Η ενημέρωση στην Ελλάδα πάει από το κακό στο χειρότερο.
Η αίσθηση απαξίωσης που διαχέεται στην κοινή γνώμη σε ό,τι αφορά τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ) έρχεται να επιβεβαιωθεί από μια νέα έρευνα της diaNEOsis για την ψηφιακή πληροφόρηση στην Ελλάδα. Είναι ενδεικτικό πως σε όλο το διάστημα από το 2016 μέχρι το 2021, περίπου 7 στους 10 Έλληνες χρήστες του Διαδικτύου δήλωναν ότι ενδιαφέρονται πολύ ή πάρα πολύ για τις ειδήσεις. Το ποσοστό αυτό έχει πέσει από το 2023 στο 47%, όπου φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί μέχρι και φέτος. Αυτή η εικόνα αντανακλά τη μισή αλήθεια. Η ανάλυση δείχνει πως το κοινό που απομακρύνεται περισσότερο από την ενημέρωση αποτελείται κυρίως από γυναίκες, μη πτυχιούχους, άτομα που αποφεύγουν να τοποθετήσουν πολιτικά τον εαυτό τους στον άξονα Αριστερά-Δεξιά και νέους.
Υπάρχει ένα ακόμη ενδιαφέρον ποιοτικό στοιχείο που προκαλεί έντονο προβληματισμό. Δεν είναι μόνο ότι μειώνεται το ενδιαφέρον, αλλά ότι ένα μεγάλο ποσοστό συμπολιτών μας αποφεύγει συνειδητά να παρακολουθεί ειδήσεις! Σύμφωνα με την έρευνα, το 2026, 8 στους 10 δηλώνουν ότι αποφεύγουν ενεργά την ενημέρωση «μερικές φορές» ή «συχνά». Το εν λόγω ποσοστό είναι το έκτο μεγαλύτερο μεταξύ των 48 χωρών του δείγματος, κατά 6 μονάδες χαμηλότερο από αυτό της Κροατίας, που έρχεται πρώτη.
Η «ασθένεια» της μη ενημέρωσης στη χώρα μας φαίνεται ότι αποκτά πλέον δομικά και διαχρονικά χαρακτηριστικά. Ξεχωρίζουν ως βασικοί παράγοντες η έντονη πολιτική πόλωση, η αντίληψη πολιτικής και οικονομικής επιρροής στα μέσα ενημέρωσης, ο κατακερματισμός του τοπίου ενημέρωσης και η υπερβολική εξάρτηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί μια ακόμη κρίσιμη παράμετρος, που έχει να κάνει με τη διαρκή αναπαραγωγή από τα ΜΜΕ μιας διαρκούς αίσθησης κρίσης. Ο Αντώνης Καλογερόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επικοινωνίας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (VUB), σημειώνει πως αυτή η αίσθηση κρίσης τροφοδοτείται «με διαδοχικά μεγάλα γεγονότα και ανατροπές, όπως η πανδημία, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Γάζα, η άνοδος του πληθωρισμού και η εκλογική ενίσχυση ακροδεξιών κομμάτων και υποψηφίων. Στην Ελλάδα, αυτή η αίσθηση είναι ακόμη πιο έντονη, καθώς η περίοδος των αλλεπάλληλων και ταυτόχρονων κρίσεων έρχεται να προστεθεί στο τέλος μιας δεκαετίας οικονομικής κρίσης, αλλά και μιας γενικευμένης κρίσης εμπιστοσύνης στους θεσμούς».
Μπορεί, βέβαια, να αφήσαμε πίσω τη δεκαετή κρίση, ωστόσο η πολιτική πόλωση στην Ελλάδα εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται τις ειδήσεις-ειδικά τώρα, που η χώρα βρίσκεται σε τροχιά εκλογών. Σε αντίθεση με χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπου υπάρχει μεγαλύτερη συναίνεση ως προς την αξιοπιστία των μέσων ενημέρωσης, στην Ελλάδα η ενημέρωση συχνά συνδέεται με πολιτικές ταυτότητες. Οι πολίτες τείνουν να εμπιστεύονται μόνο τα Μέσα που επιβεβαιώνουν τις ήδη διαμορφωμένες απόψεις τους, απορρίπτοντας τα υπόλοιπα ως μεροληπτικά ή αναξιόπιστα. Αυτό οδηγεί σε αύξηση της καχυποψίας και αποδυνάμωση της κοινής ενημερωτικής βάσης. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με ένα κατακερματισμένο ελληνικό τοπίο ενημέρωσης. Υπάρχει μεγάλος αριθμός Μέσων με διαφορετικά επίπεδα αξιοπιστίας και ποικίλες πολιτικές αναφορές, κάτι που δυσκολεύει τον πολίτη να σχηματίσει σαφή εικόνα για την πραγματικότητα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διάχυτη αντίληψη ότι τα μέσα ενημέρωσης στην Ελλάδα επηρεάζονται από πολιτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Έρευνες καταγράφουν εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης στις ειδήσεις, τα χαμηλότερα μεταξύ δεκάδων χωρών διεθνώς. Η εντύπωση αυτή λειτουργεί αποτρεπτικά: Ακόμη και όταν η ενημέρωση είναι αξιόπιστη, πολλοί πολίτες την αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό.
Αν όμως και η έρευνα πιστοποιεί μια ελληνική πρωτιά, αυτή είναι η υπερβολική εξάρτηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών ενημερώνεται κυρίως μέσω αυτών, κάτι που συνδέεται με αποσπασματική και συχνά επιφανειακή πρόσληψη της πληροφορίας. Σύμφωνα με τη diaNEOsis, από το 2025 οι Έλληνες χρήστες δηλώνουν τα social media πιο συχνά από οποιοδήποτε άλλο Μέσο ως κύρια πηγή ενημέρωσής τους. Στην έρευνα του 2026, 35% δηλώνουν ότι η κύρια πηγή ενημέρωσής τους είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακολουθούν με 32% οι ενημερωτικές ιστοσελίδες ή εφαρμογές, 24% η τηλεόραση, 4% το ραδιόφωνο και 2% ο Τύπος. Και αυτή η τάση είναι πιο έντονη στους νέους. Η Ελλάδα εμφανίζει, έτσι, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης των κοινωνικών δικτύων ως κύριας πηγής ενημέρωσης μεταξύ όλων των χωρών της έρευνας.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση των νέων απέναντι στην ενημέρωση. Οι νεότερες ηλικίες εμφανίζουν ακόμη χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στα παραδοσιακά Μέσα και μεγαλύτερη απομάκρυνση από την κλασική ειδησεογραφική κατανάλωση. Στην έρευνα που προστρέξαμε, η σύγκριση είναι συντριπτική: Το 2026, 19% των χρηστών του Διαδικτύου δήλωναν ότι δεν ενημερώνονται καθημερινά. Όμως, το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο για τα άτομα κάτω των 35 ετών, όπου φτάνει το 37%. Εδώ, δηλαδή, μιλάμε για ένα ιδιότυπο «χάσμα γενεών» και στην ενημέρωση…