Η παγκόσμια κλιματική εικόνα αλλάζει με ρυθμούς που δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας ότι η ισορροπία του πλανήτη έχει διαταραχθεί σε βαθμό που δύσκολα αναστρέφεται άμεσα.
Αυτό είναι το βασικό μήνυμα της νέας έκθεσης «State of the Global Climate 2025», που δημοσιοποίησε στις 23 Μαρτίου 2026 ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός, αποτυπώνοντας μια πραγματικότητα όπου η υπερθέρμανση, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι ακραίες καιρικές συνθήκες συνθέτουν ένα σκηνικό διαρκούς πίεσης για φυσικά συστήματα και ανθρώπινες κοινωνίες.
Η έκθεση σύμφωνα με το ClimateHub, που αποτελεί την πρώτη εθνική πρωτοβουλία για την υλοποίηση των υπηρεσιών του Copernicus Climate Change Service (C3S) στην Ελλάδα, καταγράφει με σαφήνεια ότι οι συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζουν να αυξάνονται, οδηγώντας σε συνεχή θέρμανση της ατμόσφαιρας και των ωκεανών, ενώ η τήξη των πάγων επιταχύνεται. Πρόκειται για εξελίξεις που έχουν λάβει χώρα μέσα σε λίγες δεκαετίες, όμως οι επιπτώσεις τους δεν περιορίζονται στο παρόν. Αντίθετα, θα είναι ορατές για εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια, επηρεάζοντας τις επόμενες γενιές σε παγκόσμια κλίμακα.
Η περίοδος 2015-2025 ήταν η θερμότερη δεκαετία που έχει καταγραφεί ποτέ
Η περίοδος από το 2015 έως το 2025 έχει ήδη καταγραφεί ως η θερμότερη ενδεκαετία στην ιστορία των μετρήσεων. Το 2025 συγκαταλέγεται ανάμεσα στα δύο ή τρία θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί ποτέ, με τη μέση θερμοκρασία να βρίσκεται κατά 1,43 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα επίπεδα της περιόδου 1850–1900. Το 2024 παραμένει το θερμότερο έτος, με απόκλιση περίπου +1,55 βαθμούς Κελσίου. Αυτές οι τιμές δεν αποτελούν απλώς στατιστικά δεδομένα, αλλά μεταφράζονται σε έντονους καύσωνες, ισχυρές βροχοπτώσεις και τροπικούς κυκλώνες που προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές, αναδεικνύοντας την ευαλωτότητα τόσο των οικονομιών όσο και των κοινωνικών δομών.
Στο επίκεντρο της κλιματικής κρίσης βρίσκονται οι ωκεανοί, οι οποίοι συνεχίζουν να απορροφούν μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα. Αυτή η διαδικασία οδηγεί σε μείωση του pH των υδάτων σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί εδώ και τουλάχιστον 26.000 χρόνια, επηρεάζοντας άμεσα τη θαλάσσια ζωή και την παραγωγή τροφίμων. Ταυτόχρονα, το θερμικό περιεχόμενο των ωκεανών έφτασε σε νέο ιστορικό υψηλό το 2025, ενώ ο ρυθμός θέρμανσης έχει υπερδιπλασιαστεί σε σύγκριση με την περίοδο 1960–2005. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές, με υποβάθμιση οικοσυστημάτων και απώλεια βιοποικιλότητας σε πολλές περιοχές.
Η κατάσταση στους πόλους επιβεβαιώνει την ένταση των μεταβολών. Το 2025, η έκταση του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική βρέθηκε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ στην Ανταρκτική καταγράφηκε η τρίτη χαμηλότερη τιμή που έχει παρατηρηθεί ποτέ. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η οποία παρέμεινε κοντά στα ιστορικά υψηλά του 2024 και είναι πλέον περίπου 11 εκατοστά υψηλότερη σε σχέση με το 1993. Οι συνέπειες αυτής της ανόδου περιλαμβάνουν καταστροφή παράκτιων οικοσυστημάτων, υφαλμύρωση υπόγειων υδάτων και αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών.
Το ενεργειακό ισοζύγιο της Γης -Τα δεδομένα για τα βασικά αέρια
Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία που αναδεικνύει η έκθεση αφορά το ενεργειακό ισοζύγιο της Γης. Σε φυσιολογικές συνθήκες, η ενέργεια που δέχεται ο πλανήτης από τον Ήλιο ισορροπεί με αυτή που εκπέμπεται πίσω στο διάστημα. Ωστόσο, η ισορροπία αυτή έχει διαταραχθεί στον υψηλότερο βαθμό των τελευταίων 65 ετών. Η αιτία εντοπίζεται στις αυξημένες συγκεντρώσεις αερίων του θερμοκηπίου, οι οποίες βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τουλάχιστον 800.000 ετών!
Τα δεδομένα για τα βασικά αέρια –διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου– είναι αποκαλυπτικά. Το 2024, η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο εκατομμυρίων ετών, ενώ το μεθάνιο και το υποξείδιο του αζώτου βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 800.000 ετών. Το 2025, η ανοδική πορεία συνεχίστηκε, επιβεβαιώνοντας ότι η τάση δεν έχει ακόμη ανακοπεί.
Κλιματική αλλαγή και άμεσες συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία
Η κλιματική αλλαγή έχει πλέον άμεσες συνέπειες και στην ανθρώπινη υγεία. Το θερμικό στρες αυξάνεται και επηρεάζει πάνω από το ένα τρίτο των εργαζομένων παγκοσμίως, ενώ ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός εξαπλώνονται ταχύτερα, καθώς οι περιβαλλοντικές συνθήκες ευνοούν τη μετάδοση μέσω κουνουπιών. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη να ενσωματωθούν κλιματικά δεδομένα στα συστήματα υγείας, προκειμένου να ενισχυθεί η πρόληψη και η προσαρμογή.
Η έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού βασίζεται σε επιστημονικές συνεισφορές από Εθνικές Μετεωρολογικές και Υδρολογικές Υπηρεσίες, Περιφερειακά Κλιματικά Κέντρα, οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών και δεκάδες ειδικούς επιστήμονες. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη αποτύπωση της κατάστασης, που συνδυάζει δεδομένα από όλο τον κόσμο.
Ο φετινός χειμώνας ήταν ο 2ος θερμότερος στην Αθήνα -Τα στοιχεία του Αστεροσκοπείου Αθηνών
Σε αυτό το πλαίσιο, σημαντική είναι η συμμετοχή και της χώρας μας με τα στοιχεία από την Ελλάδα να επιβεβαιώνουν ότι οι αλλαγές αυτές δεν είναι μακρινές, αλλά ήδη παρούσες. Ο ιστορικός κλιματικός σταθμός του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο Θησείο, που λειτουργεί αδιάλειπτα από το 1890 στον Λόφο Νυμφών, καταγράφει έναν χειμώνα με έντονα αποκλίνοντα χαρακτηριστικά.
Ο χειμώνας 2025–2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος που έχει καταγραφεί ποτέ στην Αθήνα από τα τέλη του 19ου αιώνα. Η μέση θερμοκρασία διαμορφώθηκε στους 12,63 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή κατά 2,34 βαθμούς υψηλότερη από τη μέση τιμή της περιόδου 1991–2020. Η μέση μέγιστη θερμοκρασία έφτασε τους 16,4 βαθμούς και η μέση ελάχιστη τους 10 βαθμούς, παρουσιάζοντας αντίστοιχες αποκλίσεις. Την πρώτη θέση στη σχετική κατάταξη διατηρεί ο χειμώνας 2023–2024, με μέση θερμοκρασία 13 βαθμών.
Παράλληλα, ο ίδιος χειμώνας ήταν και ένας από τους πιο βροχερούς που έχουν καταγραφεί. Το συνολικό ύψος βροχής ανήλθε σε 336,8 χιλιοστά, ποσό σχεδόν διπλάσιο από τη μέση τιμή της περιόδου 1991–2020, σημειώνοντας αύξηση κατά 93%. Έτσι, κατατάσσεται ως ο τρίτος βροχερότερος χειμώνας στην ιστορία των μετρήσεων, πίσω από εκείνους του 2012–2013 και του 2002–2003.
Αυξημένος ήταν και ο αριθμός των ημερών με βροχόπτωση. Οι ημέρες με καταγραφή άνω των 0,1 χιλιοστών έφτασαν τις 30, έναντι μέσου όρου 27,6, ενώ οι ημέρες με βροχόπτωση άνω του 1 χιλιοστού ανήλθαν σε 22, έναντι 18,6 της κλιματικής τιμής. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η μεταβολή δεν αφορά μόνο την ένταση, αλλά και τη συχνότητα των φαινομένων.
Η λειτουργία και η συντήρηση του ιστορικού αυτού σταθμού, καθώς και η διαχείριση και διασφάλιση της ποιότητας των δεδομένων, πραγματοποιούνται από το Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, με επιστημονική ευθύνη της Δρ. Δήμητρας Φουντά. Το μακροχρόνιο αρχείο του σταθμού αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την κατανόηση των κλιματικών αλλαγών στη χώρα.
Η σύγκλιση των διεθνών και τοπικών δεδομένων οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι ένα μακρινό σενάριο, αλλά μια πραγματικότητα που ήδη διαμορφώνει το παρόν. Οι αριθμοί καταγράφουν την ένταση της μεταβολής, όμως πίσω από αυτούς βρίσκονται πραγματικές επιπτώσεις που αγγίζουν την καθημερινότητα, την οικονομία και το φυσικό περιβάλλον. Το επόμενο βήμα δεν είναι απλώς η κατανόηση των δεδομένων, αλλά η ανάληψη δράσης, ώστε να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι συνέπειες μιας κρίσης που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας.