Η Φίνος Φιλμ θυμάται με ένα βίντεο τον Σταύρο Ξενίδη, τον ηθοποιό του ελληνικού κινηματογράφου που έφυγε από την ζωή σαν σήμερα, 2 Νοεμβρίου 2008, σε ηλικία 85 ετών.
Στον κινηματογράφο έκανε το ντεμπούτο του το 1953 και εκτοτε, εμφανίστηκε σε περισσότερες από 70 ταινίες, σχεδόν πάντα σε δεύτερους ρόλους και συνήθως στο πλευρό μεγάλων κωμικών ηθοποιών, όπως ο Λάμπρος Κωσταντάρας.
Μερικοί από τους πιο γνωστούς ρόλους του είναι στις ταινίες: «Ο Ηλίας του 16ου» (1959), «Περάστε την Πρώτη του Μηνός» (1965), «Το Κοροϊδακι της Δεσποινίδος» (1960), «Ο Ρωμιός Έχει Φιλότιμο» (1968), «Χριστίνα» (1960), «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα» (1965), «Μοντέρνα Σταχτοπούτα» (1965), «Η Κόρη μου η Σοσιαλίστρια» (1966), «Ο Στρίγγλος Που Έγινε Αρνάκι» (1967) κ.ά.
«Ο Σταύρος Ξενίδης δεν επιδίωξε σχεδόν ποτέ πρωταγωνιστικούς ρόλους, κι όμως κατάφερνε να κάνει τους δεύτερους ρόλους να ξεχωρίζουν με την συνέπεια, το μέτρο και την υποκριτική του ακρίβεια. Με μια καριέρα που απλώθηκε σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, υπηρέτησε πρωτίστως το θέατρο, ενώ άφησε έντονο το αποτύπωμά του και στη μεγάλη οθόνη και την τηλεόραση
Με την Φίνος Φιλμ συνεργάστηκε σε επτά ταινίες, ξεκινώντας το 1954 με την «Ωραία των Αθηνών» στο ρόλο του συμβολαιογράφου Τσιλιμίρδη και ολοκληρώθηκε την δεκαετία του ’70 με δυο ταινίες με τον Θανάση Βέγγο, όπου συμμετείχε με την χαρακτηριστική του φωνή ως αφηγητής. Έφυγε από κοντά μας σαν σήμερα το 2008 σε ηλικία 85 ετών» αναφέρει η εταιρία παραγωγής.
Ο θεατράνθρωπος Ξενίδης
Το θέατρο υπήρξε η μεγάλη σταθερά της καλλιτεχνικής ζωής του Σταύρου Ξενίδη. Η θεατρική του διαδρομή ήταν εξαιρετικά πλούσια και κάλυψε ένα ευρύ φάσμα ρεπερτορίου.
Η σημαντικότερη και μακροβιότερη συνεργασία του ήταν με τον Κώστα Μουσούρη, στο πλευρό του οποίου πρωταγωνίστησε για περισσότερο από δύο δεκαετίες, κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Συνεργάστηκε επίσης με σημαντικούς θιάσους της εποχής, μεταξύ των οποίων της Κατερίνας και του Αδαμάντιου Λεμού, καθώς και με κορυφαίους ηθοποιούς και θιασάρχες.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 σημείωσε σημαντικές θεατρικές επιτυχίες στο πλευρό του Δημήτρη Χορν, ενώ συνέχισε να εμφανίζεται στη σκηνή και κατά τη δεκαετία του 1980.
Η τελευταία του θεατρική εμφάνιση έγινε το 1987, στο πλευρό του Νίκου Κούρκουλου, στο «Ψηλά από τη γέφυρα» του Άρθουρ Μίλερ.
Ο «καρατερίστας» του ελληνικού κινηματογράφου
Ο Σταύρος Ξενίδης πρωτοεμφανίστηκε στον κινηματογράφο το 1953 στην ταινία «Το τραγούδι του πόνου» και μέσα στις επόμενες τέσσερις δεκαετίες συμμετείχε σε περισσότερες από 65 ταινίες, σε δεύτερους, αλλά συχνά αξέχαστους, ρόλους.
Η ιδιαίτερη φυσικότητα της ερμηνείας του, η χαρακτηριστική φωνή του και η ικανότητά του να ισορροπεί ανάμεσα στο κωμικό και το δραματικό στοιχείο τον έκαναν έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους και αξιόπιστους καρατερίστες του ελληνικού κινηματογράφου.
Η συνεργασία με την Φίνος
Η συνεργασία του με τη Φίνος Φιλμ ξεκίνησε πολύ νωρίς, το 1954, με δύο ταινίες. Στην «Ωραία των Αθηνών» εμφανίστηκε ως ο συμβολαιογράφος Τσιλιμπίρδης, ενώ την ίδια χρονιά ακολούθησε το «Χαρούμενο Ξεκίνημα».
Το 1959 ήρθε μία από τις πιο χαρακτηριστικές κινηματογραφικές εμφανίσεις του, στον «Ηλία του 16ου» του Αλέκου Σακελλάριου, ενώ εναν χρόνο αργότερα συνεργάστηκε ξανά με τη Φίνος Φιλμ στο «Κλωτσοσκούφι» του Ντίνου Δημόπουλου.
Έπειτα από μια απουσία έντεκα χρόνων από τις παραγωγές της εταιρείας, επέστρεψε το 1971 με τον ιστορικό «Παπαφλέσσα» και την ίδια χρονιά συμμετείχε στον «Ένα Ξένοιαστο Παλαβιάρη» του Ερρίκου Θαλασσινού, με τον Θανάση Βέγγο, αυτή τη φορά με τη χαρακτηριστική φωνή του στον ρόλο του αφηγητή.
Η τελευταία του συνεργασία με τη Φίνος Φιλμ ήρθε το 1973 με τον «Τσαρλατάνο», όπου επίσης ακούγεται ως αφηγητής. Συνολικά, η συνεργασία του με την εταιρεία περιλαμβάνει επτά ταινίες και εκτείνεται σε σχεδόν είκοσι χρόνια.
Οι «πρωταγωνιστικοί» δεύτεροι ρόλοι σε αγαπημένες ταινίες
Παράλληλα, η κινηματογραφική του διαδρομή υπήρξε πολύ ευρύτερη. Έπαιξε δίπλα σε μερικούς από τους σημαντικότερους πρωταγωνιστές της εποχής και συμμετείχε σε πολλές δημοφιλείς ταινίες, όπως «Ένας βλάκας και μισός» (1959), «Λαός και Κολωνάκι» (1959), «Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος» (1960), «Η γυνή να φοβήται τον άνδρα» (1965), «Ο στρίγγλος που έγινε αρνάκι» (1967), «Πατέρα, κάτσε φρόνιμα» (1967), «Ο Ρωμιός έχει φιλότιμο» (1968), «Ποιος Θανάσης» (1969), «Υποβρύχιο Παπανικολής» (1971) και «Μαντώ Μαυρογένους» (1971).
Βραβείο Α΄ Ανδρικού Ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης
Η παρουσία του στη μεγάλη οθόνη δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στην περίοδο της μεγάλης ακμής του εμπορικού ελληνικού κινηματογράφου.
Το 1979 ήρθε ένας από τους σημαντικότερους ρόλους της καριέρας του στο «Ταξίδι του μέλιτος», την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Γιώργου Πανουσόπουλου. Η ερμηνεία του απέσπασε το Βραβείο Α΄ Ανδρικού Ρόλου στο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, αποδεικνύοντας και σε έναν εντελώς διαφορετικό κινηματογραφικό κόσμο το εύρος των υποκριτικών του δυνατοτήτων.
Η ταινία απέσπασε συνολικά τέσσερις διακρίσεις εκείνη τη χρονιά, μεταξύ των οποίων και το Βραβείο Α΄ Γυναικείου Ρόλου για την Μπέτυ Λιβανού.
Το 1989, στο 30ό Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, του απονεμήθηκε επίσης τιμητικό βραβείο για τη συνολική προσφορά του στον ελληνικό κινηματογράφο.
Για τη συνολική προσφορά του στο θέατρο τιμήθηκε από το Θεατρικό Μουσείο με το Έπαθλο «Αιμίλιος Βεάκης», μία από τις σημαντικές τιμητικές διακρίσεις του ελληνικού θεάτρου.
Στη δεκαετία του 1980 συνέχισε με επιλεγμένες παρουσίες στον νεότερο ελληνικό κινηματογράφο. Υποδύθηκε τον Εμμανουήλ Ρέπουλη στον «Ελευθέριο Βενιζέλο 1910–1927» (1980) του Παντελή Βούλγαρη και τον συνταγματάρχη Κοντέλλη στη «Λούφα και Παραλλαγή» (1984) του Νίκου Περάκη, ενώ το 1989 εμφανίστηκε στον «Γάμο στο περιθώριο», σε έναν από τους λιγοστούς πρωταγωνιστικούς κινηματογραφικούς ρόλους της μακράς πορείας του.
Η τηλεόραση και ο εμβληματικός ρόλος του αστυνόμου Μπέκα
Παράλληλα με το θέατρο και τον κινηματογράφο, ο Σταύρος Ξενίδης είχε μακρά παρουσία και στην ελληνική τηλεόραση, ήδη από τα πρώτα χρόνια της.
Συμμετείχε σε αρκετές τηλεοπτικές παραγωγές και μεταφορές θεατρικών έργων, μεταξύ των οποίων οι σειρές «Αστροφεγγιά», «Ο Συμβολαιογράφος», «Πάρκινγκ», «Η Ετυμηγορία», «Το Μυστικό του Άρη Μπονσαλέντη» και «Μια γυναίκα από το παρελθόν».
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική υπήρξε η ερμηνεία του ως αστυνόμος Μπέκας, ο γνωστός ήρωας των αστυνομικών μυθιστορημάτων του Γιάννη Μαρή, τον οποίο ενσάρκωσε σε τρεις τηλεοπτικές παραγωγές: «Ο θάνατος του Τιμόθεου Κώνστα» (1987), «Το μυστικό του Άρη Μπονσαλέντη» (1991) και «Μια γυναίκα από το παρελθόν» (1992).
Ξεχωριστή ήταν και η συμμετοχή του στην σειρά «Τα Παραμύθια του Ευγένιου Χρυσοβελόνη» (1986), στην οποία ο Ξενίδης είχε εκπαιδευτικό και καθοδηγητικό ρόλο, διδάσκοντας στα παιδιά τη διαδικασία κατασκευής μιας κούκλας για κουκλοθέατρο.
Η τηλεοπτική του δραστηριότητα συνεχίστηκε μέχρι τη δεκαετία του 1990, αποτελώντας το τελευταίο μεγάλο κεφάλαιο μιας καλλιτεχνικής διαδρομής που είχε ήδη διατρέξει περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες στο θέατρο και τον κινηματογράφο.
Δύο γάμοι με την ίδια γυναίκα, την αγάπη της ζωής του
Ο Σταύρος Ξενίδης υπήρξε παντρεμένος με την ηθοποιό Μαργαρίτα Λαμπρινού, με την οποία μοιράστηκε τη ζωή του μέχρι το τέλος. Αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ παντρεύτηκαν το 1955, χώρισαν μόλις έναν χρόνο μετά.
Παρότι τράβηξαν χωριστούς δρόμους, είκοσι χρόνια αργότερα, συναντήθηκαν τυχαία, κατάλαβαν ότι η αγάπη τους δεν είχε σβήσει ποτέ και ξαναπαντρεύτηκαν το 1976.
Πέθανε στο γηροκομείο
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας και υπέστη αλλεπάλληλα εγκεφαλικά επεισόδια. Από τις 27 Μαΐου 2008 φιλοξενούνταν μαζί με τη σύζυγό του, Μαργαρίτα , στο Γηροκομείο Αθηνών.
Ο Σταύρος Ξενίδης έφυγε από τη ζωή στην Αθήνα στις 2 Νοεμβρίου 2008, σε ηλικία 85 ετών, αφήνοντας πίσω του μια από τις πλουσιότερες και πιο συνεπείς διαδρομές ηθοποιού της γενιάς του.