Σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής έναντι οποιασδήποτε μορφής βίας και παρενόχλησης στους εργασιακούς χώρους αποστέλλει η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας.
Η Αρχή μετατοπίζει το επίκεντρο της δράσης της από την απλή διαχείριση των καταγγελιών στην πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και τη διαμόρφωση ενός πλαισίου ασφάλειας στην εργασία.
Σύμφωνα με δηλώσεις αρμόδιων στελεχών της Ανεξάρτητης Αρχής, η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν εξαντλείται στην αντιμετώπιση των καταγγελθέντων περιστατικών, αλλά διευρύνεται για να καλύψει την πρόληψη, την ενημέρωση και την εδραίωση μιας κουλτούρας ασφάλειας, σεβασμού και προστασίας για τους εργαζομένους.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής είναι οι δράσεις του 2025. Κατά τη διάρκεια του έτους, το αυτοτελές τμήμα για την παρακολούθηση της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία εφάρμοσε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο με διπλό στόχο: την αποτελεσματική διαχείριση των καταγγελιών και παράλληλα τη δημιουργία ενός εργασιακού περιβάλλοντος όπου κάθε μορφή βίας και παρενόχλησης αντιμετωπίζεται με απόλυτη αυστηρότητα.
Δίνοντας έμφαση στην πρόληψη, την πληροφόρηση και την εκπαίδευση, αναλήφθηκαν στοχευμένες πρωτοβουλίες που απευθύνονταν στους Επιθεωρητές Εργασίας, τους εργοδότες, τις επιχειρήσεις και το σύνολο των εργαζομένων.
Όπως τονίζει η Γεωργία Βαζάκη, επικεφαλής του αυτοτελούς τμήματος για την παρακολούθηση της βίας και παρενόχλησης στην εργασία, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι πρωτοβουλίες αυτές συνέβαλαν στην καλύτερη κατανόηση του θεσμικού πλαισίου, διευκόλυναν την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των περιστατικών και προώθησαν ένα ισχυρό μήνυμα πρόληψης σε ολόκληρη την αγορά εργασίας.
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην ενδυνάμωση των εργαλείων που διαθέτουν οι Επιθεωρητές Εργασίας για την αποδοτικότερη διαχείριση των σχετικών υποθέσεων.
Το αρμόδιο αυτοτελές τμήμα παρέχει διαρκή συμβουλευτική υποστήριξη στις Υπηρεσίες Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων, συμβάλλοντας στη σωστή παρακολούθηση των εργατικών διαφορών και στην ομοιόμορφη εφαρμογή του νόμου.
Ταυτόχρονα, αναπτύσσονται συνεχώς εξειδικευμένες πρωτοβουλίες ενημέρωσης, κατάρτισης και ευαισθητοποίησης, οι οποίες στοχεύουν στις επιχειρήσεις, τους εργοδότες και τους εργαζομένους.
Ενημερώθηκαν 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στο «ΕΡΓΑΝΗ» η σχετική επιστολή
Στο πλαίσιο αυτό, το προηγούμενο έτος, εστάλη μια ενημερωτική επιστολή προληπτικού χαρακτήρα σε περίπου 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η δράση εστίασε στους κλάδους του εμπορίου (λιανικού και χονδρικού) και του τουρισμού (εστίασης και καταλυμάτων), όπου, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του 2024, εντοπίστηκε ανάγκη για περαιτέρω ενημέρωση. Η επιστολή αναρτήθηκε επίσης στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» τον Ιούνιο του 2025, καθιστώντας το μήνυμα της πρόληψης προσβάσιμο σε όλες τις επιχειρήσεις.
Παράλληλα, το αυτοτελές τμήμα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για την παροχή εξειδικευμένης γνώσης. Μέσω γραπτών κατευθυντήριων οδηγιών για τη διαχείριση υποθέσεων βίας και παρενόχλησης, καθώς και με τη συμμετοχή των στελεχών του σε εκπαιδευτικές δράσεις και παρουσιάσεις, ενισχύεται η επιχειρησιακή ικανότητα των Επιθεωρητών Εργασίας και εξασφαλίζεται μια πιο συνεκτική προσέγγιση στην εφαρμογή του νόμου.
Αρμόδια στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής επισημαίνουν ότι αυτές οι δράσεις ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και τους παροτρύνουν να χρησιμοποιούν τους διαθέσιμους μηχανισμούς προστασίας.
Λεκτική βία το 79% των περιστατικών
Τα πρόσφατα ευρήματα της έκθεσης για το 2025 δείχνουν ότι η βία και η παρενόχληση στον χώρο εργασίας εκδηλώνονται κυρίως μέσω ψυχολογικών και λεκτικών συμπεριφορών, οι οποίες αποτελούν το 79% των καταγεγραμμένων περιστατικών. Αντίθετα, η σωματική βία (15%) και η σεξουαλική παρενόχληση (6%) εμφανίζονται με μικρότερη συχνότητα.
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι η συνεχής αύξηση των επώνυμων καταγγελιών για εργατικές διαφορές που αφορούν περιστατικά βίας και παρενόχλησης ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας.
Κατά το 2025, κατατέθηκαν 455 αιτήσεις εργατικών διαφορών για τέτοια περιστατικά, σημειώνοντας αύξηση 43% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι αυτή η αύξηση δεν αντικατοπτρίζει μόνο τη διατήρηση του φαινομένου, αλλά και την αυξημένη ορατότητά του, καθώς περισσότεροι εργαζόμενοι επιλέγουν πλέον να αναζητήσουν θεσμική προστασία.
Στελέχη της Επιθεώρησης Εργασίας σχολιάζουν ως ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι διατηρείται σταθερά υψηλό το ποσοστό επίλυσης των υποθέσεων μέσω της ειδικής διαδικασίας των εργατικών διαφορών.
Επιπλέον, το γεγονός ότι το 73% των περιστατικών λαμβάνει χώρα σε σχέσεις κάθετης ιεραρχίας υποδεικνύει ότι τα φαινόμενα αυτά είναι συχνότερα σε περιβάλλοντα με διαφορετικά επίπεδα διοικητικής ευθύνης.
Σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση των καταγγελιών από εργαζόμενους ηλικίας 25-34 ετών, που έφτασε το 21,8% το 2025 από 14% το 2024, αποδεικνύει την καλύτερη ενημέρωση και την ενεργοποίηση των νεότερων, καθώς και τη μειωμένη ανοχή τους σε προσβλητικές συμπεριφορές.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν επίσης μια αξιοσημείωτη αλλαγή ως προς το φύλο των καταγγελλομένων. Το ποσοστό των γυναικών αυξήθηκε στο 38% το 2025 από 30% το προηγούμενο έτος, αν και οι άνδρες παραμένουν η πλειονότητα με 62%. Για πρώτη φορά, καταγράφηκε σεξουαλική παρενόχληση μεταξύ γυναικών (10%) και μεταξύ ανδρών (11%), γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, τονίζει την ανάγκη η αντιμετώπιση του φαινομένου να εστιάζει στην προστασία της αξιοπρέπειας ανεξαρτήτως φύλου.
Σε ποιους κλάδους καταγράφηκαν παρενοχλήσεις
Στην έκθεση του 2025, για πρώτη φορά, αποτυπώνεται ο δείκτης παραβατικότητας, ο οποίος διαμορφώνεται στο 9% συνολικά, με διακυμάνσεις ανά κλάδο. Οι υψηλότερες τιμές, που αγγίζουν το 23%, παρατηρούνται σε τομείς όπως οι υπηρεσίες υγείας, η διαχείριση ακινήτων, οι δραστηριότητες αισθητικής και κομμωτικής, καθώς και οι νομικές και λογιστικές υπηρεσίες. Αντιθέτως, κλάδοι όπως το λιανικό εμπόριο (8%), το χονδρικό εμπόριο και τα καταλύματα (9%), και η εστίαση (12%), βρίσκονται κοντά στον μέσο όρο, κάτι που συνδέεται με τις στοχευμένες παρεμβάσεις που έγιναν το 2025.
Ο δείκτης παραβατικότητας υπολογίζεται από το πηλίκο των διαπιστωμένων παραβάσεων προς το σύνολο των περιπτώσεων, ενοποιώντας δεδομένα από εργατικές διαφορές, ελέγχους και το μητρώο παραβατών εργοδοτών στους οποίους έχουν επιβληθεί κυρώσεις.
Τέλος, η ανάλυση των στοιχείων καταδεικνύει ότι η επίλυση των διαφορών είναι πιο πιθανή όταν η εργασιακή σχέση είναι ακόμη ενεργή, υπογραμμίζοντας τη σημασία της έγκαιρης αναφοράς και ενεργοποίησης των μηχανισμών προστασίας.
Κανονισμοί εργασίας με ενσωματωμένη πολιτική για τη βία και την παρενόχληση
Η ενσωμάτωση πολιτικών για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης στους κανονισμούς εργασίας αποτελεί πλέον κεντρικό πυλώνα της λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Κατά το 2025, συνεχίστηκε η εφαρμογή της σχετικής υποχρέωσης των εργοδοτών, με σκοπό τη θέσπιση σαφών διαδικασιών για την πρόληψη, την αναφορά και τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών.
Βάσει των στοιχείων της Επιθεώρησης Εργασίας, μέσα στο 2025, υποβλήθηκαν προς κύρωση 271 κανονισμοί εργασίας που περιλάμβαναν πολιτικές για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Η πλειοψηφία των υποβολών (68%) προήλθε από τις μεγάλες Περιφερειακές Ενότητες της Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, όπου εδρεύει μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων με περισσότερους από 20 εργαζόμενους, οι οποίες υποχρεούνται να καταρτίσουν κανονισμό.
Αξιοσημείωτη ήταν και η συμμετοχή των Περιφερειακών Διευθύνσεων Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων Κρήτης και Αιγαίου, οι οποίες συγκέντρωσαν το 19% των υποβολών, κυρίως λόγω της έντονης δραστηριότητας μεγάλων τουριστικών επιχειρήσεων.
Η έκθεση του 2025 συμπεραίνει ότι η σταθερή υποβολή κανονισμών εργασίας με ενσωματωμένες πολιτικές κατά της βίας και της παρενόχλησης αποδεικνύει τη σταδιακή υιοθέτηση της πρόληψης στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων. Πέρα από την τυπική συμμόρφωση, αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί τη διαμόρφωση μιας εργασιακής κουλτούρας μηδενικής ανοχής, που δίνει έμφαση στην έγκαιρη διαχείριση των καταγγελιών και στη διατήρηση ενός ασφαλούς και υγιούς περιβάλλοντος εργασίας.