχή κατά την οποία δεν βλέπουμε συχνά συνανθρώπους μας να φορούν μάσκα ατομικής προστασίας ούτε καν όταν αυτοί χρησιμοποιούν τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Μας λέει η γιατρός:
“Πολλοί ρωτούν αν χρειάζεται μάσκα. Η απάντηση είναι ότι μπορεί να είναι χρήσιμη όταν δεν μπορούμε να αποφύγουμε την έξοδο. Οι μάσκες υψηλής προστασίας, όπως οι FFP2 ή N95, φιλτράρουν αποτελεσματικότερα τα μικροσωματίδια. Οι απλές χειρουργικές μάσκες προσφέρουν μικρότερη, αλλά όχι αμελητέα, προστασία, ιδιαίτερα για άτομα με ευαισθησία”.
Σύμφωνα, τέλος, με την Κασσιανή Τζέλη, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που πρέπει να μας οδηγήσουν σε ιατρική συμβουλή:
- όταν τα συμπτώματα επιμένουν,
- όταν εμφανίζεται δύσπνοια,
- όταν αυξάνεται η ανάγκη για ανακουφιστικά φάρμακα,
- όταν παρατηρείται επιβάρυνση σε βρέφος, παιδί ή ηλικιωμένο.
“Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να προλάβει σοβαρότερες εξάρσεις”, διαβεβαιώνει η γιατρός.