Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις κυβερνοεπιθέσεις που χτύπησαν και τα σούπερ μάρκετ και επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών.
- Κυβερνοεπιθέσεις έπληξαν τα ψυκτικά συστήματα εκατοντάδων σούπερ μάρκετ σε Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Σουηδία, Δανία και Ιρλανδία. Οι όμιλοι Ahold Delhaize, Colruyt, ICA και Coop ανέφεραν σοβαρές δυσλειτουργίες και αύξηση της θερμοκρασίας σε ψυγεία και καταψύκτες.
- Οι βελγικές εισαγγελικές αρχές ξεκίνησαν ποινική έρευνα, καθώς στο στόχαστρο των χάκερ μπήκαν και καταστήματα της ΙΚΕΑ. Στην Ιρλανδία, η αλυσίδα SuperValu αναγκάστηκε να αποσύρει προϊόντα από 13 καταστήματα λόγω παρόμοιων προβλημάτων στα συστήματα ψύξης.
- Οι επιθέσεις προκάλεσαν τεράστιες οικονομικές απώλειες, με ιδιοκτήτη βελγικού κρεοπωλείου να αναγκάζεται να καταστρέψει κρέας αξίας 15.000 ευρώ, αφού οι χάκερ ανέβασαν τη θερμοκρασία των ψυγείων του στους 18 βαθμούς Κελσίου κατά τη διάρκεια της νύχτας.
- Τα περιστατικά συνδέονται με προηγούμενη επίθεση στη Γαλλία και εντείνουν τις ανησυχίες για υβριδικές απειλές. Ειδικοί εκτιμούν ότι πρόκειται για δολιοφθορά, καθώς απουσιάζουν οικονομικά αιτήματα, με το λιανικό εμπόριο να αποτελεί ευάλωτο στόχο.
Αφορμή στάθηκαν οι επιθέσεις σε ψυγεία και καταψύκτες σούπερ μάρκετ σε πολλές χώρες της ΕΕ, οι οποίες προκάλεσαν σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία τους.
Εκπρόσωπος της Επιτροπής επεσήμανε ότι τέτοιου είδους περιστατικά αποδεικνύουν πως οι ψηφιακές επιθέσεις μπορούν να προκαλέσουν αναστάτωση σε υπηρεσίες, να πλήξουν εμπορικές δραστηριότητες και να έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης της κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από την πλευρά του, ο Ευρωπαίος Επίτροπος αρμόδιος για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα, Κριστόφ Χάνσεν, χαρακτήρισε τις συγκεκριμένες επιθέσεις προσπάθεια διατάραξης της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων.
Προβλήματα, τα οποία αποδόθηκαν σε κυβερνοεπιθέσεις, ανέφεραν εκατοντάδες εμπορικά καταστήματα στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, τη Δανία και την Ιρλανδία, με τις επιθέσεις να προκαλούν αύξηση της θερμοκρασίας σε ψυγεία και καταψύκτες.
Οι όμιλοι Ahold Delhaize και Colruyt γνωστοποίησαν ότι περιστατικό στα συστήματα πληροφορικής τους προκάλεσε δυσλειτουργίες σε ψυγεία και καταψύκτες σε δεκάδες καταστήματά τους στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο. Αντίστοιχα προβλήματα ανέφεραν και οι σουηδικές αλυσίδες ICA και Coop.
Στη Σουηδία, η διευθύντρια πωλήσεων ενός καταστήματος franchise της ICA στη Στοκχόλμη, Ένγκλα Ίνγκγουολ, δήλωσε στο Reuters ότι το κατάστημα δέχθηκε κυβερνοεπίθεση κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία στους καταψύκτες να φτάσει τους 50 βαθμούς Κελσίου.
Όπως ανέφερε, η επίθεση σημειώθηκε στις 2 τα ξημερώματα, αλλά έγινε αντιληπτή αρκετές ώρες αργότερα. «Τα πάντα έχουν καταστραφεί», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Εκπρόσωπος της ICA ανέφερε ότι η εταιρεία γνώριζε πως ένας περιορισμένος αριθμός καταστημάτων είχε επηρεαστεί από περιστατικό κατά τη διάρκεια της νύχτας, το οποίο έπληξε τα συστήματα ψύξης και κατάψυξης.
Παράλληλα, η ιδιωτική εταιρεία λιανικής πώλησης Coop ενημέρωσε τη σουηδική εφημερίδα Aftonbladet ότι έξι από τα καταστήματά της είχαν επηρεαστεί από παρόμοια περιστατικά.
Ποινική έρευνα στο Βέλγιο -Στο στόχαστρο και η IKEA
Εκπρόσωπος των βελγικών εισαγγελικών αρχών επιβεβαίωσε την έναρξη ποινικής διερεύνησης για την πρόσφατη κυβερνοεπίθεση που επηρέασε τα ψυκτικά συστήματα πολλών σούπερ μάρκετ στη χώρα.
Η εταιρεία IKEA ανακοίνωσε επίσης ότι υπήρξε θύμα των συγκεκριμένων ψηφιακών επιθέσεων. Συγκεκριμένα, ένα κατάστημά της στο Βέλγιο επηρεάστηκε, ενώ η εταιρεία δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να έχουν στοχοποιηθεί και άλλες εγκαταστάσεις της.
Από την πλευρά της, η δανέζικη εταιρεία μηχανολογίας Danfoss γνωστοποίησε ότι οι κυβερνοεπιθέσεις προκάλεσαν ζημιές σε προϊόντα της.
Στην Ιρλανδία, η εταιρεία χονδρικής πώλησης τροφίμων Musgrave ανακοίνωσε ότι κυβερνοπεριστατικό επηρέασε τα συστήματα ψύξης σε 13 καταστήματα της αλυσίδας SuperValu, αναγκάζοντάς την να αποσύρει από την πώληση ορισμένα ψυγμένα και κατεψυγμένα προϊόντα.
Η SuperValu, η οποία αποτελεί την τρίτη μεγαλύτερη αλυσίδα σούπερ μάρκετ στην Ιρλανδία, διευκρίνισε ότι το περιστατικό επηρέασε τα ψυκτικά συστήματα συγκεκριμένου μοντέλου σε 13 από τα συνολικά 223 καταστήματά της.
Η Musgrave ανέφερε ότι τα συστήματα παρακολούθησης εντόπισαν το πρόβλημα και ότι η εταιρεία έλαβε άμεσα μέτρα, ενώ η έρευνα για το περιστατικό βρίσκεται σε εξέλιξη.
Τεράστιες οι οικονομικές απώλειες
Σοβαρές οικονομικές ζημιές υπέστη και η βελγική αλυσίδα κρεοπωλείων De Laet & Van Haver.
Ο ιδρυτής και ιδιοκτήτης της εταιρείας, Λουκ Ντε Λάετ, δήλωσε ότι ξύπνησε στις 3:30 τα ξημερώματα, όταν ένας υπάλληλός του τον ενημέρωσε ότι υπήρχε πρόβλημα. Έσπευσε στο κατάστημά του στο Χόβε, νότια της Αμβέρσας, όπου διαπίστωσε ότι η θερμοκρασία στα ψυγεία είχε φτάσει τους 18 βαθμούς Κελσίου.
Όπως ανέφερε, αναγκάστηκε να καταστρέψει κρέας αξίας περίπου 15.000 ευρώ.
«Είναι πολύ τρομακτικό. Χακάρουν το σύστημα καταγραφής της θερμοκρασίας και μπορούν να το προγραμματίζουν από απόσταση», δήλωσε στο Reuters, προσθέτοντας ότι εξοργίστηκε από την ανάγκη να πετάξει τόσο μεγάλη ποσότητα τροφίμων.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι χάκερ επιχειρούν να αποσταθεροποιήσουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες, ενώ ανέφερε ότι επικοινώνησε με την αστυνομία, χωρίς ωστόσο να γνωρίζει εάν έχει ξεκινήσει σχετική έρευνα.
«Έχω μόνο δύο λέξεις για αυτούς: ξυπνήστε, σας παρακαλώ, γιατί κάτι συμβαίνει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Προειδοποιήσεις για τις ευπάθειες των συστημάτων ψύξης
Τα περιστατικά έρχονται να προστεθούν σε αντίστοιχη επίθεση που σημειώθηκε στη Γαλλία τον περασμένο μήνα. Τότε, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, χάκερ απέκτησαν τον έλεγχο ψυκτικών μονάδων σε εκατοντάδες σούπερ μάρκετ, ανεβάζοντας τις θερμοκρασίες έως τους 50 βαθμούς Κελσίου και προκαλώντας πυρκαγιές και καταστροφή τροφίμων.
Η Ahold είχε αναφέρει επίσης περιστατικό κυβερνοασφάλειας στην αστυνομία τον προηγούμενο μήνα.
Παρότι μέχρι στιγμής κανείς δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για τις επιθέσεις, τα περιστατικά εντείνουν τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών αρχών για την εξάπλωση υβριδικών επιθέσεων, οι οποίες συνδέονται με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εντάσεις που ακολούθησαν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή σε επιχειρήσεις δολιοφθοράς ή υβριδικού πολέμου. Παράλληλα, δεν έχει εξακριβωθεί ποιος βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις της Δευτέρας ούτε εάν υπάρχει σύνδεση με τα περιστατικά που σημειώθηκαν στη Γαλλία τον Οκτώβριο.
Το εθνικό κέντρο κυβερνοασφάλειας της Σουηδίας παρακολουθεί πολλαπλά περιστατικά που επηρεάζουν καταστήματα τροφίμων σε ολόκληρη τη χώρα, σύμφωνα με τον επικεφαλής του, Τζον Μπίλοου.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η υπηρεσία δεν μπορεί να κάνει εικασίες σχετικά με το ποιος βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις.
«Τις τελευταίες εβδομάδες εντοπίσαμε ότι στη Σουηδία υπάρχουν αρκετές εκτεθειμένες συσκευές λειτουργικής τεχνολογίας, για τις οποίες έχουμε επισημάνει την ανάγκη ενημέρωσης ή επιδιόρθωσης», δήλωσε.
Ο Τζον Μπίλοου είχε αναφέρει επίσης στο Reuters ότι το κέντρο κυβερνοασφάλειας διαχειρίζεται πολλαπλά περιστατικά που σχετίζονται με τα συστήματα ψύξης σούπερ μάρκετ σε ολόκληρη τη σουηδική επικράτεια.
Ο Τομ Χέγκελ, ερευνητής στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας SentinelOne, εκτίμησε ότι τέτοιου είδους επιθέσεις συνήθως συνδέονται με εκβιασμούς, πολιτικά κίνητρα ή επιχειρήσεις σε επίπεδο κρατών. Όπως σημείωσε, η απουσία οικονομικών απαιτήσεων στις πρόσφατες επιθέσεις εναντίον σούπερ μάρκετ ενισχύει την εκτίμηση ότι ενδέχεται να πρόκειται για πράξεις δολιοφθοράς.
«Το λιανικό εμπόριο αποτελεί εύκολο στόχο, επειδή οι αλυσίδες καταστημάτων διαθέτουν τεράστιο αριθμό ελεγκτών ψύξης, συστημάτων διαχείρισης κτιρίων, πινάκων ελέγχου πρόσβασης στις πόρτες και εξοπλισμού σημείων πώλησης», ανέφερε.
Και πρόσθεσε: «Τα περιθώρια κέρδους στα τρόφιμα είναι μικρά και τα αποθέματα μπορούν να καταστραφούν μέσα σε λίγες ώρες. Επομένως, οποιαδήποτε διαταραχή προκαλεί γρήγορα και με ορατό τρόπο ζημιές».