Η Ευρώπη βιώνει ακόμη ένα ιδιαίτερα σκληρό καλοκαίρι, με τα κύματα καύσωνα να εντείνουν την πίεση στους υδάτινους πόρους και να φέρνουν στο προσκήνιο το πρόβλημα της λειψυδρίας.
Αν και συνολικά η Ευρωπαϊκή Ένωση χρησιμοποιεί μόλις το 5,8% των διαθέσιμων αποθεμάτων γλυκού νερού της -που προέρχονται από παγετώνες, υπόγεια ύδατα, ποτάμια και λίμνες –η συνολική εικόνα κρύβει μεγάλες ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών.
Τα στοιχεία της Eurostat και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA) δείχνουν ότι ορισμένες χώρες βρίσκονται ήδη σε κατάσταση έντονης υδατικής πίεσης, με τη Μεσόγειο να αποτελεί το επίκεντρο του προβλήματος.
Η Κύπρος στην κορυφή της λειψυδρίας
Η Κύπρος βρίσκεται μακράν στην πιο δύσκολη θέση, καθώς χρησιμοποιεί το 72% των διαθέσιμων αποθεμάτων γλυκού νερού της σε ετήσια βάση. Κατά τους θερινούς μήνες, το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 92%, ένα επίπεδο που χαρακτηρίζεται εξαιρετικά ανησυχητικό.
Για λόγους σύγκρισης, οι ειδικοί θεωρούν ότι μια χώρα εισέρχεται στη ζώνη προειδοποίησης όταν αξιοποιεί πάνω από το 20% των διαθέσιμων υδάτινων πόρων της.
Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, οι κυπριακές αρχές κάλεσαν τους πολίτες να περιορίσουν την ημερήσια κατανάλωση νερού κατά 10%, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε δύο λεπτά χρήσης νερού. Παράλληλα, η συνεχής αύξηση του πληθυσμού επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα διαθέσιμα αποθέματα.
Η κυβέρνηση προχωρά με ταχείς ρυθμούς στην εγκατάσταση νέων μονάδων αφαλάτωσης, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες σε πόσιμο νερό, ιδιαίτερα ενόψει της τουριστικής περιόδου, ενώ η αντιμετώπιση της λειψυδρίας αποτέλεσε μία από τις βασικές προτεραιότητες της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ελλάδα στις πρώτες θέσεις της υδατικής πίεσης
Αμέσως μετά την Κύπρο ακολουθεί η Μάλτα, η οποία καταγράφει ετήσιο ποσοστό χρήσης γλυκού νερού 33%, το οποίο αυξάνεται στο 67% κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται επίσης στις χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρή υδατική πίεση. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το ποσοστό εκμετάλλευσης των αποθεμάτων γλυκού νερού φτάνει το 37%, τοποθετώντας τη στις υψηλότερες θέσεις της Ευρώπης και πολύ πάνω από το όριο προειδοποίησης.
Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται ακόμη η Ρουμανία με 34%, η Πορτογαλία με 31%, η Ιταλία με 27% και η Ισπανία με 26,5%, όλες χώρες που κατά τους θερινούς μήνες εισέρχονται βαθιά στη ζώνη ιδατικής πίεσης
Πρόβλημα και στην πρόσβαση σε καθαρό νερό
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος προειδοποιεί ότι η κλιματική αλλαγή και οι ολοένα συχνότερες περίοδοι ξηρασίας αναμένεται να αυξήσουν τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση των φαινομένων λειψυδρίας τουλάχιστον έως το 2030.
Παράλληλα, σύμφωνα με την έκθεση «Overheated and Underprepared», περίπου ένας στους δέκα πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δυσκολεύεται να έχει επαρκή πρόσβαση σε ασφαλές και καθαρό νερό, σημειώνει σχετικό δημοσίευμα του Euronews.
Η κατάσταση είναι πιο σοβαρή στην Κύπρο, όπου το 36,5% των κατοίκων αντιμετωπίζει δυσκολίες πρόσβασης σε καθαρό νερό, ενώ ακολουθεί η Ελλάδα με ποσοστό 31,5%.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Κροατία και η Ιρλανδία εμφανίζουν επίσης σημαντικά προβλήματα πρόσβασης σε ασφαλές νερό, παρότι δεν καταγράφουν ιδιαίτερα υψηλή εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων τους. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα σε αυτές τις περιπτώσεις συνδέεται περισσότερο με τις παλαιές υποδομές και τις αδυναμίες των δικτύων ύδρευσης παρά με την ίδια τη διαθεσιμότητα νερού.
Αντίθετα, χώρες όπως η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία, παρά την αυξημένη κατανάλωση γλυκού νερού, φαίνεται να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τη διανομή ασφαλούς πόσιμου νερού, καθώς τα ποσοστά των πολιτών που αντιμετωπίζουν προβλήματα πρόσβασης παραμένουν αισθητά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 9%.