Η μετατροπή ενός ιστορικού εμπορικού κέντρου ηλικίας 200 ετών σε μικρές κατοικίες παρουσιάζεται πλέον ως case study για αρχιτέκτονες και σχεδιαστές.
- Το ιστορικό εμπορικό κέντρο Arcade, το παλαιότερο των ΗΠΑ, μετατράπηκε σε 48 micro-apartments, προσφέροντας οικονομική κατοικία. Η αναγέννηση του κτιρίου αποτελεί παράδειγμα για την επανάχρηση παλαιών αστικών κτιρίων, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
- Τα ενοίκια ξεκινούν από 550 δολάρια τον μήνα, ποσό εξαιρετικά χαμηλό, ενώ οι μικροσκοπικές κατοικίες με έξυπνο σχεδιασμό συμπληρώνονται από εκτεταμένους κοινόχρηστους χώρους. Αυτή η προσέγγιση αντισταθμίζει τον περιορισμένο ιδιωτικό χώρο, προσφέροντας ποιότητα ζωής στους ενοίκους.
- Το ισόγειο του Arcade διατηρεί τον εμπορικό του χαρακτήρα, φιλοξενώντας καταστήματα και χώρους εστίασης, δημιουργώντας μια αυτάρκη, μικτή κοινότητα. Αυτό το μοντέλο προσελκύει νέους επαγγελματίες, καλλιτέχνες και δημιουργικούς εργαζόμενους, λειτουργώντας ως φυτώριο ταλέντων.
- Το project αντιμετωπίζει τη σοβαρή στεγαστική κρίση στις ΗΠΑ, αναδεικνύοντας το Arcade ως επιτυχημένο παράδειγμα μετατροπής ιστορικών εμπορικών κέντρων σε κατοικίες. Διέσωσε ένα κτίριο με τεράστια ιστορική αξία, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέες κατοικίες και στηρίζοντας μικρές επιχειρήσεις στο κέντρο της πόλης.
Για σχεδόν δύο αιώνες, το Arcade της πόλης Πρόβιντενς στο Ρόουντ Άιλαντ υπήρξε σύμβολο μιας άλλης εποχής του αμερικανικού εμπορίου. Με τις νεοκλασικές του κολόνες και τους μακρινούς διαδρόμους του, το κτίριο έμοιαζε περισσότερο με δημόσιο μέγαρο παρά με εμπορικό κέντρο. Και όχι άδικα: όταν άνοιξε τις πόρτες του το 1828 θεωρήθηκε επαναστατικό για την εποχή του, καταγράφοντας ιστορία ως το παλαιότερο εμπορικό κέντρο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σήμερα, σχεδόν 200 χρόνια αργότερα, το ιστορικό κτίριο έχει αποκτήσει μια εντελώς διαφορετική ζωή. Τα παλιά καταστήματα μετατράπηκαν σε μικροσκοπικά διαμερίσματα και το άλλοτε εμβληματικό mall λειτουργεί πλέον ως ένα από τα πιο ιδιαίτερα παραδείγματα οικονομικής κατοικίας στις ΗΠΑ.
Case study για αρχιτέκτονες και σχεδιαστές
Αντί να εγκαταλειφθεί ή να κατεδαφιστεί, το Arcade αναγεννήθηκε ως συγκρότημα 48 μικρο-διαμερισμάτων, σε μια περίοδο όπου η στεγαστική κρίση και τα υψηλά ενοίκια πιέζουν όλο και περισσότερο τους νέους Αμερικανούς. Η μετατροπή του ιστορικού εμπορικού κέντρου σε κατοικίες παρουσιάζεται πλέον ως case study για το πώς παλιά αστικά κτίρια μπορούν να αποκτήσουν δεύτερη ζωή χωρίς να χαθεί η αρχιτεκτονική τους ταυτότητα.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ίσως το κόστος. Τα ενοίκια ξεκινούν περίπου από 550 δολάρια τον μήνα — ποσό εξαιρετικά χαμηλό για τα σημερινά δεδομένα των Ηνωμένων Πολιτειών, ειδικά σε μια εποχή που το κόστος στέγασης έχει μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τη Generation Z και τους millennials.
Η Έιμι Χένιον, μία από τις κατοίκους του συγκροτήματος, περιγράφει την εμπειρία σχεδόν σαν συμμετοχή σε ένα ζωντανό κομμάτι ιστορίας. «Είναι ωραίο να ξέρεις ότι κάθε ένα από αυτά τα διαμερίσματα ήταν κάποτε κάποιο κατάστημα», δήλωσε στο CNBC. Για τους κατοίκους, το κτίριο δεν είναι απλώς ένας χώρος διαμονής αλλά μια παράξενη συνύπαρξη παρελθόντος και σύγχρονης αστικής ζωής.
Οι κατοικίες είναι εξαιρετικά μικρές — πραγματικά micro-lofts. Ωστόσο, οι αρχιτέκτονες προσπάθησαν να αξιοποιήσουν στο έπακρο κάθε τετραγωνικό μέτρο. Τα διαμερίσματα διαθέτουν μικρές κουζίνες, ενσωματωμένους αποθηκευτικούς χώρους και καθιστικά σχεδιασμένα ώστε να εξυπηρετούν πολλαπλές χρήσεις. Η λογική θυμίζει περισσότερο ιαπωνική μικρο-κατοικία ή ευρωπαϊκά compact studios παρά το παραδοσιακό αμερικανικό διαμέρισμα.
Το στοιχείο που κάνει τη διαφορά είναι ότι οι περιορισμένοι ιδιωτικοί χώροι αντισταθμίζονται από εκτεταμένους κοινόχρηστους χώρους μέσα στο ίδιο το συγκρότημα. Οι κάτοικοι έχουν πρόσβαση σε αίθουσα παιχνιδιών, lounge με τηλεόραση, βεράντες, κοινόχρηστους χώρους χαλάρωσης, αποθήκες, πλυντήρια και ειδικούς χώρους στάθμευσης ποδηλάτων.
«Όταν οι κάτοικοι χρειάζονται περισσότερο χώρο από αυτόν που προσφέρουν τα μικρά διαμερίσματα, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τους κοινόχρηστους χώρους», εξηγεί το αρχιτεκτονικό γραφείο Northeast Collaborative Architects, που ανέλαβε τον σχεδιασμό του project.
Η μετατροπή του Arcade δεν εξάλειψε εντελώς τον εμπορικό χαρακτήρα του κτιρίου. Το ισόγειο εξακολουθεί να φιλοξενεί καταστήματα, γραφεία, μικρές επιχειρήσεις και χώρους εστίασης. Αυτή η μικτή χρήση θεωρείται κεντρικό στοιχείο της επιτυχίας του project, καθώς δημιουργεί μια μικρή αυτοτελή κοινότητα μέσα στο ίδιο το κτίριο.
Η Χένιον περιγράφει μια καθημερινότητα σχεδόν αυτάρκη. «Κουρεύομαι στο κομμωτήριο κάτω, υπάρχουν μικρά μαγαζιά για φαγητό, δεν χρειάζεται καν να φύγεις από το κτίριο», λέει. «Υπάρχει βιβλιοπωλείο που οργανώνει παρουσιάσεις συγγραφέων στους κοινόχρηστους χώρους».
Αυτή η αίσθηση «μικρής πόλης μέσα σε ένα κτίριο» είναι ακριβώς αυτό που οι σχεδιαστές θεωρούν βασικό στοιχείο του νέου μοντέλου αστικής κατοικίας. Το Arcade δεν σχεδιάστηκε απλώς ως φθηνή στέγη αλλά ως κοινότητα νέων επαγγελματιών, καλλιτεχνών και δημιουργικών εργαζομένων που ζουν και κινούνται σε κοινό περιβάλλον.
Σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, πολλοί από τους ενοίκους είναι καλλιτέχνες ή άνθρωποι που ξεκινούν τώρα την επαγγελματική τους πορεία. «Το project λειτουργεί σαν incubator για νέους επαγγελματίες», σημειώνουν.
Η συγκεκριμένη μετατροπή έρχεται σε μια εποχή που οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν σοβαρή στεγαστική κρίση. Τα ενοίκια σε πολλές μεγάλες πόλεις έχουν εκτοξευθεί, ενώ οι νεότερες γενιές δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να αποκτήσουν πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομική κατοικία. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ιδέα της επανάχρησης παλιών εμπορικών ή βιομηχανικών κτιρίων για κατοικίες αποκτά ολοένα μεγαλύτερη δυναμική.
Τα τελευταία χρόνια, δεκάδες παλιά malls στις ΗΠΑ εγκαταλείπονται λόγω της ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου και της παρακμής των παραδοσιακών εμπορικών κέντρων. Πολλά από αυτά μετατρέπονται σε γραφεία, αποθήκες logistics ή μικτές χρήσεις. Το Arcade θεωρείται από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα μιας διαφορετικής προσέγγισης: της μετατροπής ενός ιστορικού εμπορικού χώρου σε κατοικία χωρίς να χαθεί η ταυτότητά του.
Το ίδιο το κτίριο έχει τεράστια ιστορική αξία. Με τις ελληνικού τύπου κολόνες και τη συμμετρική αρχιτεκτονική του, εντάχθηκε στο Εθνικό Μητρώο Ιστορικών Τόπων ήδη από το 1971. Για χρόνια όμως αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα και κινδύνευε με εγκατάλειψη.
Η ανάπλασή του παρουσιάστηκε ως παράδειγμα δημιουργικής αστικής ανάπτυξης. Ο πρώην δήμαρχος της Πρόβιντενς, Χόρχε Ελόρσα, είχε χαρακτηρίσει το project «παράδειγμα οικονομικής ανάπτυξης που πραγματικά λειτουργεί». Όπως είπε όταν ολοκληρώθηκε η μετατροπή, «η πόλη απέδειξε ότι το τολμηρό όραμα και ο δημιουργικός σχεδιασμός μπορούν να γίνουν οικονομικό πλεονέκτημα».
Το project κατάφερε ταυτόχρονα να δημιουργήσει νέες κατοικίες στο κέντρο της πόλης, να στηρίξει μικρές επιχειρήσεις και να διασώσει ένα ιστορικό κτίριο που διαφορετικά ίσως εγκαταλειπόταν.