Ο Γιόχαν Έιντεμο άνοιξε τις πόρτες του σπιτιού του στο WIRED και αποκάλυψε ποια αντικείμενα της IKEA χρησιμοποιεί ο ίδιος στην καθημερινότητά του.
Η διακόσμηση ενός σπιτιού μπορεί να αποκαλύψει πολλά για τον άνθρωπο που ζει μέσα σε αυτό. Όταν όμως πρόκειται για τον επικεφαλής σχεδιασμού της IKEA, η περιέργεια γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Ο Γιόχαν Έιντεμο, ο άνθρωπος που εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες συμμετέχει στη διαμόρφωση της σχεδιαστικής ταυτότητας της σουηδικής εταιρείας και επιβλέπει την ανάπτυξη έως και 2.000 νέων προϊόντων κάθε χρόνο, άνοιξε τις πόρτες του σπιτιού του στο περιοδικό WIRED και αποκάλυψε ποια αντικείμενα της IKEA χρησιμοποιεί ο ίδιος στην καθημερινότητά του. Κι αν κάποιος περίμενε να ακούσει για τη διάσημη βιβλιοθήκη Billy ή τα ράφια Kallax, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο ενδιαφέρουσα.
Ξεκίνησε την πορεία του ως μαθητευόμενος ξυλουργός
Ο Έιντεμο ξεκίνησε την πορεία του ως μαθητευόμενος ξυλουργός σε ηλικία μόλις 15 ετών. Σήμερα βρίσκεται στην κορυφή της δημιουργικής πυραμίδας της IKEA, ηγούμενος μιας ομάδας περίπου 20 σχεδιαστών, αλλά και δεκάδων εξωτερικών συνεργατών που καθορίζουν την αισθητική κατεύθυνση της εταιρείας. Πρόσφατα παρουσίασε τη νέα συλλογή PS 2026, η οποία επανήλθε έπειτα από εννέα χρόνια απουσίας με 44 οικονομικά προϊόντα που βασίζονται στη φιλοσοφία της «παιχνιδιάρικης λειτουργικότητας», από φωτιστικά που αλλάζουν σχήμα μέχρι φουσκωτές πολυθρόνες και παγκάκια που θυμίζουν τραμπάλα.
Δείχνει να μην εντυπωσιάζεται από την τελειότητα
Παρά τη θέση του, ο ίδιος δείχνει να μην εντυπωσιάζεται από την τελειότητα. Αντίθετα, σχεδόν κάθε αντικείμενο που ξεχωρίζει στο σπίτι του έχει κάτι ατελές. Ένα από τα αγαπημένα του είναι τα κεραμικά πιάτα και μπολ Silversida, κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα κεραμικά. Εκείνο που τον γοητεύει περισσότερο δεν είναι μόνο η βιώσιμη παραγωγή τους, αλλά οι μικρές ατέλειες που αποκτούν κατά τη διαδικασία κατασκευής. «Διάλεξα αυτό το μπολ γιατί ο τεχνίτης έχασε το σημείο και η μπλε πινελιά βγήκε στην εξωτερική πλευρά. Κάποιος θα το έβλεπε ως λάθος. Εγώ το λατρεύω. Είναι μοναδικό», λέει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η ατέλεια είναι αυτή που προσδίδει προσωπικότητα σε ένα αντικείμενο.
Η ίδια φιλοσοφία επεκτείνεται και στην κουζίνα του. Αν και διαθέτει επαγγελματικά μαγειρικά σκεύη, ο ίδιος χρησιμοποιεί σχεδόν καθημερινά τα μεταλλικά ταψιά Koncis της IKEA. Όπως αποκαλύπτει, η μαγειρική ήταν η πρώτη του μεγάλη αγάπη πριν στραφεί στην ξυλουργική, ενώ η κόρη του έγινε τελικά επαγγελματίας σεφ. Τα ταψιά, όπως λέει, εξυπηρετούν σχεδόν κάθε ανάγκη στην προετοιμασία του φαγητού, αποδεικνύοντας ότι τα πιο απλά αντικείμενα είναι συχνά και τα πιο χρήσιμα.
Το καλύτερο παράδειγμα της προσωπικής του αισθητικής
Η κουζίνα του αποτελεί ίσως το καλύτερο παράδειγμα της προσωπικής του αισθητικής. Εγκατέστησε το σύστημα Faktum πριν από περισσότερα από είκοσι χρόνια, πολύ πριν αντικατασταθεί από τη σημερινή σειρά Metod. Ωστόσο, δεν αρκέστηκε στις εργοστασιακές λύσεις. Έτριψε όλες τις πόρτες, τις έβαψε στο χέρι και κατασκεύασε δικά του ανοιχτά ράφια, ώστε να ταιριάζουν καλύτερα στον χαρακτήρα του παλιού σπιτιού του. «Το βιομηχανικό λούστρο ήταν υπερβολικά τέλειο για έναν χώρο που έχει τις δικές του ατέλειες», εξηγεί, προσθέτοντας ότι ύστερα από δύο δεκαετίες καθημερινής χρήσης μόνο ένας μεντεσές χρειάζεται πλέον επισκευή. «Όλα τα υπόλοιπα λειτουργούν άψογα. Αυτό σημαίνει ποιότητα».
Ανάμεσα στα αντικείμενα που δεν αποχωρίζεται βρίσκεται και το μεταλλικό ντουλάπι PS Cabinet του 1999, το οποίο χαρακτηρίζει ως το αγαπημένο προϊόν που έχει σχεδιάσει ποτέ η IKEA. Διαθέτει αρκετά κομμάτια διάσπαρτα στο σπίτι του: στην τραπεζαρία, στο χωλ, ακόμη και στο γραφείο, όπου λειτουργεί ως αρχειοθήκη. Τα περισσότερα τα χρησιμοποιεί εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια, γεγονός που, κατά τη γνώμη του, αποδεικνύει ότι ο καλός σχεδιασμός δεν ακολουθεί τις μόδες αλλά αντέχει στον χρόνο.
Ιδιαίτερη θέση στη συλλογή του έχει και το αυθεντικό ρολόι PS του 1995, το οποίο εντόπισε τυχαία σε υπαίθρια αγορά. Δεν αποκάλυψε αρχικά στον πωλητή ότι εργάζεται στην IKEA, αλλά όταν το έκανε μετά την αγορά, εκείνος συνειδητοποίησε ότι πιθανότατα διέθετε έναν μικρό θησαυρό. Ο ίδιος πάντως δεν κρύβει τη συναισθηματική του σύνδεση με το συγκεκριμένο αντικείμενο, καθώς το χαρακτηριστικό βαθύ κόκκινο χρώμα της σειράς PS χρησιμοποιήθηκε ακόμη και στην είσοδο των κεντρικών γραφείων της εταιρείας στη Σουηδία.
Ο Έιντεμο αγαπά ιδιαίτερα και τα προϊόντα που αφηγούνται μια ιστορία σχεδιασμού. Το ξύλινο φωτιστικό δαπέδου Svarva, που δημιουργήθηκε για τη συλλογή PS του 2009, γεννήθηκε χάρη σε μια απρόσμενη συγκυρία. Κατά την επίσκεψή του σε εργοστάσιο στην Ουγγαρία, ανακάλυψε ότι ακριβώς δίπλα λειτουργούσε μονάδα που κατασκεύαζε τις ξύλινες χάντρες που χρειαζόταν το φωτιστικό. «Ήταν καθαρή τύχη», θυμάται, εξηγώντας πως έτσι κατέστη δυνατή η παραγωγή ενός σχεδίου που αρχικά έμοιαζε σχεδόν αδύνατο να υλοποιηθεί.
«Ακούω πολλή μουσική σε βινύλιο»
Στο σπίτι του υπάρχουν επίσης τα συρτάρια Sinka, βάζα Jonsberg που πλέον θεωρούνται συλλεκτικά, ντουλάπες Pax και οι χαρακτηριστικοί μύλοι πιπεριού Spraka. Για εκείνον όμως όλα αυτά αποκτούν αξία μόνο όταν χρησιμοποιούνται. Ένα από τα βάζα φιλοξενεί... χαρτί υγείας, ενώ οι μύλοι πιπεριού φέρουν εμφανή σημάδια φθοράς από δύο δεκαετίες καθημερινής χρήσης. «Έχουν χτυπήματα, αλλά αυτό τους δίνει μεγαλύτερη ομορφιά. Είναι η ηλικία τους. Μπορείς να περάσεις όλη σου τη ζωή προσπαθώντας να διορθώσεις κάθε ατέλεια. Καλύτερα να τη δεχτείς και να είσαι περήφανος γι' αυτήν», λέει.
Το πιο απρόσμενο στοιχείο της εξομολόγησής του αφορά ίσως τα πιο γνωστά προϊόντα της IKEA. «Αυτή τη στιγμή δεν έχω καμία Billy στο σπίτι. Είχα όμως στο παρελθόν. Και φυσικά έχω αποκτήσει πολλές Kallax. Είναι εξαιρετικές, ειδικά για δίσκους βινυλίου, γιατί σχεδιάστηκαν ακριβώς γι' αυτή τη χρήση. Ακούω πολλή μουσική σε βινύλιο», παραδέχεται. Μια απάντηση που αποτυπώνει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη φιλοσοφία του: ο σχεδιασμός δεν αφορά τα εμβληματικά προϊόντα ή τις τάσεις, αλλά τα αντικείμενα που αποκτούν χαρακτήρα επειδή παραμένουν χρήσιμα και συνοδεύουν τον άνθρωπο για δεκαετίες.