Η μείωση της γραφειοκρατίας και η βελτίωση της επαφής πολιτών και επιχειρήσεων με το Δημόσιο βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της κυβέρνησης για το 2026.
Η απλούστευση 400 διοικητικών διαδικασιών συγκαταλέγεται στις 30 βασικές μεταρρυθμίσεις του κυβερνητικού προγραμματισμού για το νέο έτος, που παρουσιάστηκε πρόσφατα από κυβερνητικούς παράγοντες.
Πρόκειται για μια κεντρική πρωτοβουλία με στόχο να αλλάξει το πρόσωπο της δημόσιας διοίκησης και να εξελιχθεί σε πιο αποτελεσματικό και φιλικό προς τους συναλλασσόμενους και με όσο το δυνατόν λιγότερα διοικητικά βάρη.
Προς τον σκοπό αυτό υλοποιείται τα τελευταία χρόνια η Εθνική Πολιτική Διοικητικών Διαδικασιών, η οποία βασίζεται σε τρεις πυλώνες.
Ο «Μίτος»
Ο πρώτος πυλώνας είναι ο «Μίτος», η ηλεκτρονική πλατφόρμα (mitos.gov.gr), όπου οι συναλλασσόμενοι μπορούν να αναζητήσουν στάδια υλοποίησης διαδικασιών του Δημοσίου, τα σημεία εξυπηρέτησης (φυσικά ή/και διαδικτυακά), τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ο εκτιμώμενος χρόνος διεκπεραίωσης, το κόστος των παραβόλων (όπου απαιτούνται), η ισχύουσα νομοθεσία κ.α.
Για τη διευκόλυνση των ενδιαφερομένων, οι διοικητικές διαδικασίες παρουσιάζονται ομαδοποιημένες σε τρεις κατηγορίες: με βάση γεγονότα της ζωής («Γεωργία και κτηνοτροφία», «Δικαιοσύνη», «Εκπαίδευση», «Επιχειρηματική δραστηριότητα», «Εργασία και ασφάλιση», κ.λπ.), ανάλογα με τους ενδιαφερόμενους (πολίτες, δημόσιους υπαλλήλους, δημόσιους φορείς, ελεύθερους επαγγελματίες κ.λπ), και ανά είδος (άδειες, αποζημιώσεις, βεβαιώσεις, πιστοποιητικά και συντάξεις κ.α.).
Μέχρι σήμερα έχουν δημοσιευθεί 4.153 διαδικασίες από 61 φορείς (υπουργεία, οργανισμοί, πανεπιστήμια, ανεξάρτητες αρχές), ενώ σε αρχικό ή τελικό στάδιο επεξεργασίας για δημοσίευση βρίσκονται επιπλέον πάνω από 1.100 διαδικασίες.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Απλούστευσης Διαδικασιών
Ο δεύτερος πυλώνας είναι το Εθνικό Πρόγραμμα Απλούστευσης Διαδικασιών, στον οποίο διοικητικές διαδικασίες από τον «Μίτο» ανασχεδιάζονται με σκοπό να μειωθούν τα γραφειοκρατικά στάδια π.χ. με κατάργηση περιττών δικαιολογητικών, ψηφιοποίηση διαδικασιών και υλοποίηση υπηρεσιών μιας στάσης.
Σύμφωνα με στέλεχος του υπουργείου Εσωτερικών, η επιλογή των 400 διαδικασιών προς απλούστευση γίνεται με κριτήρια τις υψηλές πιθανότητες εμφάνισης φαινομένων διαφθοράς ή κακοδιοίκησης, τη συχνότητα χρήσης από πολίτες και επιχειρήσεις και τον αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε διαδικασίες που αφορούν την έναρξη και λειτουργία επιχειρήσεων, τις επενδύσεις, την κοινωνική ασφάλιση και τις παροχές προς τους πολίτες.
Η ενιαία ψηφιακή πύλη (gov.gr) και οι ψηφιακές υπηρεσίες που φιλοξενούνται σε αυτήν, η άυλη συνταγογράφηση και η αποστολή των αποτελεσμάτων των πανελλαδικών εξετάσεων μέσω γραπτού μηνύματος είναι μερικές από τις συνολικά 109 δράσεις απλούστευσης που έχουν ολοκληρωθεί και έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας των πολιτών.
Η υλοποίηση της μεταρρύθμισης αναμένεται να ενταθεί φέτος προκειμένου να επιτευχθεί ο κυβερνητικός στόχος. Υπό επεξεργασία και άμεση ανάπτυξη πάντως είναι άλλες 47 απλουστεύσεις, οι οποίες θα αποδίδονται σταδιακά στο κοινό.
Σε αυτές συγκαταλέγονται οι εξής:
- Ψηφιοποίηση της διαδικασίας αρχικής έκδοσης άδειας οδήγησης,
- Ανάπτυξη ηλεκτρονικών υπηρεσιών για τον ελέγχο και την παρακολούθηση των παραβάσεων συγκεκριμένων διατάξεων του Κ.Ο.Κ. και τη δυνατότητα ενημέρωσης των πολιτών για τους βαθμούς ποινής τους (Point System),
- Ψηφιοποίηση διοικητικών διαδικασιών που σχετίζονται με την καταγραφή όλων των επαγγελματιών αγροτών και αγροτικών εκμεταλλεύσεων
- Aπλούστευση και ψηφιοποίηση διοικητικών διαδικασιών που αφορούν στους κλάδους της Αλιείας και της Ελαιοκομίας
- Απλούστευση διαδικασίας και ανάπτυξη ηλεκτρονική υπηρεσίας για την παροχή νομικής βοήθειας σε πολίτες χαμηλού εισοδήματος
- Θεσμοθέτηση του ενιαίου πιστοποιητικού κληρονομίας
- Υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης σε δικαστήρια και σωφρονιστικά καταστήματα και παροχή υπηρεσιών ενημέρωσης της πορείας των πινακίων και των εκθεμάτων των δικαστηρίων (Ηλεκτρονικό Πινάκιο)
- Aπλούστευση και ψηφιοποίηση διοικητικών διαδικασιών που σχετίζονται με τη λειτουργία της Δημόσιας Βάσης Δεδομένων και του Ειδικού Μητρώου Οργανώσεων Κοινωνίας των Πολιτών
- Ψηφιοποίηση διοικητικών διαδικασιών για την ενημέρωση των δημοσίων υπαλλήλων,
- Aπλούστευση και δημιουργία μηχανισμού πληροφόρησης ναυτικών και εταιρειών για ζητήματα του ΝΑΤ και τη διασύνδεση των ναυτικών ειδικοτήτων με την αγορά εργασίας
- Ανάπτυξη περιβάλλοντος ενιαίας θυρίδας για τη διευκόλυνση του εμπορίου
- Απλούστευση πλαισίου ίδρυσης και λειτουργίας Ιδιωτικών Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης, Φροντιστηρίων, Κέντρων Ξένων Γλωσσών και Κολλεγίων
- Απλούστευση και ψηφιοποίηση της διαδικασίας γνωμάτευσης αναπηρίας από το Κέντρο Πιστοποίησης της Αναπηρίας (ΚΕΠΑ) του e- ΕΦΚΑ για την περίπτωση των ασθενών με σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας
- Aπλούστευση και ψηφιοποίηση των διαδικασιών αξιολόγησης της αναπηρίας από το ΚΕΠΑ για τη λήψη συγκεκριμένων παροχών
- Aπλούστευση και ψηφιοποίηση των διαδικασιών που διέπουν τα Ταμεία Επαγγελματικής Υποχρεωτικής Ασφάλισης
- Απλούστευση διαδικασιών στον τομέα της Επικουρικής Ασφάλισης
- Ανάπτυξη ανεξάρτητη εφαρμογής στο σύστημα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης για την έκδοση του Ιατρικού Πιστοποιητικού Θανάτου από πιστοποιημένους Ιατρούς
- Υλοποίηση παρεμβάσεων ώστε να είναι δυνατή η απόδοση ΑΦΜ στο νεογνό μέσω κατάλληλης υπηρεσίας
- Απλούστευση και ψηφιοποίηση της διαδικασίας Δήλωσης Δικαστικής Αναγνώρισης Τέκνου.
Σε δεύτερο χρόνο αναμένεται η ψηφιοποίηση άλλων τριών διαδικασιών για τις οποίες εργάζονται ισάριθμες ομάδες εργασίας και αφορούν συγκεκριμένα τη διαδικασία ηλεκτρονικής διακίνησης των εγγράφων από και προς τις Πρωτοβάθμιες Υγειονομικές Επιτροπές, την ηλεκτρονική αποστολή συμπληρωματικών δικαιολογητικών των αιτήσεων ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και τη διαδικασία υποβολής καταγγελίας για θέματα που αφορούν στην καταβολή αγροτικών ενισχύσεων.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η απλούστευση των διαδικασιών οδηγεί σε εξοικονόμηση χρόνου και πόρων, ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς το Δημόσιο και βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Το Παρατηρητήριο Γραφειοκρατίας
Τα οφέλη των απλοποιήσεων τεκμηριώνονται με μετρήσεις που διενεργεί το Παρατηρητήριο Γραφειοκρατίας, που είναι ο τρίτος πυλώνας της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της έκδοσης ψηφιακών βεβαιώσεων μητρώου από την ΑΑΔΕ, που αποτελεί την πιο πρόσφατη μέτρηση του Παρατηρητηρίου. Μετρήθηκαν τα διοικητικά βάρη της διαδικασίας πριν και μετά την απλούστευση και την πλήρη ψηφιοποίησή της τον Δεκέμβριο 2024. Επιπρόσθετα, μετρήθηκαν τα οφέλη για το περιβάλλον και τους χρήστες τα οποία προέκυψαν.
Προέκυψε ότι από την ψηφιακή μετάβαση εξοικονομήθηκαν περίπου 984.000 ευρώ ετησίως για πολίτες και δημόσια διοίκηση, από εξάλειψη μετακινήσεων και αναμονής σε «ουρές», ποσό που αντιστοιχεί σε μείωση κατά 87,2%. Εξαλείφθηκαν 80.000 χλμ. «ουρές» σε ετήσια βάση, καθώς ο αιτών ολοκληρώνει τη διαδικασίας σε 10 λεπτά, χωρίς να μεταβεί σε ΔΟΥ.
Το διοικητικό βάρος, σε όρους χρόνου που δαπανάται, μειώθηκε κατά 85,7% για τους πολίτες και κατά 100% για τη δημόσια διοίκηση.
Η εξάλειψη της χρήσης εντύπων πέτυχε την εξοικονόμηση 160.000 φύλλων χαρτιού ετησίως. Τέλος, η εξοικονόμηση σε όρους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που επιτυγχάνεται λόγω της μείωσης των μετακινήσεων (48.000 χλμ.. λιγότερες μετακινήσεις με αυτοκίνητο) και της χρήσης χαρτιού εκτιμάται στους 26,94 τόνους CO2 ετησίως.
ΑΠΕ-ΜΠΕ