Η γενίκευση των ελάχιστα επεμβατικών μεθόδων με τη βοήθεια νέων συστημάτων και εργαλείων τύπου ρομπότ είναι το μέλλον της χειρουργικής. Ειδικά για τις παθήσεις των βαλβίδων, αλλά και της καρδιάς γενικότερα η θωρακοσκοπική video-assisted καρδιοχειρουργική επιτυγχάνει άριστα αποτελέσματα. Με ποιον τρόπο, όμως, και με ποια ιδιαίτερα οφέλη;
Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε τη θωρακοσκοπική καρδιο-χειρουργική με τη λαπαροσκοπική χειρουργική - χολοκυστεκτομή που όλοι μας γνωρίζουμε. Αυτή η επέμβαση επιτρέπει στον ασθενή αφενός να διατηρήσει τη βαλβίδα του, δηλαδή αποφεύγουμε την αντικατάστασή της με τεχνητή βαλβίδα, και αφετέρου αποφεύγεται η κλασική διάνοιξη του θώρακα του ασθενή με μέση στερνοτομή, επιτυγχάνοντας έτσι το ίδιο καλό χειρουργικό αποτέλεσμα, όπως με την κλασική χειρουργική, χωρίς όμως το μειονέκτημα της μεγάλης μέσης στερνοτομής.
Όλη η επέμβαση γίνεται μέσα από μικρές οπές, ανάμεσα από τις πλευρές στο θώρακα του ασθενή. Τα ειδικά εργαλεία και η κάμερα βίντεο εισάγονται μέσα από αυτές τις μικρές οπές. Ο χειρουργός εκτελεί την επέμβαση με λεπτομερή ακρίβεια, έχοντας μεγεθυσμένη εικόνα της περιοχής στην οποία επεμβαίνει και εκτελώντας σε κοι- λότητες χειρισμούς που δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν χωρίς τη βοήθεια των ειδικών εργαλείων.
Σύμφωνα με αυτή την τεχνική, αφαιρούμε τα παθολογικά μέρη της «άρρωστης» βαλβίδας του ασθενή και κατόπιν η βαλβίδα επισκευάζεται με ειδικές τεχνικές και υλικά. Μπορούμε έτσι να αντικαταστήσουμε τις σπασμένες χορδές στήριξής της ή ακόμη και τον ίδιο τον ιστό της βαλβίδας με άλλους ιστούς του ίδιου του ασθενή. Επιτυγχάνουμε έτσι μια φυσιολογική λειτουργία της βαλβίδας χωρίς να την έχουμε αντικαταστήσει με τεχνητή πρόθεση. Με αυτόν τον τρόπο ο ασθενής διατρέχει μικρότερο κίνδυνο λοίμωξης στη βαλβίδα του, δεν χρειάζεται δια βίου αντιπηκτική αγωγή και η λειτουργία της καρδιάς του είναι πολύ πιο φυσιολογική.
Χάρη σε αυτή τη μέθοδο ο ασθενής μπορεί να κινητοποιηθεί πλήρως την επόμενη μέρα της επέμβασης, συντομεύεται η παραμονή στο νοσοκομείο, αποφεύγονται οι πολλές μεταγγίσεις αίματος, ο μετεγχειρητικός πόνος είναι σχεδόν ανύπαρκτος, το αισθητικό αποτέλεσμα είναι απαράμιλλο, αφού και οι τομές είναι πολύ μικρές, ενώ στις γυναίκες γίνονται κάτω από το στήθος. Η βίντεο-υποβοηθούμενη (video-assisted) θωρακοσκοπική καρδιοχειρουργική μπορεί να εφαρμοστεί στις εξής παθήσεις: ανεπάρκεια της μιτροειδούς, στένωση της μιτροειδούς, ανεπάρκεια της τριγλώχινος βαλβίδας, στένωση και ανεπάρκεια της αορτικής βαλβίδας, σύγκλειση μεσοκολπικής επικοινωνίας, αφαίρεση ορισμένων όγκων της καρδιάς.
Η θωρακοσκοπική καρδιοχειρουργική δεν είναι μια ξεχωριστή ειδικότητα, αλλά ένα πιο προχωρημένο στάδιο της καρδιοχειρουργικής και γι' αυτό το λόγο χρειάζεται ειδική και μακρά εκπαίδευση του χειρουργού σε εξειδικευμένα κέντρα.
Το μέλλον της χειρουργικής θα είναι η γενίκευση των ελάχιστα επεμβατικών μεθόδων με τη βοήθεια νέων συστημάτων και εργαλείων τύπου ρομπότ, που θα είναι όλο και πιο «έξυπνα» και θα μας «βοηθάνε» καλύτερα. Βέβαια, αυτά τα συστήματα δεν θα μπορέσουν, αλλά και δεν είναι ο σκοπός τους να αντικαταστήσουν το χειρουργό, ο οποίος θα έχει τον τελικό και απόλυτο έλεγχο του συστήματος και των εργαλείων. Ετσι η «αυτονόμηση» του ρομπότ, όπως τη βλέπουμε στα έργα επιστημονικής φαντασίας, δεν είναι δυνατή. Αυτές οι τεχνικές έχουν ήδη γίνει γνωστές διεθνώς.
Ο Δρ Α. Πάνου, υφηγητής του Πανεπιστημίου της Γενεύης, με την ομάδα του πραγματοποίησε στο Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ την πρώτη επέμβαση επιδιόρθωσης της μιτροειδούς βαλβίδας με το ρομπότ DaVinci στη χώρα μας και επίσης εισήγαγε πρώτος και καθιέρωσε στη χώρα μας τη θωρακοσκοπική καρδιοχειρουργική (video- assisted cardiac surgery). Λόγω της μεγάλης εμπειρίας του σε αυτές τις τεχνικές έχει κληθεί επανειλημμένως στην Ελβετία για να διενεργήσει πρωτοπόρες επεμβάσεις που έδωσαν αφορμή για δημοσιεύματα στον εκεί τύπο.
*O κ. Αρης Πάνου είναι καρδιοχειρουργός και υφηγητής του Πανεπιστημίου της Γενεύης