Σε ένα μικρό εργαστήρι στην οδό Ίωνος Δραγούμη, στη Θεσσαλονίκη, ο Φαέθων Βανδώρος ράβει βελονιά βελονιά, ένα κομμάτι κιμονό της Ιαπωνίας.
Κιμονό και αξεσουάρ εμπνευσμένα από την ιαπωνική παράδοση
Ήταν περίπου ενάμιση χρόνο πριν, όταν ξεκίνησε να φτιάχνει εξ ολοκλήρου στο χέρι ασιατικά ενδύματα: κιμονό, haori (παραδοσιακή ιαπωνική ζακέτα ή ελαφρύ παλτό που φοριέται ανοιχτό πάνω από το κιμονό), hakama ((παραδοσιακό ιαπωνικό ρούχο για το κάτω μέρος του σώματος - μοιάζει με πολύ φαρδύ πλισέ παντελόνι), αλλά και τσάντες και αξεσουάρ εμπνευσμένα από την ιαπωνική παράδοση.
Ο Φαέθων δεν ξεκίνησε από τη ραπτική. Σπούδασε βιομηχανικός σχεδιαστής στην Κοζάνη και συνέχισε με μεταπτυχιακό στο Διεθνές Πανεπιστήμιο στη Θεσσαλονίκη. Η στροφή προς τα κιμονό ήρθε σχεδόν τυχαία, μέσα από μια γνωριμία. «Πριν από δύο χρόνια γνώρισα έναν άνθρωπο που ήδη έραβε παρόμοια πράγματα. Μου είπε: "έλα να σου δείξω". Συνεργαστήκαμε για λίγο καιρό και μετά ανέλαβα εγώ την επιχείρηση και εκείνος αποχώρησε. Συνεχίζω τώρα μόνος μου», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, έχοντας κρεμασμένη στον λαιμό του μια μεζούρα αφού λίγα λεπτά πριν μετρούσε κι έκοβε το ύφασμα ενός hakama.
Καθισμένος δίπλα στην ιαπωνική, όπως τονίζει χαριτολογώντας, ραπτομηχανή του, ο Φαέθων εξηγεί πως το ενδιαφέρον του για την Ασία δεν είναι «φρέσκο», αλλά έχει ρίζες παλαιότερες. «Έβλεπα από μικρός και διάβαζα ιαπωνικά κόμικ. Και γενικά έχω ασχοληθεί με διάφορα γύρω από την Ασία», σημειώνει. Μια ολόκληρη φιλοσοφία ζωής, θα λέγαμε, που τον οδήγησε στο ύφασμα και τη βελόνα.
«Υπάρχουν πολλά είδη κιμονό. Δεν είναι μόνο το παραδοσιακό με τα μεγάλα μανίκια, έχει και άλλα πιο μίνιμαλ»
Τι ήταν, όμως, αυτό που τον τράβηξε συγκεκριμένα στο κιμονό ως ένδυμα; «Το κιμονό γενικά μου άρεσε σαν είδος να ασχοληθώ, γιατί είναι τυλιχτό ρούχο, είναι για όλους τους σωματότυπους. Και είναι πολύ εύκολο», απαντά. Δεν πρόκειται, όπως τονίζει, για ένα και μοναδικό ρούχο. «Υπάρχουν πολλά είδη κιμονό. Δεν είναι μόνο το παραδοσιακό με τα μεγάλα μανίκια, έχει και άλλα πιο μίνιμαλ».
Παραλληλίζει, μάλιστα, αυτή την ποικιλία με την ελληνική παράδοση: «Είναι λίγο σαν τις ελληνικές φορεσιές. Έχουμε πολλές παραδοσιακές φορεσιές - κι εκείνοι, αντίστοιχα, έχουν πολύ μεγάλη ποικιλία». Πίσω από κάθε κομμάτι κρύβεται μελέτη πολλών μηνών. «Είναι πολύ μεγάλος και παλιός πολιτισμός, οπότε έχουμε πολλά να μάθουμε. Κάθε φορά εξελίσσεσαι σε αυτό που κάνεις».
Η ιστορία του ίδιου του ενδύματος, άλλωστε, είναι μακρόχρονη: το κιμονό, «κάτι που φοριέται») εμφανίστηκε στην Ιαπωνία κατά την περίοδο Nara (710-794 μ.Χ.) και εξελίχθηκε περαιτέρω στην περίοδο Heian (794-1185 μ.Χ.), αρχικά ως ένδυμα των ανδρών πάνω από τα πανωφόρια τους και στη συνέχεια ως παραδοσιακό γυναικείο ρούχο της αριστοκρατίας. Με τον καιρό προστέθηκαν χρώματα, μοτίβα και παραλλαγές, όπως το furisode, το tomesode και το komon - μια εξέλιξη που συνεχίζεται ουσιαστικά μέχρι σήμερα, κάθε φορά που ένας τεχνίτης σαν τον Φαέθωνα προσθέτει τη δική του ερμηνεία.
Μια αγορά από τη Θεσσαλονίκη μέχρι τη Σκανδιναβία και η Γιαπωνέζα που αγόρασε κιμονό από τη Θεσσαλονίκη
Η επιχείρηση λειτουργεί κυρίως online, κάτι που έχει ανοίξει την πελατεία πολύ πέρα από τα σύνορα της πόλης. «Λειτουργώ κυρίως σαν online κατάστημα. Και από Αθήνα και από νησιά μού έχουν παραγγείλει. Από Βουλγαρία, επίσης, πολλοί είναι αυτοί που έχουν ενδιαφερθεί». Και δεν σταματά εκεί: «Μέχρι τη Σκανδιναβία έχω στείλει», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Το προφίλ των πελατών του είναι, όπως λέει, κοντά στη δική του γενιά. «Συνήθως είναι γύρω στη δική μου ηλικία, δηλαδή 30 με 45-50». Παρατηρεί, όμως, μια αλλαγή στις νεότερες γενιές: «Έχουν αρχίσει να είναι πιο τολμηρές σε σχέση με αυτά που φοράνε. Όλοι θα βάλουμε ένα τι-σερτ, αλλά κάποιες φορές θέλουμε και κάτι πιο έξτρα, πιο ιδιαίτερο». Και οι πελάτες δεν το βλέπουν σαν στολή ή απλό συλλεκτικό κομμάτι, το φορούν κανονικά. «Τώρα, πριν από έναν μήνα, έραψα κιμονό για έναν που θα βάφτιζε. Του πήγε πάρα πολύ», λέει με ικανοποίηση.
Μια στιγμή που ξεχωρίζει ιδιαίτερα είναι η επίσκεψη μιας γυναίκας από την Ιαπωνία. «Χάρηκα πάρα πολύ που μία γυναίκα από την Ιαπωνία -“ερωτική μετανάστρια” στην Ελλάδα- ήρθε και της έραψα ένα μάλλινο χειμωνιάτικο κιμονό. Το θεώρησα πολύ μεγάλη τιμή», λέει. Περιγράφει και το ίδιο το ρούχο με γλαφυρότητα: «Ήταν ένα σκούρο μπλε μάλλινο ύφασμα, πολύ κλασικό στην Ιαπωνία, και εσωτερικά είχα βάλει μια φόδρα σκούρα κόκκινη, στο χρώμα του κρασιού. Της άρεσε πάρα πολύ».
Ραφή στα μέτρα, όχι σε στοκ
Στο εργαστήρι - κατάστημα του Φαέθωνα δεν υπάρχει ράφι με πολλά έτοιμα μεγέθη. «Συνήθως είναι κατά παραγγελία, δεν έχω πολλά πράγματα έτοιμα, γιατί θέλω να είναι στα μέτρα του ανθρώπου, εφόσον τα ράβω εγώ». Για τους πελάτες που βρίσκονται μακριά, η διαδικασία γίνεται εξ αποστάσεως: «Κάνω κάποιες ερωτήσεις για τον σωματότυπο. Και συνήθως είναι εντάξει, γιατί, όπως είπαμε, το κιμονό είναι τυλιχτό -έχει αέρα το ρούχο, δεν είναι εφαρμοστό, δεν είναι slim-fitting».
Πέρα από τα κλασικά κιμονό, ο Φαέθων πειραματίζεται και με άλλες φόρμες. Δουλεύει πάνω σε μια πιο ελαφριά εκδοχή του παραδοσιακού hakama: «Το hakama, επειδή έχει σχεδόν τέσσερα μέτρα ύφασμα πάνω, είναι αρκετά βαρύ σαν ρούχο. Θέλω να φτιάξω κάτι πιο μίνιμαλ, πάλι με πιέτες έντονες». Έχει δοκιμάσει επίσης φούστες και μπλούζες πιο γενικού τύπου, «εμπνευσμένες από τα ασιατικά», καθώς και αξεσουάρ: παραδοσιακές kinchaku (τσάντες με κόμπο), πορτοφολάκια και άλλα μικροαντικείμενα.
Μάλιστα, τους τελευταίους μήνες επιχειρεί κι ένα rebranding της επιχείρησής του, που ξεκίνησε ως momo και συνεχίζει ως thimble (δαχτυλήθρα). «Προς το παρόν λειτουργούν ταυτόχρονα τα δυο e-shops με τα ίδια προϊόντα μέχρι να γίνει η πλήρης μετάβαση στο thimble», εξηγεί.
Για τον Φαέθωνα, όμως, δεν είναι το ένδυμα το μοναδικό γοητευτικό στοιχείο του πολιτισμού της Ιαπωνίας. «Μου αρέσει πολύ η αρχιτεκτονική τους -και τα σύγχρονα και τα παλιά, ναοί, παλάτια. Έχουν πάρα πολύ μεγάλη κληρονομιά. Αλλά και η τεχνολογία τους. Κάνουν πολλά ωραία πράγματα», τονίζει και κάνει όνειρα για ένα ταξίδι στην Ιαπωνία ώστε να «βουτήξει» ακόμη πιο βαθιά στην ιαπωνική παράδοση και κουλτούρα.
*Τις φωτογραφίες παραχώρησε ο Φαέθων Βανδώρος
ΑΠΕ-ΜΠΕ