Ήταν τέλη Ιανουαρίου 1916, όταν στην ελληνοποιημένη - μόλις προ τριετίας - Θεσσαλονίκη αποβιβάστηκαν 125.000 Γάλλοι και 100.000 Άγγλοι, χωρίς να υπολογιστούν οι άνδρες των τεχνικών και βοηθητικών υπηρεσιών. Ακολούθησαν βεβαίως και οι Ρώσοι, Σέρβοι, Ιταλοί... Ήταν ο στρατός της Ανατολής. Ο αριθμός του ξένων στρατιωτών ξεπερνούσε τις 250.000, όταν ο πληθυσμός της πόλης μετά βίας "άγγιζε" τους 135.000 ανθρώπους... Ανάμεσα στους ξένους στρατιώτες υπήρχαν αρχαιολόγοι (οι πρώτες ανασκαφές στην περιοχή έγιναν απο μέλη του στρατεύματος), ζωγράφοι, γιατροί, αλλά και κινηματογραφιστές. Είναι αυτά τα (της γαλλικής στρατιάς της Ανατολής) κινηματογραφικά αρχεία που "αποκαλύπτουν" με τις καταγραφές τους στο σελιλόιτ της εποχής μια "άλλη" πόλη.
Αυτή την "άλλη" πόλη - αλλά και την ύπαιθρο πέριξ της Θεσσαλονίκης - την πόλη των προγόνων τους αλλά και τον επισκεπτών τους, την πόλη των Ελλήνων, των Εβραίων, των εναπομεινάντων μουσουλμάνων, την κοσμοπολίτικη αλλά και στρατοκρατούμενη, την πόλη των καφε σαντάν, των παρελάσεων στην παραλιακή λεωφόρο της Νίκης, την πόλη - έδρα της κυβέρνησης Εθνικής Αμυνας του Ελευθερίου Βενιζέλου, θα έχουν την ευκαιρία να δουν απόψε οι Θεσσαλονικείς σε μια ... βωβή ταινία, διάρκειας 90 λεπτών.
Το άγνωστο αρχειακό κινηματογραφικό υλικό, άψογα ψηφιακά επεξεργασμένο, περιλαμβάνει κινηματογραφικές λήψεις από αέρος, κινηματογραφικά καταγραμμένες σκηνές από περιπολίες Γάλλων στρατιωτών στο Δέλτα του Αξιού, πέριξ του ποταμού Στρυμόνα. "Θυμίζουν σκηνές απο τα 'Μυστικά του Βάλτου' της Πηνελόπης Δέλτα" λεει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ο καθηγητής, πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) Γιάννης Μουρέλος, ο οποίος επιμελήθηκε την παρουσίαση και είναι εκείνος που θα "ντύσει" τη βωβή ταινία με πρόλογο και σχόλια για τους θεατές - ρέκτες της "άγνωστης", τουλάχιστον οπτικά, ιστορίας.
Το αφιέρωμα - προβολή της ταινίας, με τίτλο "Η Θεσσαλονίκη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου από τα Κινηματογραφικά Αρχεία της Γαλλικής Στρατιάς της Ανατολής" οργανώνει το ΑΠΘ στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, αλλά και του επικείμενου εορτασμού, παγκοσμίως, των 100 χρόνων από τα γεγονότα που σήμαναν την έναρξη του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου.
Τα κινηματογραφικά αρχεία της γαλλικής στρατιάς περιλαμβάνουν σπάνιο υλικό από την άφιξη του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη στις 9 Οκτωβρίου του 1916 - με τον σχηματισμό της προσωρινής κυβέρνησης - την άφιξη των συμμαχικών στρατευμάτων και τη δημιουργία του θεάτρου επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης, τις παρελάσεις των στρατιωτών, σκηνές από την καθημερινότητα της πόλης, αλλά και των στρατιωτών που στρατοπέδευσαν στο στρατόπεδο Ζειντελικ και "κλείνουν" (στην προβαλλόμενη ταινία) με τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917 που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης και "άλλαξε" για πάντα την εικόνα και την ανθρωπογεωγραφία της.
"Είναι χαρακτηριστική", λέει στο ΑΠΕ - ΜΠΕ ο καθηγητής Γιάννης Μουρέλος, που μελέτησε διεξοδικά τα ... βωβά κινηματογραφικά επίκαιρα, "η εξαιρετική ποιότητα της ταινίας, η διαύγεια και η σταθερότητα των πλάνων, που δεν αφορούν μόνο τις δραστηριότητες των ξένων στρατιωτών, αλλά και στιγμές σημαντικές για την ίδια την πόλη που τους φιλοξενεί - όπως αυτή με την κατάθεση στεφάνου στο σημείο δολοφονίας του Έλληνα βασιλιά Γεωργίου, αλλά και τα πλάνα από την πυρκαγιά του Αυγούστου του 1917, που βλέποντάς τα 'νιώθει' ο θεάτής ακόμα και τους καπνούς να ... τον πνίγουν".
Την εκδήλωση - προβολή και εισήγηση του κ. Μουρέλου διοργανώνει απόψε, στις 7 μ.μ., η πρυτανεία του ΑΠΘ στο Πολιτιστικό Κέντρο "Αλέξανδρος" (Εθνικής Αμύνης 1), με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
(ΑΠΕ-ΜΠΕ)