Παρεμβάσεις-τομές από τους Κώστα Συνολάκη και Γιώργο Καραγιάννη της Ακαδημίας Αθηνών για μια εθνική στρατηγική πρόληψης και το πολιτικό παρασκήνιο πίσω από το 112.
Ηχηρό καμπανάκι κινδύνου για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών «χτυπούν» με κοινή τους παρέμβαση ο ακαδημαϊκός Κώστας Συνολάκης και ο διευθυντής του Κέντρου Ερεύνης Φυσικών Καταστροφών της Ακαδημίας Αθηνών, Γιώργος Καραγιάννης, μέσω του iefimerida.gr.
Με φόντο τα μέτωπα που σαρώνουν αυτό το καλοκαίρι τη Γαλλία, την Ισπανία, τις ΗΠΑ και την Ελλάδα, οι δύο ειδικοί αποδομούν την αποκλειστική προσήλωση στα κατασταλτικά μέσα και προτείνουν ένα ριζικό εθνικό σχέδιο πρόληψης.
«Οι καταστροφικές πυρκαγιές αυτού του καλοκαιριού καταρρίπτουν έναν επικίνδυνο μύθο: ότι οι μεγάλες πυρκαγιές αντιμετωπίζονται μόνο με περισσότερα αεροπλάνα και περισσότερους πυροσβέστες», επισημαίνουν χαρακτηριστικά.
Όπως εξηγούν, οι χώρες αυτές διαθέτουν κορυφαίες δασοπυροσβεστικές υπηρεσίες και σύγχρονα εναέρια μέσα, όμως, «όταν οι πυρκαγιές αποκτούν ακραία συμπεριφορά, ακόμη και τα καλύτερα συστήματα φτάνουν στα όριά τους», δηλώνουν.
«Όχι άλλοθι η κλιματική αλλαγή»
Οι κ.κ. Συνολάκης και Καραγιάννης ξεκαθαρίζουν ότι η ρίζα του κακού βρίσκεται στην απουσία προετοιμασίας. «Το πρόβλημα δεν είναι η καταστολή. Είναι ότι ζητούμε από την καταστολή να διορθώσει όσα δεν έγιναν ποτέ στην πρόληψη», τονίζουν, συμπληρώνοντας ότι η κλιματική κρίση «δεν αποτελεί άλλοθι για την απουσία προετοιμασίας, αλλά, αντίθετα, καθιστά την πρόληψη ακόμη πιο αναγκαία», τονίζουν.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνουν μια εθνική στρατηγική που εδράζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες:
- Επιστημονική διαχείριση των δασών: «Οι δασολόγοι πρέπει να αποφασίζουν, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, πού χρειάζονται προδιαγεγραμμένες καύσεις, πού καθαρισμοί, πού αραιώσεις και πού αντιπυρικές ζώνες».
- Περιορισμός των αιτίων ανάφλεξης: Μέσα από τη συντήρηση δικτύων, τα υπόγεια καλώδια και, σε ακραίες συνθήκες, την «προληπτική διακοπή της ηλεκτροδότησης σε περιοχές υψηλού κινδύνου».
- Έγκαιρη ανίχνευση και άμεση πρώτη προσβολή: Με τη χρήση δορυφόρων, θερμικών καμερών, drones και Τεχνητής Νοημοσύνης, «ώστε μια φωτιά να αντιμετωπίζεται μέσα στα πρώτα λεπτά».
- Ανθεκτικές κοινότητες: Με ασφαλείς ζώνες, οδούς διαφυγής, κατάλληλη δόμηση και «επιδοτήσεις για την αντιπυρική αναβάθμιση κτιρίων στις περιοχές υψηλού κινδύνου».
- Ενημερωμένοι πολίτες: Καθώς «η πολιτική προστασία αρχίζει από την εκπαίδευση και όχι από την ώρα που έρχεται το μήνυμα του 112».
Το παρασκήνιο του 112 και η «πολιτική» αλλαγή στάσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά των δύο επιστημόνων στο ιστορικό της καθιέρωσης του αριθμού έκτακτης ανάγκης 112 στην Ελλάδα. «Η εφαρμογή του 112 αποτελεί ίσως το καλύτερο ελληνικό παράδειγμα ότι η πρόληψη σώζει ζωές», αναφέρουν, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η υλοποίησή του συνάντησε έντονες αντιδράσεις και «μια παράδοξη πολεμική εναντίον των προληπτικών εκκενώσεων».
Σύμφωνα με τους ίδιους, η πολεμική αυτή «ξεκίνησε μετά την περίφημη συνέντευξη Τύπου, 4 μέρες μετά την τραγωδία στο Μάτι, που η τότε κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι δεν θα έκαναν τίποτε διαφορετικά».
Μάλιστα, στρέφουν τα βέλη τους σε όσους αμφισβητούσαν τη διεθνή πρακτική, σημειώνοντας με νόημα: «Ορισμένοι αυτοπαρουσιαζόμενοι, αποκομμένοι από τη διεθνή επιστημονική εμπειρία λόγω άγνοιας της αγγλικής γλώσσας, αμφισβητούσαν μια πρακτική που είχε ήδη αποδείξει την αξία της διεθνώς. Ακόμη πιο εντυπωσιακό ήταν ότι άλλαξαν στάση όταν άλλαξε η κυβέρνηση. Δεν είχαν αλλάξει τα επιστημονικά δεδομένα· είχε αλλάξει το πολιτικό περιβάλλον».
Καταλήγοντας, οι κ.κ. Συνολάκης και Καραγιάννης ξεκαθαρίζουν ότι «το 112 δεν έσβησε καμία φωτιά. Έσωσε όμως ζωές. Και αυτό είναι το πρώτο καθήκον μιας οργανωμένης Πολιτείας».
Προειδοποιούν ότι οι πυρκαγιές θα γίνουν συχνότερες και εντονότερες και καλούν σε άμεση αλλαγή νοοτροπίας: «Η πρόληψη δεν είναι ιδεολογία ούτε κομματική επιλογή. Είναι η μόνη σοβαρή εθνική στρατηγική απέναντι σε ένα κλίμα που αλλάζει. Οι κοινωνίες δεν κρίνονται από το πόσο ηρωικά αντιμετωπίζουν τις καταστροφές, αλλά από το πόσο αποτελεσματικά φροντίζουν να μη συμβούν».