Σημεία και τέρατα καταγράφει η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που «ξετίναξε» τον πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ με αφορμή τις πληρωμές του 2023 από τον ΕΛΕΓΕΠ.
Ο Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. είναι ειδικός λογαριασμός του Δημοσίου και τηρείται στην Τράπεζα της Ελλάδος με διαχειριστή τον εκάστοτε Οργανισμό Πληρωμών και το έτος 2023 χρηματοδοτήθηκε κυρίως από ενωσιακούς πόρους ύψους περίπου 3,4 δις ευρώ που αφορούσε σε 104 διαφορετικά Μέτρα - Καθεστώτα και περίπου 652.000 Έλληνες δικαιούχους, στο πλαίσιο εφαρμογής της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (CAP).
Η Έκθεση, που αφορά σε κατασταλτικό έλεγχο για το 2023, κοινοποιήθηκε στις 13 Ιουλίου στον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τον Υπουργό Δικαιοσύνης και τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων.
Βασικό συμπέρασμα του ελέγχου του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. είναι ότι υπήρξαν σημαντικές αδυναμίες και ελλείψεις στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου και τις διαδικασίες ελέγχων και πληρωμών του πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., εξαιτίας κυρίως:
α. Αδυναμιών αποτελεσματικής λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος, κατά τη διαδικασία μετάβασης σ΄ ένα νέο ενιαίο πληροφοριακό σύστημα,
β. Αδυναμιών και λαθών κατά τη διαδικασία υπολογισμού δικαιούμενων ποσών ενίσχυσης,
γ. Ελλείψεων επαρκών ασφαλιστικών δικλίδων στο σύστημα ελέγχων για την επαλήθευση των κριτηρίων επιλεξιμότητας των δικαιούχων
Ειδικότερα:
Από τον έλεγχο των πληρωμών του καθεστώτος Πράσινης Ενίσχυσης σε βάρος του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (Ε.Γ.Τ.Ε.) διαπιστώθηκαν αδυναμίες του συστήματος υπολογισμού και πληρωμών των δικαιούχων καθώς μεταξύ άλλων διενεργήθηκε λανθασμένη πληρωμή σε δικαιούχους συνολικού ύψους 52 εκ. ευρώ, εκ των οποίων 9 εκ. ευρώ αφορούν στο καθεστώς Πράσινης Ενίσχυσης, λόγω υπολογισμού των δικαιούμενων ποσών ενίσχυσης με βάση τα δικαιώματα των αιτούντων παραγωγών προηγούμενου οικονομικού έτους. Επίσης, διαπιστώθηκαν περιπτώσεις παράτυπων - μη νόμιμων πληρωμών βάσει των οποίων θα ακολουθήσει διαδικασία ανάκτησης με την έκδοση Φύλλων Μεταβολών και Ελλείψεων (κλήση των δημοσιονομικά υπεύθυνων φυσικών προσώπων για παροχή διευκρινίσεων-επεξηγήσεων).
Κατά τον έλεγχο του καθεστώτος Τομεακού Μελισσοκομικού Προγράμματος 2023-2027 διαπιστώθηκαν αδυναμίες του συστήματος ελέγχων και πληρωμών όπως η μη έκδοση σχετικής εγκυκλίου οδηγίας για τις πληρωμές των σχετικών ενισχύσεων, η υπέρβαση του αριθμού των προϋπολογισθεισών κυψελών, η μη υποβολή αποδεικτικού υλικού επαλήθευσης επιτόπιων ελέγχων, η πληρωμή μη επιλέξιμης δαπάνης Φ.Π.Α. ή καθ΄υπέρβαση καθορισθέντων ορίων κ.ά..
Από τον έλεγχο του μέτρου 8.4 “Αποκατάσταση ζημιών σε δάση εξαιτίας δασικών πυρκαγιών, φυσικών καταστροφών και καταστροφικών συμβάντων” προέκυψαν μεταξύ άλλων ευρήματα - διαπιστώσεις όπως η μη διενέργεια ελέγχων εποπτείας, η μη υπογραφή Συμβάσεων Διασφάλισης Επιπέδου Ποιότητας Υπηρεσιών με το σύνολο των Περιφερειών της χώρας, η μη υποβολή ετήσιων απολογιστικών εκθέσεων, αδυναμίες στις διαδικασίες πληρωμών και ανάγκη επικαιροποίησης της εγκυκλίου οδηγίας πληρωμών, χαμηλό ποσοστό απορρόφησης δαπανών έναντι του προϋπολογισμού των ενταγμένων έργων αλλά και η μη ύπαρξη χρονικών καθυστερήσεων στην εξόφληση των αιτημάτων πληρωμής.
Κύρια ευρήματα του ελέγχου αναφορικά με την διενέργεια επιτόπιων ελέγχων από τον πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. για την επαλήθευση της επιλεξιμότητας των αιτήσεων ενίσχυσης των δικαιούχων είναι:
- η μη ολοκλήρωση του συνόλου των προγραμματισμένων επιτόπιων ελέγχων από τις Περιφερειακές Διευθύνσεις του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε.
- η μη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων στο σύνολο των καθεστώτων ενίσχυσης
- η μη καταχώρηση των αποτελεσμάτων ελέγχων στο σχετικό πληροφοριακό σύστημα
- η μη σύνταξη τριμηναίων απολογισμών ελεγκτικών δραστηριοτήτων.
Από τον έλεγχο του Ε.Λ.Ε.ΓΕ.Π. για το οικονομικό έτος 2023 προέκυψαν αδυναμίες και ελλείψεις επαρκών ασφαλιστικών δικλίδων του συστήματος διενέργειας τεχνικών ελέγχων και διασύνδεσης των πληροφοριακών συστημάτων για την επαλήθευση της επιλεξιμότητας των αιτήσεων δικαιούχων και της δυνατότητας αποτροπής μη νόμιμων πληρωμών όπως:
- η μη επικαιροποίηση του ψηφιακού υπόβαθρου του Συστήματος Αναγνώρισης Αγροτεμαχίων
- η μη διασύνδεση με τη βάση δεδομένων της “Κτηματολόγιο A.E.” για την επιβεβαίωση των στοιχείων ιδιοκτησίας
- η έλλειψη διενέργειας διασταυρωτικών ελέγχων επαλήθευσης ενοικιαζόμενων εκτάσεων με τη βάση δεδομένου του περιουσιολογίου της Α.Α.Δ.Ε.
- η μη ύπαρξη επικαιροποιημένου πλαισίου βοσκοτόπων
- η μη ύπαρξη εγχειριδίου ελέγχου παραπλανητικών-τεχνητών προϋποθέσεων λήψης ενίσχυσης
- η ύπαρξη δεδομένων ελέγχου σε διαφορετικά και μη επαρκώς συνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα
- η μη ύπαρξη οργανωμένου συστήματος διαχείρισης καταγγελιών.
Αναφορικά με την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου του πρώην Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. για το οικονομικό έτος 2023, βασικά ευρήματα του ελέγχου ήταν:
- η μη ύπαρξη καταγεγραμμένων διαδικασιών δημοσιονομικών συνεπειών, κινδύνων, δικλείδων ασφαλείας και δημοσιονομικώς υπευθύνων σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 και 2 της με αριθ. ΦΓ8/55081/09.11.2020 (ΦΕΚ 4938/τ. Β') απόφασης της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου
- η μη σύσταση Επιτροπής Ελέγχου για την επίλυση των διαφωνιών μεταξύ της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου και του Προέδρου του Οργανισμού Πληρωμών
- η μη έγκαιρη ολοκλήρωση από τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου των ετήσιων ελέγχων
- η μη διενέργεια ελέγχου των πληροφοριακών συστημάτων αυτού
- ο μη επαρκής έλεγχος δικλίδων ασφαλείας
- η μη επαρκής παρακολούθηση υλοποίησης συστάσεων ελέγχων παλαιότερων ετών (follow up).