Έντονο προβληματισμό προκαλούν οι τελευταίες εξελίξεις στον Δικηγορικό Σύλλογο Πατρών, με τη διαχείριση της υπόθεσης των αναθέσεων νομικών υπηρεσιών από δημόσιους φορείς να αναδεικνύει σοβαρά ζητήματα θεσμικής λειτουργίας, διοικητικής επάρκειας και ανεξαρτησίας της ηγεσίας του.
Μια υπόθεση που απαιτούσε ψυχραιμία, διακριτικότητα και αυστηρή προσήλωση στις προβλεπόμενες διαδικασίες εξελίχθηκε σε πεδίο έντονης αντιπαράθεσης, δημιουργώντας την εντύπωση ότι ο Σύλλογος παρασύρεται σε πολιτικές και επικοινωνιακές σκοπιμότητες.
Αφορμή αποτέλεσε η πρωτοβουλία 14 (αριστερών) δικηγόρων να ζητήσουν τη διερεύνηση ζητημάτων που ανέκυψαν από σχετικά δημοσιεύματα. Το Διοικητικό Συμβούλιο, στη συνεδρίαση της 13ης Νοεμβρίου, αποφάσισε τη διαβίβαση του αιτήματος στο αρμόδιο Πειθαρχικό Συμβούλιο.
Εκείνο, ωστόσο, που προκαλεί ερωτήματα είναι η επιλογή της διοίκησης να γνωστοποιήσει την απόφαση σε περίπου 750 δικηγόρους, δίνοντας ευρεία δημοσιότητα σε μια διαδικασία που βρισκόταν ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο.
Γιατί κρίθηκε αναγκαία αυτή η μαζική ενημέρωση; Ποιο θεσμικό συμφέρον εξυπηρετούσε; Υπάρχει προηγούμενο ενημέρωσης για παραπομπή θέματος στο πειθαρχικό Συμβούλιο; Και γιατί δεν επιλέχθηκε μια περισσότερο προσεκτική διαχείριση, που θα απέτρεπε την πολιτική αξιοποίηση της υπόθεσης;
Ο Σύλλογος δεν είναι γραφείο Τύπου πολιτικών μειοψηφιών
Η χρονική συγκυρία δεν μπορεί να αγνοηθεί. Τα δημοσιεύματα που προηγήθηκαν είχαν ήδη προσδώσει στην υπόθεση έντονο πολιτικό χαρακτήρα, γεγονός που επέβαλλε ακόμη μεγαλύτερη θεσμική αυτοσυγκράτηση.
Αντί γι' αυτό, οι χειρισμοί της διοίκησης επέτρεψαν να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι συγκεκριμένες μειοψηφικές ομάδες, με πολιτικές αναφορές στον χώρο της Αριστεράς, επιχειρούν να μεταφέρουν τις δικές τους αντιλήψεις και επιδιώξεις στο επίπεδο της επίσημης εκπροσώπησης του Συλλόγου.
Το δικαίωμα κάθε μέλους να εκφράζει πολιτικές απόψεις ή να ζητά τη διερεύνηση ζητημάτων νομιμότητας είναι αδιαμφισβήτητο. Διαφορετικό, όμως, είναι το ζήτημα της αξιοποίησης του κύρους ενός ολόκληρου επιστημονικού φορέα για την προώθηση συγκεκριμένων πολιτικών επιδιώξεων.
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Πατρών δεν αποτελεί παράρτημα πολιτικού κόμματος ούτε μπορεί να μετατρέπεται σε εκπρόσωπο Τύπου των ιδεολογικών αντιλήψεων μιας ολιγομελούς (αριστερής) ομάδας.
Η ευθύνη για τη διασφάλιση αυτής της θεμελιώδους αρχής ανήκει πρωτίστως στον Πρόεδρο.
Η αμφισβήτηση της προεδρίας και οι εσωτερικές αντιδράσεις
Η κριτική προς την ηγεσία ενισχύεται από τις σοβαρές διαφωνίες που εκδηλώθηκαν ακόμη και στο εσωτερικό του Διοικητικού Συμβουλίου.
Με έγγραφη παρέμβασή του, μέλος της διοίκησης υποστήριξε ότι από την ανακοίνωση της 13ης Νοεμβρίου παραλείφθηκαν ουσιώδη σημεία της συζήτησης και των θέσεων που είχαν διαμορφωθεί.
Μεταξύ αυτών, η ρητή αποστασιοποίηση του Συλλόγου από μικροπολιτικά παιχνίδια κομμάτων και μέσων ενημέρωσης, θέση που, σύμφωνα με την ίδια παρέμβαση, είχε εκφραστεί και από τον ίδιο τον Πρόεδρο.
Εφόσον αυτό ανταποκρίνεται στα πραγματικά περιστατικά, δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν η ηγεσία να αναγνωρίζει την ανάγκη θεσμικής ουδετερότητας και τελικά να συνυπογράφει ανακοίνωση από την οποία απουσιάζει αυτή ακριβώς η επισήμανση;
Παράλληλα, η έκδοση διευκρινιστικής ανακοίνωσης στις 16 Νοεμβρίου, με την οποία αποσαφηνίστηκε ότι δεν υπήρξε παραπομπή δικηγόρων ούτε άσκηση πειθαρχικής δίωξης, ανέδειξε την ανάγκη προσεκτικότερης διατύπωσης και επικοινωνιακής διαχείρισης εξαρχής.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον προβληματισμό για την ικανότητα της σημερινής προεδρίας να διαμορφώνει σαφή θεσμική γραμμή και να προστατεύει τον Σύλλογο από πιέσεις και παρερμηνείες.
Το πραγματικό έλλειμμα είναι ηγεσίας
Το πρόβλημα, τελικά, δεν είναι ότι μια μειοψηφία επιδιώκει να επηρεάσει τις αποφάσεις του Συλλόγου. Αυτό αποτελεί μέρος της συλλογικής λειτουργίας, εφόσον ασκείται μέσα στα θεσμικά όρια.
Το πραγματικό ζήτημα είναι αν η ηγεσία διαθέτει την αποφασιστικότητα να προστατεύσει αυτά τα όρια.
Ο Πρόεδρος ενός Δικηγορικού Συλλόγου δεν είναι απλός διαχειριστής εσωτερικών ισορροπιών. Είναι ο θεματοφύλακας της ανεξαρτησίας, της αξιοπιστίας και της ισότιμης εκπροσώπησης όλων των μελών.
Όταν οι χειρισμοί του επιτρέπουν να δημιουργείται η εικόνα υποχώρησης απέναντι στις πιέσεις πολιτικά δραστήριων μειοψηφιών, τότε τίθεται ζήτημα θεσμικής επάρκειας.
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Πατρών οφείλει να υπερασπίζεται τη νομιμότητα και τη διαφάνεια, χωρίς να μετατρέπεται σε πεδίο κομματικών αντιπαραθέσεων ή επικοινωνιακών στρατηγικών.
Η σημερινή ηγεσία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να εκπροσωπεί το σύνολο των δικηγόρων και όχι να εμφανίζεται ως αποδέκτης των απαιτήσεων μιας μειοψηφίας.
Διότι το κύρος ενός θεσμού δεν κρίνεται από την ένταση των ανακοινώσεών του, αλλά από την ανεξαρτησία και την αποφασιστικότητα της διοίκησής του.
Και στην περίπτωση του Δικηγορικού Συλλόγου Πατρών, αυτό ακριβώς είναι που τίθεται σήμερα υπό αμφισβήτηση: η ικανότητα της προεδρίας να υπερασπιστεί τον θεσμό αντί να επιτρέπει να δημιουργείται η εντύπωση ότι υποχωρεί μπροστά σε μειοψηφικές πολιτικές επιδιώξεις.