Όσα έγιναν στην ιστορική συνάντηση της UNESCO στην Αθήνα, η παρουσία της Amal Clooney και ο κρίσιμος διάλογος για το AI, τον πολιτισμό και τον άνθρωπο.
Για πρώτη φορά η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο της Συνάντησης των Πρεσβευτών Καλής Θελήσεως της UNESCO, φιλοξενώντας στην Αθήνα προσωπικότητες από όλο τον κόσμο για έναν διάλογο που δύσκολα θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρος: την ειρήνη και την ανθρωπότητα σε έναν κόσμο που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές ισορροπίες δοκιμάζονται και οι τεχνολογικές εξελίξεις μεταβάλλουν με ταχύτητα όσα μέχρι χθες θεωρούσαμε δεδομένα, η συνάντηση στην Αθήνα έφερε στο προσκήνιο ορισμένα από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα της εποχής μας. Ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς ή ειδικούς, αλλά αγγίζουν πλέον άμεσα την καθημερινότητα και το μέλλον όλων μας.
Η κεντρική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε έναν από τους πλέον εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας, τον Ναό του Ολυμπίου Διός, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο σκηνικό για μια συζήτηση με απολύτως σύγχρονο περιεχόμενο. Το iefimerida.gr βρέθηκε εκεί έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε από κοντά έναν πραγματικά ενδιαφέροντα διάλογο, που δεν έμεινε σε τυπικές τοποθετήσεις, αλλά έθεσε ουσιαστικούς προβληματισμούς και έδωσε τροφή για σκέψη γύρω από τις μεγάλες αλλαγές που συντελούνται αυτή τη στιγμή στον κόσμο.
Η σημασία της διοργάνωσης ήταν άλλωστε ιδιαίτερη: η Συνάντηση των Πρεσβευτών Καλής Θελήσεως της UNESCO πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά εκτός της έδρας του Οργανισμού, με την Αθήνα να γίνεται για τρεις ημέρες το σημείο συνάντησης ανθρώπων που, μέσα από διαφορετικά πεδία δράσης, επιχειρούν να αναδείξουν τον ρόλο της διεθνούς συνεργασίας απέναντι στις προκλήσεις μιας εποχής που αλλάζει διαρκώς.
Η τριήμερη συνάντηση περιλάμβανε κεντρική εκδήλωση στον Ναό του Ολυμπίου Διός, παρουσία του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, του Γενικού Διευθυντή της UNESCO, Khaled El- Enany, και της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη. Στην εκδήλωση συμμετείχαν η Amal Clooney, δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Senior Fellow στο Oxford Institute of Technology and Justice και συνιδρύτρια του Clooney Foundation for Justice, καθώς και η Κωστάντζα Σμπώκου- Κωνσταντακοπούλου, Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της UNESCO για την Προστασία και Προώθηση του Πολιτισμού.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι Πρέσβεις Καλής Θελήσεως της UNESCO συζήτησαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που συνδέονται με την αποστολή του Οργανισμού - από την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την προώθηση της εκπαίδευσης, έως τον ρόλο της επιστήμης και του πολιτισμού στην οικοδόμηση της ειρήνης, σε μια περίοδο ραγδαίων παγκόσμιων αλλαγών. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι η αποστολή της UNESCO -η οικοδόμηση της ειρήνης μέσω της διεθνούς συνεργασίας στους τομείς της εκπαίδευσης, των επιστημών, του πολιτισμού και της επικοινωνίας -παραμένει σήμερα εξίσου κομβική όσο και κατά την ίδρυση του Οργανισμού, καθώς οι προκλήσεις στις οποίες καλείται να ανταποκριθεί μεταβάλλονται διαρκώς.
Η εκδήλωση στον Ναό του Ολυμπίου Διός, η οποία συνδιοργανώθηκε με το Economist Enterprise και συντονίστηκε από τον Alasdair Ross, Countries Editor του The Economist στο πλαίσιο της Συνάντησης των Πρεσβευτών Καλής Θελήσεως της UNESCO στην Αθήνα, περιλάμβανε συζήτηση μεταξύ της Amal Clooney και της Κωστάντζας Σμπώκου- Κωνσταντακοπούλου, με τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη και Πολιτισμός». Ο διάλογος επικεντρώθηκε στις ολοένα και αυξανόμενες επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στον χώρο του πολιτισμού, σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχείς ρυθμούς, καθώς και στη σημασία της διαφύλαξης της ανθρώπινης δημιουργικότητας, της πολιτιστικής πολυμορφίας και των κοινών αξιών σε κάθε πεδίο δράσης της UNESCO.
Μαζί με τους Πρέσβεις Καλής Θελήσεως της UNESCO, τους εταίρους και τους δωρητές, οι παρευρισκόμενοι υπογράμμισαν τη δέσμευσή τους στη δύναμη της τέχνης, του αθλητισμού, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού ως φορέων ειρήνης και διεθνούς διαλόγου. Στο πλαίσιο των συζητήσεων, παρουσίασαν τις διεθνείς πρωτοβουλίες τους και αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στην προώθηση των αξιών και της αποστολής της UNESCO σε όλο τον κόσμο.
Η τριήμερη συνάντηση φιλοξενήθηκε από την Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της UNESCO για την Προστασία και Προώθηση του Πολιτισμού, Κωστάντζα Σμπώκου- Κωνσταντακοπούλου, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου.
Ακριβώς πάνω σε αυτή τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στις δυνατότητες που ανοίγει η Τεχνητή Νοημοσύνη και στις προκλήσεις που δημιουργεί κινήθηκαν και οι τοποθετήσεις των προσώπων που συμμετείχαν στη συνάντηση. Από την ανάγκη για ένα σαφές ηθικό και θεσμικό πλαίσιο έως την προστασία της πολιτιστικής πολυμορφίας, των δημιουργών και των λιγότερο ορατών πολιτιστικών αφηγήσεων, αλλά και τις πραγματικές δυνατότητες αξιοποίησης της νέας τεχνολογίας προς όφελος της κοινωνίας, οι παρεμβάσεις ανέδειξαν διαφορετικές πλευρές του ίδιου κρίσιμου ζητήματος.
Ο Γενικός Διευθυντής της UNESCO, Khaled El-Enany, δήλωσε: «Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μετασχηματίζει κάθε πτυχή του πολιτιστικού οικοσυστήματος, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε πλήρως τις επιπτώσεις της και να διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξη και η χρήση της εξακολουθούν να καθοδηγούνται από ηθικές αρχές και να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον»
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τόνισε: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και στον εμπλουτισμό της σύγχρονης καλλιτεχνικής έκφρασης και της δημιουργικής παραγωγής. Ωστόσο, η ανάπτυξη και η χρήση της πρέπει να έχουν ως επίκεντρο τον άνθρωπο, να υπόκεινται σε δεοντολογικές και θεσμικές δικλίδες ασφαλείας και να υπηρετούν το κοινωνικό σύνολο. Οι αρχές αυτές αποτελούν τη βάση της στρατηγικής και της πολιτιστικής πολιτικής της Ελλάδας, καθώς υποστηρίζουμε ένα πλαίσιο καινοτομίας που προστατεύει την πολιτιστική πολυμορφία, τα δικαιώματα των δημιουργών και τη δίκαιη αμοιβή τους».
Η Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της UNESCO για την Προστασία και Προώθηση του Πολιτισμού, Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου, δήλωσε: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να δώσει νέα δυναμική στον πολιτισμό και να «δώσει φωνή» σε παραδόσεις που μέχρι σήμερα παρέμεναν αθέατες, ενέχει όμως και σοβαρές προκλήσεις. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εκπαιδεύεται πάνω σε κυρίαρχες αφηγήσεις. Ό,τι δεν είναι ορατό στο σύστημα, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να το προστατεύσει. Σήμερα έχουμε μια βαθιά ευθύνη να διαμορφώσουμε το μέλλον για τις επόμενες γενιές και, σε αυτή την προσπάθεια, ο ρόλος της UNESCO είναι θεμελιώδης».
Η Amal Clooney, δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Senior Fellow στο Oxford Institute of Technology and Justice και συνιδρύτρια του Clooney Foundation for Justice, υπογράμμισε: «Έχουμε δει παρατεταμένες συγκρούσεις σε πολλά μέρη του κόσμου, με τους ανθρώπους να είναι ολοένα και πιο διχασμένοι και να λειτουργούν με τέτοιο τρόπο προκειμένου να ενισχύσουν τις ιδέες και τις πεποιθήσεις τους. Ο πολιτισμός αποτελεί αντίδοτο σε αυτό, καθώς μας υπενθυμίζει τα κοινά μας ενδιαφέροντα και βιώματα.
Αξιοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη για καλό σκοπό, φέρνοντας σε επαφή με δικηγόρους και νομικούς όσους έχουν περισσότερο ανάγκη. Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύξαμε σε συνεργασία με το AI for Good Lab της Microsoft θέτουν τη νομική πληροφορία στη διάθεση ευάλωτων κοινοτήτων και τις βοηθούν να αποκτήσουν πρόσβαση στο νομικό σύστημα της χώρας τους.»
Ολόκληρη η συζήτηση που ακολούθησε στον Ναό του Ολυμπίου Διός, ωστόσο, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, αγγίζοντας ερωτήματα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζαν θεωρητικά, σήμερα όμως αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς μας.
Πόσο εύκολο είναι πλέον να γνωρίζουμε αν αυτό που βλέπουμε στην οθόνη μας είναι πραγματικό; Τι συμβαίνει όταν ένα βίντεο που δημιουργήθηκε ή αλλοιώθηκε με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να γίνει πιστευτό από εκατομμύρια ανθρώπους; Και πώς προετοιμάζουμε τα παιδιά για έναν κόσμο στον οποίο η αμφισβήτηση της εικόνας και της πληροφορίας θα πρέπει ίσως να αποτελεί βασικό κομμάτι της εκπαίδευσής τους;
Αυτά ήταν ορισμένα από τα ζητήματα που έδωσαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον διάλογο της Amal Clooney με την Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου. Και ήταν ίσως το σημείο στο οποίο η μεγάλη συζήτηση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη έπαψε να αφορά απλώς την τεχνολογία. Αφορούσε την εμπιστοσύνη, την ενημέρωση, την ανθρώπινη κρίση, την εκπαίδευση των επόμενων γενεών και τελικά τον τρόπο με τον οποίο θα μάθουμε να κινούμαστε μέσα σε μια πραγματικότητα όπου τα όρια μεταξύ αληθινού και τεχνητά κατασκευασμένου γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτα.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η συζήτηση γύρω από τα παραποιημένα βίντεο και τη δυσκολία επαλήθευσης του υλικού που κυκλοφορεί πλέον με τεράστια ταχύτητα στο διαδίκτυο. Η ανάγκη να αναζητούμε την αρχική πηγή, να διασταυρώνουμε μια πληροφορία και να μην θεωρούμε αυτομάτως αληθινό οτιδήποτε εμφανίζεται στην οθόνη μας αποκτά μια εντελώς διαφορετική σημασία στην εποχή της AI.
Ακόμη πιο ουσιαστική ήταν η σύνδεση αυτής της νέας πραγματικότητας με τα παιδιά. Μια γενιά μεγαλώνει έχοντας από πολύ μικρή ηλικία πρόσβαση σε εικόνες, βίντεο και πληροφορίες που μπορεί να είναι αληθινές, παραποιημένες ή εξ ολοκλήρου κατασκευασμένες. Η κριτική σκέψη, επομένως, δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα επιθυμητό εκπαιδευτικό προσόν. Μετατρέπεται σε απαραίτητο εργαλείο για την κατανόηση του κόσμου.
Και κάπου εκεί βρέθηκε ίσως ο πυρήνας ολόκληρης της συζήτησης: η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν παρουσιάστηκε αποκλειστικά ως απειλή ούτε ως μια τεχνολογική λύση για τα πάντα. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς θα χρησιμοποιηθεί, ποιος θα θέσει τους κανόνες και ποιες ανθρώπινες αξίες θα επιλέξουμε να προστατεύσουμε καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται.
Γιατί η μεγάλη πρόκληση της εποχής της AI μπορεί τελικά να μην είναι μόνο να δημιουργήσουμε εξυπνότερες μηχανές, αλλά να διασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι θα παραμείνουν αρκετά ενημερωμένοι, εκπαιδευμένοι και κριτικοί ώστε να αποφασίζουν πώς θέλουν αυτές οι μηχανές να χρησιμοποιούνται.
Η άφιξη της Αμάλ Αλαμουντίν-Κλούνεϊ
