Προβληματισμό και ερωτήματα έχει προκαλέσει απόφαση που ορίζει ότι ο πρόωρος τοκετός δεν αποτελεί λόγο ανωτέρας βίας για απουσία από δικάσιμο.
Την υπόθεση ανέδειξε ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά, Ηλίας Κλάππας. Όπως ανέφερε πρόσφατη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιά έκρινε ότι ο πρόωρος τοκετός μιας δικηγόρου και η εισαγωγή του νεογνού στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας τρεις ημέρες πριν από τη δικάσιμο του Εφετείου Πειραιά, στην οποία δεν μπόρεσε να παρασταθεί, δεν συνιστά λόγο ανωτέρας βίας.
Η απόφαση «δημιουργεί σοβαρότατο προβληματισμό τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε νομικό επίπεδο»
«Η πρόσφατη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιά, με την οποία κρίθηκε ότι ο πρόωρος τοκετός μιας δικηγόρου και η εισαγωγή του νεογνού τέκνου της στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας τρεις ημέρες πριν τη δικάσιμο του Εφετείου Πειραιά στην οποία δεν μπόρεσε να παρασταθεί, δεν συνιστά λόγο ανωτέρας βίας, δημιουργεί σοβαρότατο προβληματισμό τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε νομικό επίπεδο», ανέφερε αρχικά ο κ. Κλάππας.
«Κατά πρώτον, η εφαρμογή του νόμου δεν είναι μία μηχανική διαδικασία, αλλά απαιτεί ενσυναίσθηση, κατανόηση και σεβασμό στη μητρότητα και στη γυναίκα δικηγόρο που οδηγείται σε πρόωρο τοκετό με επιπλοκές, μάλιστα, για το νεογνό τέκνο της, γεγονός το οποίο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί συνήθης ή προβλέψιμη αδιαθεσία.
Κατά δεύτερον, η απόφαση προδίδει μία εσφαλμένη αντίληψη για τον ρόλο του δικηγόρου στη δικαστική διαδικασία, τη στιγμή που η δικαστής που την εξέδωσε δικαιολογεί την απόφασή της με το σκεπτικό ότι η δικηγόρος θα μπορούσε "να ειδοποιήσει τηλεφωνικά κάποιον συνεργάτη της ή έστω και τον εντολέα της για να αναθέσει σε τρίτο την εκπροσώπησή του"», πρόσθεσε.
Όπως υπογράμμισε, «ο δικηγόρος δεν είναι διεκπεραιωτής, δεν είναι αναλώσιμος ούτε ανταλλάξιμος. Το ΕΔΔΑ έχει επανειλημμένα κρίνει ότι κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να επιλέγει ο ίδιος τον δικηγόρο από τον οποίο θα εκπροσωπείται και αυτό αποτελεί συστατικό της δίκαιης δίκης.
Κανένα δικαστήριο δεν μπορεί να επιβάλει σε έναν δικηγόρο να παραχωρήσει τη θέση του σε άλλον ή να υποχρεώσει έναν πολίτη να αλλάξει τον δικηγόρο του και, μάλιστα, να συμπεριλάβει την απαίτηση αυτή στο σκεπτικό της απόφασής του για να απορρίψει το αίτημα του πολίτη για παροχή δικαστικής προστασίας.
Η επιτάχυνση της Δικαιοσύνης, την οποία όλοι θέλουμε, δεν μπορεί να οδηγεί σε άδικες καταστάσεις που θέτουν σε αμφισβήτηση την ορθή και ποιοτική απονομή της. Ο σεβασμός στη μητρότητα πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη και όχι μόνο στα λόγια. Αν αυτό δεν μπορεί να γίνει κατανοητό από τη νομολογία, θα πρέπει να υπάρξει ειδική νομοθετική πρωτοβουλία ώστε ο τοκετός και οι επιπλοκές στην εγκυμοσύνη της πληρεξούσιας δικηγόρου να θεωρούνται λόγος αναβολής και λόγος ανωτέρας βίας».
Η ανακοίνωση του Δικηγορικού Συλλόγου της Αθήνας
Τον προβληματισμό του εκφράζει μέσω ανακοίνωσης ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ενημερώνοντας ότι αναλαμβάνει άμεσα πρωτοβουλία για επαναξιολόγηση και τροποποίηση των Κωδίκων που αφορούν τον τοκετό, την κύηση και τη λοχεία.
Αναλυτικά
«Ο πρόωρος τοκετός αποτελεί λόγο ανωτέρας βίας
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, με αφορμή το σκεπτικό της υπ’ αριθμ. 132/2026 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς, εκφράζει τον έντονο προβληματισμό και την ανησυχία του για την κατεύθυνση που φαίνεται να διαμορφώνεται σε ορισμένες δικαστικές κρίσεις ως προς την έννοια της ανωτέρας βίας και την αντιμετώπιση σοβαρών περιστάσεων υγείας και οικογενειακής ζωής των δικηγόρων.
Στην υπόθεση που απασχόλησε το ανωτέρω Δικαστήριο, κρίθηκε ότι δεν πιθανολογείται κακή σωματική ή ψυχολογική κατάσταση, ικανή να στοιχειοθετήσει λόγο ανωτέρας βίας, από το γεγονός ότι δικηγόρος είχε γεννήσει πρόωρα λίγες ημέρες πριν από τη δικάσιμο και ότι το νεογνό της νοσηλευόταν επί ημέρες σε Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας ενώ η ίδια βρισκόταν σε εξαιρετικά επιβαρυμένη ψυχολογική και σωματική κατάσταση, κλινήρης και εμπύρετη στην οικία της, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη τη διενέργεια οιαδήποτε πράξη μέριμνας των υποθέσεών της. Περαιτέρω, στο σκεπτικό της απόφασης διατυπώνεται η θέση ότι η δικηγόρος όφειλε να είχε μεριμνήσει εκ των προτέρων για την ενημέρωση συναδέλφου ή για την οργάνωση της εκπροσώπησης των υποθέσεών της, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο πρόωρου τοκετού, κρίνοντας ότι οι ενέργειες αυτές ήταν «αναμενόμενες από τον μέσο συνετό δικηγόρο, στις οποίες εκείνη δεν προέβη».
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών θεωρεί ότι η άνω κρίση παραγνωρίζει τις ψυχολογικές και σωματικές συνέπειες που επιφέρει η κατάσταση της λοχείας (όταν την ίδια ώρα άλλες διατάξεις λαμβάνουν αυτή υπόψιν τους ως λόγο μειωμένου καταλογισμού) και ταυτόχρονα εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς αναφορικά με την αντιμετώπιση της γυναίκας - μητέρας δικηγόρου κατά την ενάσκηση των καθηκόντων της ως συλλειτουργός της δικαιοσύνης.
Για τους λόγους αυτούς, το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών:
- Εκφράζει τον έντονο προβληματισμό του για την ερμηνευτική κατεύθυνση που αποτυπώνεται στο σκεπτικό της υπ’ αριθμ. 132/2026 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς ως προς την έννοια της ανωτέρας βίας σε περιστάσεις σοβαρής υγείας και ιδίως κατά την περίοδο της λοχείας.
- Υπογραμμίζει την ανάγκη οι δικαστικές κρίσεις να λαμβάνουν υπόψη την ανθρώπινη διάσταση του δικηγορικού λειτουργήματος και τις πραγματικές συνθήκες που μπορεί να καθιστούν αντικειμενικά αδύνατη την άσκηση των επαγγελματικών καθηκόντων.
- Τονίζει ότι η προστασία της μητρότητας, της υγείας και της οικογενειακής ζωής αποτελεί θεμελιώδη αρχή του δικαίου και οφείλει να λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη κατά την απονομή της δικαιοσύνης.
- Αναλαμβάνει άμεσα πρωτοβουλία για επαναξιολόγηση και τροποποίηση των Κωδίκων ώστε η κύηση και ιδιαιτέρως η επαπειλούμενη, ο τοκετός και η λοχεία (για χρονικό διάστημα τουλάχιστον σαράντα (40) ημερών από τον τοκετό, σύμφωνα με τα δεδομένα της ιατρικής επιστήμης), συνιστούν σπουδαίους λόγους, δυνάμενους, κατά περίπτωση, να προσεγγίζουν ή και να στοιχειοθετούν κατάσταση ανωτέρας βίας, και, ως εκ τούτου, να θεμελιώνουν ρητά δικαίωμα χορήγησης αναβολής της υποθέσεως στο ακροατήριο.
Η εύρυθμη λειτουργία της Δικαιοσύνης προϋποθέτει αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ όλων των λειτουργών της».