Το Τμήμα Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αναγόρευσε σε επίτιμο διδάκτορα τον καθηγητή Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Αχιλλέα Γ. Γραβάνη.
Στην ομιλία του ο κ. Γραβάνης υποστήριξε ότι το Πανεπιστήμιο μπορεί να γίνει μοχλός κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης της Περιφέρειας.
Ολόκληρη η ομιλία του
Στις προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές μου στη Φαρμακευτική και στην Ιατρική, ιδιαίτερα σε αυτές στο εξωτερικό εξαίρετοι καθηγητές μου μετέδωσαν την άποψη ότι το πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο ένας εκπαιδευτικός χώρος παραγωγής νέων επιστημόνων αλλά ο κύριος χώρος ανεύρεσης λύσεων στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινωνία και η οικονομία. Ιδιαίτερα σήμερα που κοινωνία και οικονομία χαρακτηρίζονται από την ιλιγγιώδη εξέλιξη της επιστήμης και την μετάφραση της σε καινοτομία.
Την άποψη αυτή προσπάθησα να εφαρμόσω στην Κρήτη με την ίδρυση με τους συνεργάτες και φοιτητές μου δύο διεθνών εταιρειών τεχνοβλαστών που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη νέων θεραπειών κατά νόσων που σήμερα δεν έχουμε τρόπο να τις αντιμετωπίσουμε. Η πρώτη, η BioNature, βρίσκεται σε διαδικασία κλινικής αξιολόγησης μιας χημικής μας ουσίας κατά της Διαβητικής Αμφιβληστροειδοπάθειας (περίπου 40 εκατομμύρια ασθενείς) σε συνεργασία με διεθνή φαρμακευτική εταιρεία. Η δεύτερη, η ReNeuroCell Therapeutics αναπτύσσει μια πρωτοπόρα κυτταρική θεραπεία της παράλυσης μετά από τραύμα στον νωτιαίο μυελό (περίπου 1 εκατομμύριο ασθενείς) με την κατασκευή ενός βιολογικού νευροεμφυτεύματος ανθρωπίνων νευρικών βλαστικών κυττάρων. Οι προσπάθειες μας αυτές με έχουν πείσει ότι το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπως κάθε σύγχρονο πανεπιστήμιο, πρέπει να αποτελέσει τον σημαντικότερο μοχλό μετασχηματισμού της οικονομίας της Θεσσαλίας, εάν λειτουργήσει όχι μόνο ως εκπαιδευτικό ίδρυμα αλλά ως «πανεπιστήμιο αναπτυξιακό στρατηγείο» που συνδέει γνώση, καινοτομία και παραγωγή. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα πανεπιστήμια που συνδέονται στενά με τις επιχειρήσεις και την περιφερειακή πολιτική μπορούν να αλλάξουν το αναπτυξιακό πρότυπο ολόκληρων περιοχών.
Οι ενέργειες στις οποίες πρέπει να εστιάσει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας είναι οι εξής έξι:
1. Να μετατρέψει τον αγροδιατροφικό τομέα από πρωτογενή παραγωγή σε βιομηχανία γνώσης
Η Θεσσαλία είναι η σημαντικότερη αγροτική περιφέρεια της χώρας. Το Πανεπιστήμιο διαθέτει ισχυρή παρουσία στις γεωπονικές επιστήμες, στη βιοτεχνολογία, στη μηχανική και στα δεδομένα. Αν η έρευνα που παράγει μετατραπεί σε νέες φυτικές ποικιλίες που συμβαδίζουν με την κλιματική αλλαγή, σε έξυπνη κτηνοτροφία που παράγει προϊόντα προέλευσης, σε τεχνολογίες εξοικονόμησης νερού, σε τεχνολογικά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και spin-offs εταιρείες, τότε η περιφέρεια μπορεί να περάσει από την πώληση πρώτων υλών στην πώληση τεχνογνωσίας και επώνυμων, διεθνώς ανταγωνιστικών ποιοτικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας που θα παρέχουν διατηρήσιμους υψηλούς μισθούς και οικονομική ανάπτυξη
2. Να δημιουργήσει ένα διεθνώς ανταγωνιστικό οικοσύστημα βιοϊατρικής και υγείας
Το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, η Ιατρική Σχολή, η Κτηνιατρική ή Νοσηλευτική Σχολή το Τμήμα Βιοχημείας, από τα λίγα στη χώρα, τα ερευνητικά εργαστήρια τους και οι κλινικές τους μπορούν να αποτελέσουν τον πυρήνα ενός βιοϊατρικού cluster με κλινικές μελέτες, βιοτεχνολογία, ψηφιακή υγεία και φαρμακευτική έρευνα. Φυσικά προϊόντα στην διατροφή και στην στήριξη της υγείας (nutraceuticals), βιολογικά προϊόντα στην θεραπευτική αλλά και στην κοσμετολογία θα μπορούσαν να προσθέσουν οικονομική ύλη, θέσεις εργασίας στην περιφέρεια.
3. Να κρατήσει ταλαντούχους και να προσελκύσει νέους επιστήμονες και τεχνικούς στη Θεσσαλία
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της περιφέρειας δεν είναι μόνο η έλλειψη κεφαλαίων αλλά η διαρροή ανθρώπινου δυναμικού. Ένα ισχυρό δίκτυο νεοφυών επιχειρήσεων (startups), θερμοκοιτίδων και μεταφοράς τεχνολογίας μπορεί να κρατήσει νέους επιστήμονες στον Βόλο, τη Λάρισα, τα Τρίκαλα και την Καρδίτσα. Γνωρίζω ότι το ίδιο το Πανεπιστήμιο έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο τη δημιουργία θυλάκων καινοτομίας και τη μεταφορά γνώσης στην οικονομία. Η παρουσία του Πανεπιστημίου στην Περιφέρεια Θεσσαλίας με τους επικεφαλής της δικούς της καθηγητές δίνει μεγάλες ευκαιρίες κορυφαίας ενσωμάτωσης του στο επιχειρηματικό και πολιτικό γίγνεσθαι της περιοχής.
4. Να στηρίξει τη μεταποίηση και τη βιομηχανία
Η Θεσσαλία διαθέτει σημαντικές μεταποιητικές επιχειρήσεις σε τρόφιμα, μέταλλο, δομικά υλικά και ενέργεια. Τα τμήματα μηχανικών του Πανεπιστημίου μπορούν και πρέπει να λειτουργήσουν ως ερευνητικοί συνεργάτες των επιχειρήσεων, αυξάνοντας την παραγωγικότητα και την εξωστρέφεια των τοπικών βιομηχανιών. Αυτό αποτελεί κεντρικό άξονα τόσο της στρατηγικής του Πανεπιστημίου όσο και της RIS3 Θεσσαλίας.
5. Να γίνει ο εγκέφαλος της ανασυγκρότησης μετά από φυσικές καταστροφές
Μετά τις πλημμύρες του 2023, η Θεσσαλία χρειάζεται νέο παραγωγικό μοντέλο. Το Πανεπιστήμιο μπορεί να ηγηθεί σε θέματα διαχείρισης υδάτων, ανθεκτικών υποδομών, κλιματικής προσαρμογής και βιώσιμης γεωργίας, προσφέροντας επιστημονική τεκμηρίωση στις δημόσιες πολιτικές.
6. Να εξελιχθεί σε ένα πυλώνα της ελληνικής περιφέρειας
Ο πραγματικός στόχος δεν είναι να παράγει μόνο πτυχιούχους αλλά εταιρείες, πατέντες, επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας. Η συμμετοχή του σε δίκτυα μεταφοράς τεχνολογίας όπως ο «Ρόμβος» και η ανάπτυξη δομών καινοτομίας όπως το πάρκο JOIST κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση και πρέπει να ενισχυθούν και να μεγαλώσουν σε επιστημονικό, τεχνικό προσωπικό και δραστηριότητες. Τι θα άλλαζε πραγματικά την οικονομία της Θεσσαλίας με την επένδυση της στο πανεπιστήμιο της; Αν έπρεπε να επιλέξω τρεις προτεραιότητες με τον μεγαλύτερο αναπτυξιακό αντίκτυπο, θα ήταν:1. Αγροδιατροφική βιοτεχνολογία και έξυπνη γεωργία.2. Βιοϊατρική έρευνα και τεχνολογίες υγείας γύρω από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο.3. Ισχυρό πάρκο καινοτομίας με spin-offs και venture capitals δίπλα στο Πανεπιστήμιο.
Αυτοί οι τρεις πυλώνες θα μπορούσαν να μετατρέψουν τη Θεσσαλία από περιφέρεια που βασίζεται κυρίως στην πρωτογενή παραγωγή σε περιφέρεια που εξάγει γνώση, τεχνολογία και καινοτόμα προϊόντα. Το μέλλον της είναι άρρηκτα δεμένο με το πανεπιστήμιο της. Σε μια κοινωνία και οικονομία της τεχνολογίας και της γνώσης οφείλει να στηρίξει με όλες της τις δυνάμεις το πανεπιστήμιο της. Είναι αληθινή μηχανή προόδου και ευημερίας.